🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

سهراب

❖
112 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۳ - دیدن لشکرگاه ایران از بلندی، پرسش درفش‌ها از هجیر و نهفتن نشان رستم
چو خورشید جهان‌تاب کمند زرین خویش بر آسمان بلند افکند و زبانه خاور درآگرفت، سهراب دلاور خفتان رزم بر تن آراست و بر باره سنگ‌رنگ خویش نشست. تیغ هندی در چنگ، مغفر خسروی بر سر و کمند تابیده بر فتراک، رو به سوی بلندی نهاد تا لشکرگاه ایرانیان را زیر نظر گیرد. او هجیرِ اسیر را پیش خواند و هشدار داد که تیر کژی به هدف نرسد و راستی تنها راه رهایی اوست؛ پیمان بست که اگر نشان پهلوانان ایران را درست بگوید، او را به گنج و خواسته بی‌نیازد ولی اگر کژی ورزد، سرش را بر باد خواهد داد.

هجیر پذیرفت و سهراب یک‌به‌یک خیمه‌ها و درفش‌های اهورایی را به او نشان داد. نخست سراپرده هفت‌رنگ با خیمه‌های پلنگ‌پوست و صد ژنده‌پیل بر درگاه را پرسید؛ هجیر پاسخ داد که این مقر کی‌کاووس، شهریار ایران است. سپس از خیمه سیاه بر میمنه با درفش پیل‌پیکر پرسید؛ هجیر آن را از آنِ طوس نوذر دانست. از خیمه سرخ با درفش شیرپیکر زرین پرسید و هجیر گودرز کشوادگان را معرفی کرد.

آنگاه نگاه سهراب بر خیمه‌ای سبزفام افتاد؛ با سپهی گران، تختی پرمایه، و درفشی اژدهاپیکر که بر سر نیزه‌اش شیری زرین می‌درخشانید. در میان آن، پهلوانی پیلتن نشسته بود که یک رش از دیگران بلندتر می‌نمود و اسبی سهمگین با کمندی افتاده بر درگاه داشت. دل سهراب تپید، چرا که نشانه‌های پدرش رستم را که مادرش تهمینه داده بود در او می‌دید. اما چون از هجیر پرسید، هجیرِ میهن‌پرست در دل اندیشید: «اگر نشان رستم را به این بازوی شگرف و یال خسروانی بگویم، او رستم را به کینه‌جویی خواهد کشت و تاج‌وتخت کاووس بر باد خواهد رفت. مرگ من با نام نیکی چون میهن‌پرستی به از زندگی تحت ستم دشمن است.» از این رو راستی را بنهفت و ادعا کرد او نامداری از دیار چین است که تازه به خدمت شهریار آمده و نامش را نمی‌داند.

سهراب غمی گران بر دل یافت که نشانی از رستم نیافت. او خیمه‌های گیو با درفش گرگ‌پیکر، فریبرز با درفش سپید، و گراز با درفش گرازپیکر را بازشناخت، اما هرچه بر هجیر فشرده‌تر آمد و او را به گنج یا مرگ تهدید کرد، هجیر بر دروغ خویش پای فشرد و رستم را دور در گلستان زابلستان خواند. سهراب که خشم و شگفتی وجودش را گرفته بود، هجیر را بر این پنهان‌کاری سرزنش کرد و آماده گردید تا خود به صحنه رزم درآید.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: