🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

سهراب

❖
77 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۷ - نبرد گردآفرید با سهراب، آشکار شدن روی و موی و رهایی به فریب در دژ
چون خبر اسیری هجیر و بی‌سالار ماندن دژ سپید به گوش دختر گژدهم رسید، آتش خشم و ننگ بر جانش زبانه کشید. او بانویی بود هم‌تراز گردان سپیدموی و در میدان رزم نامدار و بی‌باک. گردآفرید درنگ را نپذیرفت؛ جامه سواران جنگی بر تن کرد، گیسوان درخشان و سیاه خویش را زیر ترگ رومی پنهان ساخت و چون شیری ژیان از دژ فرود آمد. بر اسب بادپای خویش نشست، کمر رزم بر بست و خروشان به پیشگاه لشکر توران تاخت. بانگ رعدآسایش در دشت پیچید که: «کدام‌یک از شما گردان و سران کارآزموده پای نبرد با من دارد؟»

سهراب چون آن گرد نوآمده را دید، بر او خندید و او را گوری پنداشت که خود به پای خویش به دام افتاده است. سپهبد جوان خفتان رزم پوشید، کلاه‌خود چینی بر سر نهاد و شتابان رهسپار میدان شد. گردآفرید مهلتی نداد؛ کمان به زهش آورد و بارانی از تیر بر سهراب بارید. سهراب برآشفت، سپر بر سر کشید و با نیزه‌ای چون آتش و دود به سوی او تاخت. نیزه سنگین سهراب بر کمربند گردآفرید نشست، زره‌اش را پاره کرد و او را از زین برکند. اما گردآفرید با فرزی تیغ تیز برکشید، نیزه سهراب را دو نیم ساخت و چابک بر پشت اسب نشست.

چون گردآفرید دریافت که در نبرد تن‌به‌تن حریف نیروی اژدهاوش سهراب نیست، عنان برتافت و بگریخت. سهراب خروشان در پی او تاخت و دست پیش آورد و کلاه‌خود از سر گردآفرید برکند. ناگاه گیسوان کمندگون او فرو ریخت و رخساره درخشانش چون خورشید تابنده آشکار شد. سهراب از دیدن دختری چنین دلاور شگفت‌زده شد و کمند پیچانش را بر میان او انداخت و او را به بند کشید.

گردآفرید که خود را در چنگال آن پهلوان نوجوان گرفتار دید، دست به چاره‌گری و خرد برد. بدو گفت: «ای شیرمرد، سزاوار نیست دو سپاه نبرد مردی با دختری را نظاره کنند و تو را ریشخند زنند که با زنی چنین گرد به آسمان برآورده‌ای. بهتر آن است که نبرد را نهان داریم؛ کنون دژ و گنج و سپاه در فرمان توست و من خود را به تو تسلیم خواهم کرد.» سهراب که شیفته سیمای پرنیانی و گفتار افسونگر او شده بود، فریب خورد و او را تا درگاه دژ همراهی کرد.

همین که گردآفرید به دژ رسید، شتابان به درون پناه برد و سنگین‌درهای دژ ببستند. شیرزن ایرانی بر فراز باره برآمد، بر سهراب نگریست و با لبخندی طنزآمیز گفت: «ای شاه ترکان، خویشتن را بیهوده خسته مکن که ترکان هرگز همسر ایرانیان نخواهند شد! چون خبر این سرکشی به گوش کی‌کاووس و رستم تهمتن رسد، یک تن از سپاهت زنده نخواهد ماند.» سهراب از این فریب سخت شرمسار و خشمگین گشت، اما تاریکی شب فرا رسیده بود و او با دلی پر از کینه، نبرد را به صبحگاه فردا واگذارد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: