🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

سهراب

❖
25 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۱ - رسیدن سپاه کاووس به در دژ، بیم هومان و بی‌پروایی سهراب و می نوشیدن او
پگاهان، با سپیده‌دم روز نو، کی‌کاووس فرمان داد تا گیو و طوس کوس جنگی را بر پشت پیلان گردون‌شکوه ببندند. در گنج‌های خسروانی گشوده شد و بخشش‌های فراوان میان سپاهیان تقسیم گشت. صد هزار سوار جوشن‌پوش و سپردار از دشت پارت و گردآگرد ایران‌زمین به جنبش درآمدند. چنان غبار تیره‌ای از سم اسبان برخواست که نیلگونی آسمان به سیاهی آبنوس گرایید و بانگ کوس، دریا را چون دیگ جوشان ساخت.

منزل به منزل، جهان در تاریکی گردِ سپاه پنهان شد؛ درخشش تیغ و خشت از میان غبار، چون آتشینی سوزان پس از پرده لاجورد جلوه‌گری می‌کرد. انبوهی سنان‌ها، درفش‌های رنگارنگ، سپرهای زرین و زرین‌پوشش سواران، چنان بود که گویی ابری سیاه بارانی از زر بر زمین می‌بارد. ماه و ستاره ثریا در پس دود و گرد سپاه ناپدید گشته بودند تا آن‌گاه که لشکر به درِ دژ سپید رسید.

از دیدگاه دژ، بانگ دیده‌بان برآمد که سپاه بی‌کران ایران فراز آمده است. سهرابِ جوان چون بانگ دیده‌بان را شنید، بر بالای باره دژ آمد و دست در دست هومان، به صحنه خیره شد. هومان با دیدن انباشتگی خیمه‌ها و بی‌کرانگی لشکر، دلش لبریز از بیم گشت و دم در کشید. اما سهراب دلاور لبخندی بر لب آورد و به هومان گفت: «دلهره را از جانت بزدا! در میان این سپاهِ انبوه، حتی یک مردِ جنگی با گرز گران نمی‌بینی که توان ایستادگی در برابر مرا داشته باشد. جنگ‌افزار بسیار است و سپاه بی-شمار، اما گردِ نام‌آوری در میانشان نیست. به بختِ والای افراسیاب سوگند که این دشت را از خونشان دریایی خروشان خواهم ساخت!»

پس سهراب، بی‌آنکه اند ذره‌ای هراس بر دلش راه یابد، با شادمانی از باره دژ فرود آمد، جام می از ساقی طلبید و به نوشیدن پرداخت. در همان حال، در بیرون از حصار، سراپرده شاهنشاهی کاووس برپا گشت و دشت و کوهستان در زیر سایه خیمه‌ها و انبوه مردان جنگی ناپدید شد.
#1
دگر روز فرمود تا گیو و طوس
✦
ببستند شبگیر بر پیل کوس
#2
در گنج بگشاد و روزی بداد
✦
سپه برنشاند و بنه برنهاد
#3
سپردار و جوشنوران صد هزار
✦
شمرده به لشکر گه آمد سوار
#4
یکی لشکر آمد ز پهلو به دشت
✦
که از گرد ایشان هوا تیره گشت
#5
سراپرده و خیمه زد بر دو میل
✦
بپوشید گیتی به نعل و به پیل
#6
هوا نیلگون گشت و کوه آبنوس
✦
بجوشید دریا ز آواز کوس
#7
همی رفت منزل به منزل جهان
✦
شده چون شب و روز گشته نهان
#8
درخشیدن خشت و ژوپین ز گرد
✦
چو آتش پس پردهٔ لاجورد
#9
ز بس گونه‌گونه سنان و درفش
✦
سپرهای زرین و زرینه کفش
#10
تو گفتی که ابری به رنگ آبنوس
✦
برآمد ببارید زو سندروس
#11
جهان را شب و روز پیدا نبود
✦
تو گفتی سپهر و ثریا نبود
#12
ازینسان بشد تا در دژ رسید
✦
بشد خاک و سنگ از جهان ناپدید
#13
خروشی بلند آمد از دیدگاه
✦
به سهراب گفتند کامد سپاه
#14
چو سهراب زان دیده آوا شنید
✦
به باره بیامد سپه بنگرید
#15
به انگشت لشکر به هومان نمود
✦
سپاهی که آن را کرانه نبود
#16
چو هومان ز دور آن سپه را بدید
✦
دلش گشت پربیم و دم درکشید
#17
به هومان چنین گفت سهراب گرد
✦
که اندیشه از دل بباید سترد
#18
نبینی تو زین لشکر بیکران
✦
یکی مرد جنگی و گرزی گران
#19
که پیش من آید به آوردگاه
✦
گر ایدون که یاری دهد هور و ماه
#20
سلیح‌ست بسیار و مردم بسی
✦
سرافراز نامی ندانم کسی
#21
کنون من به بخت رد افراسیاب
✦
کنم دشت را همچو دریای آب
#22
به تنگی نداد ایچ سهراب دل
✦
فرود آمد از باره شاداب دل
#23
یکی جام می‌خواست از می‌گسار
✦
نکرد ایچ رنجه دل از کارزار
#24
وزانسو سراپردهٔ شهریار
✦
کشیدند بر دشت پیش حصار
#25
ز بس خیمه و مرد و پرده‌سرای
✦
نماند ایچ بر دشت و بر کوه جای

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: