چون سخنان زال زر در دل رستم آتش اشتیاق برانگیخت، جهان‌پهلوان خردمند کمر به یافتن مرکبی بست که شایسته پیکارهای بزرگ پیش‌رو باشد. چوپانان و گله‌داران، رمه‌های بی‌شمار زابلستان و کابلستان را گرد آوردند و پیش روی تهمتن براندند. هر اسب نامداری که داغ شهریاران بر تن داشت، چو رستم دست پرنیرویش را بر پشت او می‌فشرد، از تاب گرانی دست او پشتش می‌خمید و شکمش بر خاک می‌رسید. رستم ناامید از یافتن مرکب، دشت به دشت از کابل تا مرزهای زرنگ جستجو جست و رمه‌های گوناگون را نگرید.
سرانجام نگاهش بر مادیانی تندپا افتاد که سینه و بری چون شیر و ساق‌هایی کوتاه و نیرومند داشت، گوش‌هایش چو دو خنجر آبدار برافراخته و میانه تنش باریک بود. در پی او کره‌ای هم‌بالای مادر می‌دوید؛ با چشمانی سیاه، ابروانی بور، دمی چون دم گاو، سُم‌هایی پولادین و پوستی نایاب که بر زمینه سیمین و زعفرانی، لکه‌های سرخ‌فام چون برگ گل محمدی داشت. رستم چو آن کره پیل‌پیکر را دید، کمند کیانی را خم داد تا او را به بند کشد.
چوپان پیری بانگ برداشت که ای مهتر، اسب کس به کمند مگیر! رستم پرسید این کره بی‌داغ از آن کیست؟ چوپان پاسخ داد: این اسب را «رخش» خوانند؛ خویش چون آتش و رنگش چون آذرخش است. سه سال است که زین‌پذیر گشته اما هیچ کس را یارای رام کردن او نیست و مردم او را تنها «رخش رستم» می‌نامند. مادرش چون کمند سواری را ببیند، مانند شیری ژیان به کارزار درمی‌آید.
رستم کمند کیانی را افکند و سر کره را به بند آورد. در دم مادیان خشمگین چو شیر بر رستم تاخت تا سر پهلوان را به دندان بکند. رستم غرشی شیرآسا سر داد که دشت را لرزاند و مشتی سنگین بر گردن مادیان کوبید. مادیان لرزان افتاد و خیز برداشت و رم‌کرده به سوی گله گریخت.
تهمتن چنگال در افکند و دست سنگین خویش را بر پشت رخش فشرد. رخش سر خم نکرد و پشتش از گران‌سنگی دست رستم نلرزید، چنان‌که گویی فشار دست پهلوان را احساس نکرده است! دل رستم از شادی شکفت و دانست که مرکب نبردهای او تنها همین اژدهاست. چون از قیمت اسب پرسید، چوپان گفت: اگر تو رستم دستانی، بهای این اسب، سرزمین ایران است؛ با این مرکب است که جهان را دادگر خواهی ساخت.
رستم خندان یزدان را سپاس گفت و زین بر پشت رخش نهاد. رخش چنان بادپا و هوشیار برآمد که شبی نبود که برای دفع چشم‌بَد برایش سپند نسوزند. دل زال زر از دیدن سوار و مرکب نوآیین چسان بهار خرّم گشت و در گنج‌های دیرین به گشادگی باز کرد.