بخش ۲ - جستجوی رستم به دنبال اسب، یافتن رخش و رام کردن او
#1
چنان شد ز گفتار او پهلوان
✦
که گفتی برافشاند خواهد روان
#2
گله هرچ بودش به زابلستان
✦
بیاورد لختی به کابلستان
#3
همه پیش رستم همی راندند
✦
برو داغ شاهان همی خواندند
#4
هر اسپی که رستم کشیدیش پیش
✦
به پشتش بیفشاردی دست خویش
#5
ز نیروی او پشت کردی به خم
✦
نهادی به روی زمین بر شکم
#6
چنین تا ز کابل بیامد زرنگ
✦
فسیله همی تاخت از رنگ‌رنگ
#7
یکی مادیان تیز بگذشت خنگ
✦
برش چون بر شیر و کوتاه لنگ
#8
دو گوشش چو دو خنجر آبدار
✦
بر و یال فربه میانش نزار
#9
یکی کره از پس به بالای او
✦
سرین و برش هم به پهنای او
#10
سیه چشم و بورابرش و گاودم
✦
سیه خایه و تند و پولادسم
#11
تنش پرنگار از کران تا کران
✦
چو داغ گل سرخ بر زعفران
#12
چو رستم بران مادیان بنگرید
✦
مر آن کرهٔ پیلتن را بدید
#13
کمند کیانی همی داد خم
✦
که آن کره را بازگیرد ز رم
#14
به رستم چنین گفت چوپان پیر
✦
که ای مهتر اسپ کسان را مگیر
#15
بپرسید رستم که این اسپ کیست
✦
که دو رانش از داغ آتش تهیست
#16
چنین داد پاسخ که داغش مجوی
✦
کزین هست هر گونه‌ای گفت‌وگوی
#17
همی رخش خوانیم بورابرش است
✦
به خو آتشی و به رنگ آتش است
#18
خداوند این را ندانیم کس
✦
همی رخش رستمش خوانیم و بس
#19
سه سالست تا این بزین آمدست
✦
به چشم بزرگان گزین آمدست
#20
چو مادرش بیند کمند سوار
✦
چو شیر اندرآید کند کارزار
#21
بینداخت رستم کیانی کمند
✦
سر ابرش آورد ناگه ببند
#22
بیامد چو شیر ژیان مادرش
✦
همی خواست کندن به دندان سرش
#23
بغرید رستم چو شیر ژیان
✦
از آواز او خیره شد مادیان
#24
یکی مشت زد نیز بر گردنش
✦
کزان مشت برگشت لرزان تنش
#25
بیفتاد و برخاست و برگشت از وی
✦
بسوی گله تیز بنهاد روی
#26
بیفشارد ران رستم زورمند
✦
برو تنگتر کرد خم کمند
#27
بیازید چنگال گردی بزور
✦
بیفشارد یک دست بر پشت بور
#28
نکرد ایچ پشت از فشردن تهی
✦
تو گفتی ندارد همی آگهی
#29
بدل گفت کاین برنشست منست
✦
کنون کار کردن به دست منست
#30
ز چوپان بپرسید کاین اژدها
✦
به چندست و این را که خواهد بها
#31
چنین داد پاسخ که گر رستمی
✦
برو راست کن روی ایران زمی
#32
مر این را بر و بوم ایران بهاست
✦
بدین بر تو خواهی جهان کرد راست
#33
لب رستم از خنده شد چون بسد
✦
همی گفت نیکی ز یزدان سزد
#34
به زین اندر آورد گلرنگ را
✦
سرش تیز شد کینه و جنگ را
#35
گشاده زنخ دیدش و تیزتگ
✦
بدیدش که دارد دل و تاو و رگ
#36
کشد جوشن و خود و کوپال او
✦
تن پیلوار و بر و یال او
#37
چنان گشت ابرش که هر شب سپند
✦
همی سوختندش ز بیم گزند
#38
چپ و راست گفتی که جادو شدست
✦
به آورد تا زنده آهو شدست
#39
دل زال زر شد چو خرم بهار
✦
ز رخش نوآیین و فرخ سوار
#40
در گنج بگشاد و دینار داد
✦
از امروز و فردا نیامدش یاد
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.