🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی هرمزد دوازده سال بود

❖
202 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۹ - در پی گور تا کاخ جادو و زن تاجدار، تعبیر موبد و مخالفت گردیه با تاج‌خواهی بهرام
در ادامه شکار، بهرام چوبین در دشت بی‌پایان به دنبال گوری چابک تاخت تا آنکه به مرز کاخی شگفت و پرشکوه رسید. بهرام عنان اسب به دست ایزدگشسب سپرد و خود تنها و بی‌راهنما قدم به درون دهلیز کاخ نهاد. یلان سینه که نگران سپهسالار بود، در پی او به کاخ درآمد و تالاری دید آراسته به تخت زرین و جامه‌های دیبای رومی؛ بر فراز آن تخت، زنی تاجدار و سروقامت چون بهار نشسته بود و بهرام بر زیرگاهی زرین در کنارش جای داشت. زنی پری‌رو، یلان سینه را پیغام داد که بیرون منتظر بماند و خدمتکاران، پهلوانان را به باغی بهشتی بردند و با خورش‌های گرانمایه پذیرایی کردند. چون بهرام از کاخ بیرون آمد، گویی چشمانش خون می‌گریست و خوی او یکسره دگرگون شده بود؛ سر به پرووین می‌سایید و اندیشه پادشاهی در دلش ریشه دوانده بود.

روز بعد، بهرام کاخ خود را مانند بارگاه شاهنشاهی آراست، بر کرسی زرین نشست و کلاه مهی بر سر نهاد. دبیر بزرگ و خراد برزین از دیدن این رفتار و بوی سرکشی، نگران گشتند و شبانه از بلخ به سوی بارگاه هرمزد گریختند تا شاه را آگاه سازند. بهرام، یلان سینه را با صد سوار فرستاد و دبیر بزرگ را بازگرداند، اما خراد برزین خود را به هرمزد رساند و همه رازهای بیشه، کاخ جادو، زن تاجدار و نیات بهرام را بازگو کرد. هرمزد موبد موبدان را بخواند؛ موبد کاخ را فریب دیوی اهریمنی خواند که بهرام را از راه راست منحرف کرده است. هرمزد که از فرستادن دوکدان پشیمان شده بود، سبه‌ای پر از تیغ‌های شکسته به نشانه تهدید و آشوب برای بهرام فرستاد.

بهرام تیغ‌های شکسته را به سپاهیان نشان داد و خشم آنان را علیه شاه برانگیخت. سپس سران و بزرگان سپاه را چون همدان‌گشسب، پیداگشسب، بهرام سیاوش و دبیر بزرگ گرد آورد تا درباره غصب تاج‌وتخت و براندازی هرمزد رای‌زنی کنند. در این میان، گردیه—خواهر خردمند و روشن‌روان بهرام—از پس پرده برآمد و با زبان‌آوری و یادآوری آیین پادشاهان پیشین و داستان کی‌کاووس، برادر را از کژی، پیمان‌شکنی و طلب تاج‌وتخت کیانی سخت برحذر داشت و یادآور شد که پادشاهی تنها سزاوار گوهر شاهانه است، نه پهلوانان پیمان‌شکن.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: