🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی هرمزد دوازده سال بود

❖
213 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۸ - بستن پرموده و نهفتن خواسته، خلعت زنانِ شاه به بهرام و روی‌گردانی سپاه
در پی گفتگوهای تلخ میان بهرام چوبین و پرموده، فرزند خاقان چین، آتش خشم در سینهٔ بهرام زبانه کشید. پهلوان ایرانی از سر غرور تازیانه‌ای بر پرموده زد و فرمان داد تا پای او را در زنجیر نهاده و در خیمه‌ای تنگ زندانی کنند. خراد برزین و دبیر بزرگ با دیدن این شتاب‌زدگی، نگران از کینه‌توزی و خشم شهریار ایران، به نزد بهرام آمدند و پندش دادند که نابودی خرد در آتش غضب، حاصلی جز تباهی ندارد. بهرام به خود آمد، از کردار خویش پشیمان گشت، بند از پای پرموده برداشت و اسبی با ستام زرین و تیغی هندی به او بخشید تا تیرگی جانش را بزاید. اما پرموده با دلی پرکینه و سرد از بهرام جدا شد و شکوه‌ها از رنج روزگار به درگاه یزدان برد.

پس از آن، بهرام به دستور هرمزد شاه فرمان داد تا دبیران و موبدان، گنجینهٔ کهن دژ پرموده را که یادگار دوران ارجاسب و افراسیاب بود آمارگیری کنند. گنجی بیکران پر از گوهر و زر، و در میان آن‌ها کمرگاه و گوشوار بی‌همتای سیاوش و بردهای زرین یمانی نهفته بود. اما بهرام از سر آز و خودسری، گوشوار سیاوش، موزه‌های گوهرنشان و دو برد یمانی را از فهرست گنجینه حذف کرد و برای خود نگاه داشت. سپس خاقان جوان را به همراه پیداگشسب و لشکری به درگاه شاه هرمزد فرستاد.

هرمزد شاه با شکوهی تمام از پرموده استقبال کرد، او را بر خوان خویش نشانید و سوگندهای استوار میانشان بربسته شد تا کینه از میان برود. اما راز پنهان‌کاری بهرام برملا گشت؛ آیین گشسب و دبیران راز نهفتن گوشوار سیاوش و جامه‌های گران‌بها را به گوش هرمزد رساندند. شاه از نافرمانی، آز و تندی بهرام سخت برآشفت و تصمیم گرفت پاداشی خوارکننده به جهان‌پهلوان خویش بدهد. هرمزد خلعتی زنانه شامل دوک‌دان، پنبه، مقنعهٔ سرخ، پیراهن لاژورد و شلوار زرد برای بهرام فرستاد و در نامه‌ای او را دیوی ناسپاس و بی‌هنر خواند.

چون جامهٔ زنانه به دست بهرام رسید، او با خامشی و خویشتن‌داری تلخی آن را پذیرفت. جامه‌های زنانه را بر تن کرد، دوک‌دان را پیش روی نهاد و بزرگان و سران سپاه را به کاخ خویش فراخواند. سپاهیان با دیدن جهان‌پهلوان ایران در جامه‌های زنانه، شوکه‌زده و خشمگین گشتند و یک‌صدا بانگ برداشتند که دیگر هرمزد را شاه ایران نمی‌دانند و فرمانش را گردن نمی‌نهند. این‌گونه، کینه‌ای عمیق میان بهرام و تاج‌وتخت ساسانی شکل گرفت که شالوده‌های پادشاهی هرمزد را به لرزه درآورد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: