#1
چو پالیزبان گفت و موبد شنید
✦
به روشن روان مرد دانا بدید
“When the orchard keeper spoke and the Mobad listened, the wise priest perceived with an enlightened soul,”
#2
که آن شیردل مرد جز شاه نیست
✦
همان چهر او جز در گاه نیست
“That this lion-hearted man could be none other than the King, for his visage belonged only to the royal throne.”
#3
فرستاده‌ای جست روشن‌روان
✦
فرستاد موبد بر پهلوان
“The Mobad sought out a clear-minded courier and dispatched him post-haste to the commander,”
#4
که پیدا شد آن فر شاپور شاه
✦
تو از هر سوی انجمن کن سپاه
“Saying: 'The Royal Glory of King Shapur has shone forth! Gather your armies from every direction!'”
#5
فرستادهٔ موبد آمد دوان
✦
ز جایی که بد تا در پهلوان
“The Mobad’s messenger came running swifty from where he was to the gate of the commander.”
#6
بگفت آنک در باغ شادی و بخت
✦
شکفته شد آن خسروانی درخت
“He declared: 'In the garden of joy and fortune, that royal tree has blossomed once more!'”
#7
سپهبد ز گفتار او گشت شاد
✦
دلش پر ز کین گشت و لب پر ز باد
“The general gladdened at his words; his heart surged with vengeance and his lips filled with sighs.”
#8
به دادار گفت ای جهاندار راست
✦
پرستش کنی جز ترا ناسزاست
“He said to the Creator: 'O Righteous Sovereign! Worship belongs to none save Thee,”
#9
که دانست هرگز که شاپور شاه
✦
ببیند سپه نیز و او را سپاه
“Who could have foreknown that King Shapur would behold his host again, and the host behold him?'”
#10
سپاس از تو ای دادگر یک خدای
✦
جهاندار و بر نیکویی رهنمای
“'Praise be unto Thee, O Just God, Lord of the world and guide unto all righteousness!'”
#11
چو شب برکشید آن درفش سیاه
✦
ستاره پدید آمد از گرد ماه
“When night hoisted its black banner and the stars emerged around the crescent moon,”
#12
فراز آمد از هر سوی لشکری
✦
به جایی که بد در جهان مهتری
“An army advanced from every quarter toward the place where the country's leader abode.”
#13
سوی سورستان سربرافراختند
✦
یگان و دوگانه همی تاختند
“They rode toward Suristan, galloping singly and in pairs without cease.”
#14
به درگاه پالیزبان آمدند
✦
به شادی بر میزبان آمدند
“They reached the threshold of the orchard keeper's lodge, coming with joy to their noble host.”
#15
چو لشکر شد آسوده بر درسرای
✦
به نزدیک شاه آمد آن پاک‌رای
“When the army had rested at the threshold, that pure-souled host approached the King,”
#16
به شاه جهان گفت پس میزبان
✦
خجستست بر ماه پالیزبان
“And the host said to the King of the world: 'Blessed is the moon of the orchard keeper!”
#17
سپاه انجمن شد بدین درسرای
✦
نگه کن کنون تا چه آیدت رای
“The host has assembled at this doorway; consider now what thy royal judgment decrees.'”
#18
بفرمود تا برگشادند راه
✦
اگر چه فرومایه بد جایگاه
“The King ordered the way opened, though humble was the dwelling place.”
#19
چو رفتند نزدیک آن نامجوی
✦
یکایک نهادند بر خاک روی
“When they entered before that illustrious monarch, one by one they laid their faces in the dust.”
#20
مهان را همه شاه در بر گرفت
✦
ز بدها خروشیدن اندر گرفت
“The King embraced the grandees all, and recounted the woes he had suffered,”
#21
بگفت آنک از چرم خر دیده بود
✦
سخنهای قیصر که بشنیده بود
“Relating how he had endured the ass's hide, and all the haughty words he had heard from Caesar,”
#22
هم آزادی آن بت خوب‌چهر
✦
بگفت آنچ او کرد پیدا ز مهر
“And he spoke of the nobility of that fair idol, telling of all the love she had shown him:”
#23
کزو یافتم جان و از کردگار
✦
که فرخنده بادا برو روزگار
“'Through her and the Creator I found my life; may fortune ever bless her days!”
#24
وگر شهریاری و فرخنده‌ای
✦
بود بندهٔ پرهنر بنده‌ای
“For if a monarch and a blessed ruler have an accomplished and devoted bondmaid,”
#25
منم بنده این مهربان بنده را
✦
گشاده‌دل و نازپرورده را
“I am but a humble servant to this loving maiden, open-hearted and gently reared as she is.'”
#26
ز هر سو که اکنون سپاه منست
✦
وگر پادشاهی و راه منست
“'From every quarter where my army now lies, or wherever my sovereignty extends,”
#27
همه کس فرستید و آگه کنید
✦
طلایه پراگنده بر ره کنید
“Send messengers to inform all, and scatter vanguards along the roads!'”
#28
ببندید ویژه ره طیسفون
✦
نباید که آگاهی آید برون
“'Above all, seal off the road to Ctesiphon, lest any news leak out to the enemy!'”
#29
چو قیصر بیابد ز ما آگهی
✦
که بیدار شد فر شاهنشهی
“'If Caesar receives word of us, learning that the royal divine glory has reawakened,”
#30
بیاید سپاه مرا برکند
✦
دل و پشت ایرانیان بشکند
“He will march forth to uproot my host and break the heart and back of the Iranians.'”
#31
کنون ما نداریم پایاب اوی
✦
نه پیچیم با بخت شاداب اوی
“'At present we have not the strength to withstand him, nor can we contend with his flourishing luck.'”
#32
چو موبد بیاید بیارد سپاه
✦
ز لشکر ببندیم بر پشه راه
“'When the Mobad comes bringing the main force, we shall block the road even against a gnat!'”
#33
بسازیم و آرایشی نو کنیم
✦
نهانی مگر باغ بی‌خو کنیم
“'We shall prepare and remake our array anew, clearing the garden of weeds in secret.'”
#34
بباید به هر گوشه‌ای دیده‌بان
✦
طلایه به روز و به شب پاسبان
“'There must be lookouts in every corner, and vanguards keeping guard both day and night.'”
#35
ازان پس نمانیم از رومیان
✦
کسی خسپد ایمن گشاده‌میان
“'Thereafter, we shall not let a single Roman sleep in safety or unarm his waist!'”