🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

فریدون

❖
75 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲۰ - کشته شدن سلم و مرگ فریدون
چون سپاه شوم روم فروپاشید، سلم سراسیمه و نومید به سوی دژ و کرانه‌های دریا گریخت، به امیدی که کشتی‌ها او را از خشم کین‌خواهان ایرانی برهانند؛ اما ساحل تهی بود و هیچ کشتی بر پهنه آب به چشم نمی‌آمد. دشت از پیکرهای درهم‌شکسته رزمندگان چنان انباشته شده بود که تکاوران را راه عبور نبود. منوچهر، سالار نویافته کین‌خواه، خشمگین و استوار بر چرمه‌اش تاخت و باره را بی‌دریغ بر رقیب تاخت تا سرانجام به شاه روم نزدیک شد. بانگ برآورد که: «ای ستمگر تیره-روز! برادر خویش را برای تاج و کلاه کشتی، اینک تابان‌تر از آن تاج را برایت آورده‌ام! چرا از سرآمد شاهی می‌گریزی؟ فریدون گاهی نو برایت بیاراسته است. درختی که کاشتی بار آورده، اگر خار کشتی خار برداری و اگر پرنیان رشته‌ای، همان یابی!»

هنوز سخن به پایان نرسیده بود که منوچهر تیغ هندگری برکشید و بر گردن سلم فرود آورد؛ پیکر خسروانی شاه روم دو نیم شد و سر کینه‌توزش بر تارک نیزه برافراشته گشت. لشکر سلم چون گله‌ای سرگردان در روزگار برف و دمدمه، پراکنده گشتند و گروه گروه به دشت و کوه و دریا گریختند. مردی فرزانه و خوش‌سخن از میان سپاه شکست‌خورده پیام‌آور صلح گشت و به پیشگاه منوچهر آمد و گفت: «ما کهتران و شبانان و برزگرانیم که به بیداد در این رزمگاه کشانده شدیم. اینک سر به بندگی شاه نهاده‌ایم؛ اگر رای بر جنگ و خون‌ریزی است توان ایستادگی نداریم و سران بی‌گناه خویش را به داوری شما می‌سپاریم.»

منوچهر دادگر پاسخ داد که: «من خشم و کام خویش را بر خاک می‌افکنم و تنها داد ایزدی را می‌جویم. هر آنچه نه از راه یزدان باشد از اهریمن است. کنون که دادگر بر ما پیروزی داد، بی‌گناهان از گناهکاران بازشناخته شدند. روز داد فرا رسیده و خون بی‌گناهان فرونخواهد ریخت.» پس فرمان داد تا ساز و جنگ‌افزارها را فروگذارند و جان سپاهیان را بخشید. آنگاه پهلوان جهاندیده، شیروی را فرستاد تا تمام گنج و خواسته دژ سلم را بر پشت پیلان گردونکش نهد و روانه درگاه سازد.

منوچهر با کوس رویین و درفش‌های سرخ و زرد و بنفش، سپاه را از هامون به تمیشه کشید. فریدون پیر به پیشواز نوه پیروزمند خویش آمد؛ سپاه گیلان با طوق‌های زرین و کلاه‌های مشکین و گردان ایرانی چون شیران ژیان در پی شاه برآمدند. منوچهر از باره پیاده شد و بر خاک افتاد و آفرین خواند. فریدون او را برکشید، رویش را بوسید و روی به آسمان کرد و یزدان پاک را سپاس گفت که داد ستم‌دیدگان را بازستانده و پادشاهی را در دودمان او استوار داشته است.

فریدون تاج کیانی را بر سر منوچهر نهاد و گنج آورده‌شده را میان رزمندگان بخشید. اما چون دادخواهی به پایان رسید، برگ درخت کیانی پژمرد. فریدون از تاج و گاه کناره گرفت؛ سه‌سر فرزندان خویش—ایرج و تور و سلم—را پیش رو نهاد و سال‌ها با دلی پرخون و چشمی بارانی گریست تا جان به جان‌آفرین تسلیم کرد. منوچهر، شاه نو، جامه‌ای نیلی بر تن کرد، زُنّار خونین بر میان بست و دخمه‌ای باشکوه از زر سرخ و لاژورد و عاج برای نیا برپا ساخت، تاج شاهی را بر بالای تختش بیاویخت و بر پیکر شهریار بزرگ پیشدادی درود فرستاد و جهان فانی را یادآوری نمود.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: