بخش ۱۱ - اندرز اردشیر به برنا و پیر: خداپرستی، خرد، میانه روی، فرهنگ فرزند و داد شاهی
#1
به گفتار این نامدار اردشیر
✦
همه گوش دارید برنا و پیر
#2
هرانکس که داند که دادار هست
✦
نباشد مگر پاک و یزدان پرست
#3
دگر آنک دانش مگیرید خوار
✦
اگر زیردستست و گر شهریار
#4
سه دیگر بدانی که هرگز سخن
✦
نگردد بر مرد دانا کهن
#5
چهارم چنان دان که بیم گناه
✦
فزون باشد از بند و زندان شاه
#6
به پنجم سخن مردم زشت‌گوی
✦
نگیرد به نزد کسان آب‌روی
#7
بگویم یکی تازه اندرز نیز
✦
کجا برتر از دیده و جان و چیز
#8
خنک آنک آباد دارد جهان
✦
بود آشکارای او چون نهان
#9
دگر آنک دارند آواز نرم
✦
خرد دارد و شرم و گفتار گرم
#10
به پیش کسان سیم از بهر لاف
✦
به بیهوده بپراگند بر گزاف
#11
ز مردم ندارد کسی زان سپاس
✦
نبپسندد آن مرد یزدان شناس
#12
میانه گزینی بمانی به جای
✦
خردمند خوانند و پاکیزه‌رای
#13
کزین بگذری پنج رایست پیش
✦
کجا تازه گردد ترا دین وکیش
#14
تن آسانی و شادی افزایدت
✦
که با شهد او زهر نگزایدت
#15
یکی آنک از بخشش دادگر
✦
به آز و به کوشش نیابی گذر
#16
توانگر شود هرک خرسند گشت
✦
گل نوبهارش برومند گشت
#17
دگر بشکنی گردن آز را
✦
نگویی به پیش زنان راز را
#18
سه دیگر ننازی به ننگ و نبرد
✦
که ننگ ونبرد آورد رنج و درد
#19
چهارم که دل دور داری ز غم
✦
ز نا آمده دل نداری دژم
#20
نه پیچی به کاری که کار تو نیست
✦
نتازی بدان کو شکار تو نیست
#21
همه گوش دارید پند مرا
✦
سخن گفتن سودمند مرا
#22
بود بر دل هرکسی ارجمند
✦
که یابند ازو ایمنی از گزند
#23
زمانی میاسای ز آموختن
✦
اگر جان همی خواهی افروختن
#24
چو فرزند باشد به فرهنگ دار
✦
زمانه ز بازی برو تنگ دار
#25
همه یاد دارید گفتار ما
✦
کشیدن بدین کار تیمار ما
#26
هرآن کس که با داد و روشن دلید
✦
از آمیزش یکدگر مگسلید
#27
دل آرام دارید بر چار چیز
✦
کزو خوبی و سودمندیست نیز
#28
یکی بیم و آزرم و شرم خدای
✦
که باشد ترا یاور و رهنمای
#29
دگر داد دادن تن خویش را
✦
نگه داشتن دامن خویش را
#30
به فرمان یزدان دل آراستن
✦
مرا چون تن خویشتن خواستن
#31
سه دیگر که پیدا کنی راستی
✦
بدور افگنی کژی و کاستی
#32
چهارم که از رای شاه جهان
✦
نپیچی دلت آشکار و نهان
#33
ورا چون تن خویش خواهی به مهر
✦
به فرمان او تازه گردد سپهر
#34
دلت بسته داری به پیمان اوی
✦
روان را نپیچی ز فرمان اوی
#35
برو مهر داری چو بر جان خویش
✦
چو با داد بینی نگهبان خویش
#36
غم پادشاهی جهانجوی راست
✦
ز گیتی فزونی سگالد نه کاست
#37
گر از کارداران وز لشکرش
✦
بداند که رنجست بر کشورش
#38
نیازد به داد او جهاندار نیست
✦
برو تاج شاهی سزاوار نیست
#39
سیه کرد منشور شاهنشهی
✦
ازان پس نباشد ورا فرهی
#40
چنان دان که بیدادگر شهریار
✦
بود شیر درنده در مرغزار
#41
همان زیردستی که فرمان شاه
✦
به رنج و به کوشش ندارد نگاه
#42
بود زندگانیش با درد و رنج
✦
نگردد کهن در سرای سپنج
#43
اگر مهتری یابد و بهتری
✦
نیابد به زفتی و کنداوری
#44
دل زیردستان ما شاد باد
✦
هم از داد ماگیتی آباد باد
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.