بخش ۶ - پیام اردشیر به کید هندی، پیشگویی آمیختن نژاد مهرک و نهان شدن دخترش در جهرم
#1
چو شاپور شد همچو سرو بلند
✦
ز چشم بدش بود بیم گزند
#2
نبودی جدا یک زمان ز اردشیر
✦
ورا همچو دستور بودی وزیر
#3
نپرداختی شاه روزی ز جنگ
✦
به شادی نبودیش جای درنگ
#4
چو جایی ز دشمن بپرداختی
✦
دگر بدکنش سر برافراختی
#5
همی گفت کز کردگار جهان
✦
بخواهم همی آشکار و نهان
#6
که بی‌دشمن آرم جهان را به دست
✦
نباشم مگر شاد و یزدان‌پرست
#7
بدو گفت فرخنده دستور اوی
✦
که ای شاه روشن‌دل و راه‌جوی
#8
سوی کید هندی فرستیم کس
✦
که دانش پژوهست و فریادرس
#9
بداند شمار سپهر بلند
✦
در پادشاهی و راه گزند
#10
اگر هفت کشور ترا بی همال
✦
بخواهد بدن بازیابد به فال
#11
یکایک بگوید ندارد به رنج
✦
نخواهد بدین پاسخ از شاه گنج
#12
چو بشنید بگزید شاه اردشیر
✦
جوانی گرانمایه و تیزویر
#13
فرستاد نزدیک دانا به هند
✦
بسی اسپ و دینار و چندی پرند
#14
بدو گفت رو پیش دانا بگوی
✦
که ای مرد نیک‌اختر و راه‌جوی
#15
به اختر نگه کن که تا من ز جنگ
✦
کی آسایم و کشور آرم به چنگ
#16
اگر بود خواهد بدین دستگاه
✦
به تدبیر آن زور بنمای راه
#17
وگر نیست این تا نباشم به رنج
✦
برین گونه نپراگند نیز گنج
#18
بیامد فرستادهٔ شهریار
✦
بر کید با هدیه و با نثار
#19
بگفت آنک با او شهنشاه گفت
✦
همه رازها برگشاد از نهفت
#20
بپرسید زو کید و غمخواره شد
✦
ز پرسش سوی دانش و چاره شد
#21
بیاورد صلاب و اختر گرفت
✦
یکی زیج رومی به بر در گرفت
#22
نگه کرد بر کار چرخ بلند
✦
ز آسانی و سود و درد و گزند
#23
فرستاده را گفت کردم شمار
✦
از ایران و از اختر شهریار
#24
گر از گوهر مهرک نوش‌زاد
✦
برآمیزد این تخمه با آن نژاد
#25
نشیند به آرام بر تخت شاه
✦
نباید فرستاد هر سو سپاه
#26
بیفزایدش گنج و کاهدش رنج
✦
تو شو کینهٔ این دو گوهر بسنج
#27
گر این کرد ایران ورا گشت راست
✦
بیابد همه کام دل هرچ خواست
#28
فرستاده را چیز بخشید و گفت
✦
کزین هرچ گفتم نباید نهفت
#29
گر او زین نپیچد سپهر بلند
✦
کند اینک گفتم برو ارجمند
#30
فرستاده آمد بر شهریار
✦
بگفت آنچ بشنید زان نامدار
#31
چو بشنید گفتار او اردشیر
✦
دلش گشت پر درد و رخ چون زریر
#32
فرستاده را گفت هرگز مباد
✦
که من بینم از تخم مهرک نژاد
#33
به خانه درون دشمن آرم ز کوی
✦
شود با بر و بوم من کینه‌جوی
#34
دریغ آن پراگندن گنج من
✦
فرستادن مردم و رنج من
#35
ز مهرک یکی دختری ماند و بس
✦
که او را به جهرم ندیدست کس
#36
بفرمایم اکنون که جوینده باز
✦
ز روم و ز چین و ز هند و طراز
#37
بر آتش چو یابمش بریان کنم
✦
برو خاک را زار و گریان کنم
#38
به جهرم فرستاد چندی سوار
✦
یکی مرد جوینده و کینه‌دار
#39
چو آگاه شد دخت مهرک بجست
✦
سوی خان مهتر به کنجی نشست
#40
چو بنشست آن دخت مهرک بده
✦
مر او را گرامی همی کرد مه
#41
ببالید بر سان سرو سهی
✦
خردمند با زیب و با فرهی
#42
مر او را دران بوم همتا نبود
✦
به کشور چنو سرو بالا نبود
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.