بخش ۲ - زهر فرستادن بهمن از هند، سوءقصد دختر اردوان به جان اردشیر و فرمان کشتن او
#1
بدانگه که شاه اردوان را بکشت
✦
ز خون وی آورد گیتی به مشت
#2
بدان فر و اورند شاه اردشیر
✦
شده شادمان مرد برنا و پیر
#3
که بنوشت بیدادی اردوان
✦
ز داد وی آبادتر شد جهان
#4
چنو کشته شد دخترش را بخواست
✦
بدان تا بگوید که گنجش کجاست
#5
دو فرزند او شد به هندوستان
✦
به هر نیک و بد گشته همداستان
#6
دو ایدر به زندان شاه اندرون
✦
دو دیده پر از آب و دل پر ز خون
#7
به هندوستان بود مهتر پسر
✦
که بهمن بدی نام آن نامور
#8
فرستاده‌ای جست با رای و هوش
✦
جوانی که دارد به گفتار گوش
#9
چو از پادشاهی ندید ایچ بهر
✦
بدو داد ناگه یکی پاره زهر
#10
بدو گفت رو پیش خواهر بگوی
✦
که از دشمن این مهربانی مجوی
#11
برادر دو داری به هندوستان
✦
به رنج و بلا گشته همداستان
#12
دو در بند و زندان شاه اردشیر
✦
پدر کشته و زنده خسته به تیر
#13
تو از ما گسسته بدین گونه مهر
✦
پسندد چنین کردگار سپهر؟
#14
چو خواهی که بانوی ایران شوی
✦
به گیتی پسند دلیران شوی
#15
هلاهل چنین زهر هندی بگیر
✦
به کار آر یکبار بر اردشیر
#16
فرستاده آمد بهنگام شام
✦
به دخت گرامی بداد آن پیام
#17
ورا جان و دل بر برادر بسوخت
✦
به کردار آتش رخش برفروخت
#18
ز اندوه بستد گرانمایه زهر
✦
بدان بد که بردارد از کام بهر
#19
چنان بد که یک روز شاه اردشیر
✦
به نخچیر بر گور بگشاد تیر
#20
چو بگذشت نیمی ز روز دراز
✦
سپهبد ز نخچیرگه گشت باز
#21
سوی دختر اردوان شد ز راه
✦
دوان ماه چهره بشد نزد شاه
#22
بیاورد جامی ز یاقوت زرد
✦
پر از شکر و پست با آب سرد
#23
بیامیخت با شکر و پست زهر
✦
که بهمن مگر یابد از کام بهر
#24
چو بگرفت شاه اردشیر آن به دست
✦
ز دستش بیفتاد و بشکست پست
#25
شد آن پادشا بچه لرزان ز بیم
✦
هم‌اندر زمان شد دلش به دو نیم
#26
جهاندار زان لرزه شد بدگمان
✦
پراندیشه از گردش آسمان
#27
بفرمود تا خانگی مرغ چار
✦
پرستنده آرد بر شهریار
#28
چو آن مرغ بر پست بگذاشتند
✦
گمانی همی خیره پنداشتند
#29
هم‌انگاه مرغ آن بخورد و بمرد
✦
گمان بردن از راه نیکی ببرد
#30
بفرمود تا موبد و کدخدای
✦
بیامد بر خسرو پاک‌رای
#31
ز دستور ایران بپرسید شاه
✦
که بدخواه را برنشانی به گاه
#32
شود در نوازش بران‌گونه مست
✦
که بیهوده یازد به جان تو دست
#33
چه بادافره‌ست این برآورده را
✦
چه سازیم درمان خودکرده را
#34
چنین داد پاسخ که مهترپرست
✦
چو یازد بجان جهاندار دست
#35
سرش بر گنه بر بباید برید
✦
کسی پند گوید نباید شنید
#36
بفرمود کز دختر اردوان
✦
چنان کن که هرگز نبیند روان
#37
بشد موبد وپیش او دخت شاه
✦
همی رفت لرزان و دل پرگناه
#38
به موبد چنین گفت کای پرخرد
✦
مرا و ترا روز هم بگذرد
#39
اگر کشت خواهی مرا ناگزیر
✦
یکی کودکی دارم از اردشیر
#40
اگر من سزایم به خون ریختن
✦
ز دار بلند اندر آویختن
#41
چو این گردد از پاک مادر جدا
✦
بکن هرچ فرمان دهد پادشا
#42
ز ره باز شد موبد تیزویر
✦
بگفت آنچ بشنید با اردشیر
#43
بدو گفت زو نیز مشنو سخن
✦
کمند آر و بادافره او بکن
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.