#1
گرامی پشوتن که دستور بود
✦
ز کشتن دلش سخت رنجور بود
“Dear Pashotan, who was the counselor, was deeply grieved in heart by the slaughter.”
#2
به پیش جهاندار بر پای خاست
✦
چنین گفت کای خسرو داد و راست
“He stood up before the ruler of the world and spoke thus: 'O King of justice and truth...'”
#3
اگر کینه بودت به دل خواستی
✦
پدید آمد از کاستی راستی
“'If you harbored vengeance in your heart, truth has now emerged from diminution.'”
#4
کنون غارت و کشتن و جنگ و جوش
✦
مفرمای و مپسند چندین خروش
“'Command no more plunder, killing, war, and turmoil, nor approve such endless uproar.'”
#5
ز یزدان بترس و ز ما شرم‌دار
✦
نگه کن بدین گردش روزگار
“'Fear God and feel shame before us; look upon this turning of fate.'”
#6
یکی را برآرد به ابر بلند
✦
یکی زو شود زار و خوار و نژند
“'It raises one man to the high clouds, while another becomes wretched, lowly, and broken.'”
#7
پدرت آن جهانگیر لشکر فروز
✦
نه تابوت را شد سوی نیمروز
“'Was it not your father, that world-conquering army-illuminator, who went in a coffin toward Nimruz?'”
#8
نه رستم به کابل به نخچیرگاه
✦
بدان شد که تا نیست گردد به چاه
“'Was it not Rostam who went to the hunting ground in Kabul only to perish in a pit?'”
#9
تو تا باشی ای خسرو پاک و راد
✦
مرنجان کسی را که دارد نژاد
“'So long as you live, O noble and pure king, do not afflict anyone of high descent.'”
#10
چو فرزند سام نریمان ز بند
✦
بنالد به پروردگار بلند
“'For if the son of Sam Nariman cries out in his chains to the Almighty Lord...'”
#11
بپیچی ازان گرچه نیک‌اختری
✦
چو با کردگار افگند داوری
“'You will suffer greatly, fortunate though you are, if he lays his grievance before the Creator.'”
#12
چو رستم نگهدار تخت کیان
✦
همی بر در رنج بستی میان
“'Rostam, the guardian of the Kianian throne, ever girded his loins in hardship for this realm.'”
#13
تو این تاج ازو یافتی یادگار
✦
نه از راه گشتاسپ و اسفندیار
“'You inherited this crown as a legacy from him, not merely through Goshtasp and Esfandiyar.'”
#14
ز هنگامهٔ کی قباد اندرآی
✦
چنین تا به کیخسرو پاک‌رای
“'Consider from the era of Kay Qobad down to the pure-minded Kay Khosrow...'”
#15
بزرگی به شمشیر او داشتند
✦
مهان را همه زیر او داشتند
“'They maintained their greatness by his sword, keeping all other mighty lords beneath them.'”
#16
ازو بند بردار گر بخردی
✦
دلت بازگردان ز راه بدی
“'Remove the fetters from him if you are wise, and turn your heart away from evil paths.'”
#17
چو بشنید شاه از پشوتن سخن
✦
پشیمان شد از درد و کین کهن
“When the king heard these words from Pashotan, he felt remorse for his painful, ancient grudge.”
#18
خروشی برآمد ز پرده‌سرای
✦
که ای پهلوانان با داد و رای
“A shout arose from the royal pavilion: 'O champions of justice and wisdom!'”
#19
بسیچیدن بازگشتن کنید
✦
مبادا که تاراج و کشتن کنید
“'Prepare for the return journey, and let there be no more pillaging and slaughter!'”
#20
بفرمود تا پای دستان ز بند
✦
گشادند و دادند بسیار پند
“He ordered the chains unclasped from Zal's feet, offering him much wise counsel.”
#21
تن کشته را دخمه کردند جای
✦
به گفتار دستور پاکیزه‌رای
“They placed the slain in tombs, following the words of the pure-minded counselor.”
#22
ز زندان به ایوان گذر کرد زال
✦
برو زار بگریست فرخ همال
“Zal walked from the prison into the hall, and his noble companion wept bitterly over him.”
#23
که زارا دلیرا گوا رستما
✦
نبیرهٔ گو نامور نیرما
“[Lamenting:] 'Alas, brave and mighty Rostam! O famous grandson of Nariman!'”
#24
تو تا زنده‌بودی که آگاه بود
✦
که گشتاسپ اندر جهان شاه بود
“'While you were alive, who even knew that Goshtasp held kingship in the world?'”
#25
کنون گنج تاراج و دستان اسیر
✦
پسر زار کشته به پیکان تیر
“'Now our treasure is looted, Dastan is bound, and my son lies slain by an arrow!'”
#26
مبیناد چشم کس این روزگار
✦
زمین باد بی‌تخم اسفندیار
“'May no one's eye ever behold such days; may the earth be bereft of Esfandiyar's seed!'”
#27
ازان آگهی سوی بهمن رسید
✦
به نزدیک فرخ پشوتن رسید
“News of this grief reached Bahman and came to auspicious Pashotan.”
#28
پشوتن ز رودابه پردرد شد
✦
ازان شیون او رخش زرد شد
“Pashotan's heart grew heavy with grief for Rudabeh, and his cheeks turned pale at her wailing.”
#29
به بهمن چنین گفت کای شاه نو
✦
چو بر نیمهٔ آسمان ماه نو
“He said to Bahman: 'O new king, shining like the crescent moon in mid-sky...'”
#30
به شبگیر ازین مرز لشکر بران
✦
که این کار دشوار گشت و گران
“'Lead the army away from this borderland at dawn, for this affair has become heavy and perilous.'”
#31
ز تاج تو چشم بدان دور باد
✦
همه روزگاران تو سور باد
“'May the evil eye be far from your crown, and may all your days be filled with joy!'”
#32
بدین خانهٔ زال سام دلیر
✦
سزد گر نماند شهنشاه دیر
“'It is fitting that the king of kings delay no longer in the house of Zal, son of Sam.'”
#33
چو شد کوه بر گونهٔ سندروس
✦
ز درگاه برخاست آوای کوس
“When the mountains turned yellow as sandarach at dawn, the sound of drums arose from the court.”
#34
بفرمود پس بهمن کینه‌خواه
✦
کزانجا برانند یکسر سپاه
“Then vengeance-seeking Bahman ordered the host to march entirely away from there.”
#35
هم‌انگه برآمد ز پرده‌سرای
✦
تبیره ابا بوق و هندی درای
“Instantly from the royal pavilion arose the drums, trumpets, and Indian bell bells.”
#36
از آنجا به ایران نهادند روی
✦
به گفتار دستور آزاده‌خوی
“From there they set their faces toward Iran, heeding the counsel of the noble advisor.”
#37
سپه را ز زابل به ایران کشید
✦
به نزدیک شهر دلیران کشید
“He led the host from Zabol to Iran, bringing them near the city of heroes.”
#38
برآسود و بر تخت بنشست شاد
✦
جهان را همی داشت با رسم و داد
“He rested and sat joyfully upon the throne, holding the world in justice and custom.”
#39
به درویش بخشید چندی درم
✦
ازو چند شادان و چندی دژم
“He bestowed coins upon the needy; though some grew joyful through him, others remained sad.”
#40
جهانا چه خواهی ز پروردگان
✦
چه پروردگان داغ دل بردگان
“O World! What do you demand of those you nurture—those nurtured ones who carry grief-stricken hearts?”