🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان رستم و شغاد

❖
45 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳ - چاه‌های حربه‌دار نخچیرگاه کابل، پوزش ساختگی شاه و فرو افتادن رستم و رخش
شاه کابل با دلی پر از کینه و زهر، همراه با لشکری از چاه‌کنان راهی نخچیرگاه شد. به دستور او در سراسر دشت و بر سر راه، چاه‌های عمیق کندند و بن آن‌ها را از تیغ‌های تیز، ژوپین‌ها و شمشیرهای بران انباشتند و سر چاه‌ها را با خاشاک و خاک پوشاندند، چنان‌که هیچ دیده‌ای را توان دریافتن آن نبود. شغاد چون از حرکت بی‌سپاه رستم آگاه شد، قاصدی نزد شاه کابل فرستاد تا او را به استقبال و زنهارخواهی فراخواند.

شهریار کابل از شهر بیرون آمد؛ چون دیده‌اش بر چهره تهمتن افتاد، از اسب پیاده شد، دستار هندی از سر برگرفت، موزه از پای بیرون کشید و با سری برهنه و چشمانی گریان، دو رخ بر خاک سیاه نهاد. او با زاری بسیار پوزش خواست و گناه سرکشی را به مستی و بی‌هوشی نسبت داد. رستم دل‌پاک، زاری او را پذیرفت، گناهش را بخشید و پایگاه او را والاتر ساخت.

سپس شاه کابل رستم را به بهشتی خرم در نزدیکی شهر برد؛ جایی پر از چشمه‌سارها و درختان سرسبز. در آنجا بساط می و رامشگری برافراختند و به شادی نشستند. در میان مجلس، شاه کابل به ستایش نخچیرگاهی برآمد که دشت و کوهش پر از آهو و گور و غرم بود و رستم را به شکار در آن دشت فریبنده برانگیخت. رستم فریفته گفتار او شد، غافل از آنکه چون زمانه مرگ کسی را فراز آورد، چشم خردش کور می‌گردد و چاره از دست می‌رود؛ که در چنگال مرگ، پشه و پیل و شیر و نهنگ را یک سرنوشت است.

پامدادان، رستم بفرمود تا رخش را زین کنند و بازان شکاری را مهیا سازند. او کمان کیانی به زه کرد و همراه با شغاد، زواره و تنی چند از نامداران رهسپار نخچیرگاه شد. لشکر در دشت پراکنده گشت و زمانه، رستم و زواره را درست به همان راهی کشاند که چاه‌های مرگ در آن نهفته بود.

رخش بادپا چون به نزدیکی چاه‌ها رسید، بوی خاک تازه به مشامش خورد. ترسان از بوی زمین، تن خویش را گرد کرد، لرزید و با سم‌هایش زمین را چاک زد تا پیش نرود. اما رستم که چشمان خردش را گردون سرنوشت پوشانده بود، بر رخش خشم گرفت و تازیانه‌ای بر پهلوی اسب وفادار خویش زد تا گرمِ رفتن شود.

رخش که میان دو چاه در تنگنا افتاده بود و راه گریزی می‌جست، گام برداشت و ناگهان هر دو پایش در چاهی عمیق فرو رفت. بن چاه مالامال از تیغ و نیزه بود؛ پهلوی رخش سترگ شکافته شد و تیغ‌های تیز بر و پای پهلوان بزرگ را درید. با این همه، رستم با نیروی شگفت پهلوانی، تن خونین و مجروح خویش را به سختی از قعر چاه کشید و بر لبه آن فراز آورد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: