🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان رستم و شغاد

❖
33 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۶ - کین‌ستانی فرامرز از کابل: آویختن شاه در چاه و سوزاندن شغاد و چنار
پس از آنکه سوگواری سنگین بر جهان‌پهلوان رستم پایان یافت، فرامرز گام در میدان کین‌خواهی نهاد. او درهای گنجینه پدر خویش، پیلتن، را بگشود و دارایی و سلاح‌های تهمتن را میان گردان زابلستان بخش نمود. با سپیده‌دمان، بانگ کرنای، درای هندی و کوس جنگی در آسمان پیچید و فرامرز لشکر خویش را از زابل به سوی کابل راند؛ چنان گرد و غباری از تاخت سواران برپا گشت که روشنی خورشید در تاریکی غبار پنهان شد.

چون شهریار کابلستان از هجوم سپاه دلاوران زابل آگاه گشت، لشکریان پراکنده خویش را گرد آورد و پدافندی آهنین سامان داد. خورشید و ماه در زیر گرد نبرد رنگ باختند و زمین از خروش جنگجویان به لرزه درآمد. غبار معرکه چنان تیره و سنگین بود که حتی شیران بیشه راه خویش را گم کردند. فرامرز، پیشاپیش سپاه زابل، چشم بر سیمای شاه خیانت‌پیشه کابل دوخته بود. با برآمدن خروش کوس نبرد، فرامرز ناگهان خویشتن را بر قلب سپاه کابل زد و در چشم‌به‌زدنی، سپهدار کابل را گرفتار و در بند نمود.

با اسیری شاه کابل، لشکریانش پراکنده شدند و پهلوانان زابل به سان گرگان بر ایشان تاختند. سران هند و نامداران برمنش سند در خاک و خون غلتیدند و چنان خون در خاک جوشید که گل نبردگاه سرخ‌گون گشت. شکست‌خوردگان کابل خانه و زن و فرزند را رها کرده و به هر سو گریختند.

فرامرز شاه گرفتار کابل را، پر از خون و در زنجیر، بر صندوق پیل نهاد و او را به نخچیرگاه کابل آمد—همان‌جایی که چاه‌های غدر و کینه پنهان شده بود. فرامرز بر پشت سپهدار کابل چنان تازیانه و زه کشید که گوشت و پی شکافته شد و استخوانش پدیدار گشت. سپس او را سرنگون در همان چاه مرگ فرواویخت تا دهانش پر از خاک و خون گردد. چهل تن از خویشان بت‌پرست آن شاه حیله‌گر نیز به فرمان فرامرز در آتش افکنده شدند. آن‌گاه فرامرز به نزدیکی درخت چناری آمد که شغاد کینه‌توز بر آن دوخته شده بود. آتشی عظیم به سان کوه برپا کرد و شغاد، چنار و خاک آن سامان را یکسره به خاکستر تبدیل ساخت.

پس از پاکسازی کابل از دودمان خیانت‌پیشگان، فرامرز فرمانروایی دادگر بر کابل گماشت و یادگار آن کین‌خواهی را بر منشور تیغ خویش ثبت کرد. سپس با لشکری سوگوار و دلی پر از دود و داغ به زابلستان و بست بازآمد. تمام مردم زابلستان با جامه‌های چاک‌خورده و جامه‌های سیاه و کبود به استقبال فرامرز آمدند و تا یک سال تمام، سیستان در جامه‌های سیاه به سوگواری بر رستم جهان‌پهلوان نشست.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: