🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان رستم و شغاد

❖
43 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴ - مرگ رستم: نکوهش شغاد، درخواست کمان، دوختن برادر به چنار و جان دادن تهمتن
چون جهان‌پهلوان رستم با تنی خسته و پرجراحت چشم گشود، چهره‌ی پلید و کینه‌توز برادرش شغاد را بالای چاه دید و دانست که این دام و بلای مرگبار، همه از تدبیر شوم اوست. رستم او را به تندی نکوهید و فرمود که فرامرز کین این خیانت را بازخواهد ستاند. اما شغاد نادولت‌خواه با خنده‌ای تلخ و سرشار از کینه، به تحقیر پهلوان پرداخت و رستم را سرزنش کرد که دوران جهان‌گشایی و باج‌ستانی او از کابل به پایان رسیده و زمان مرگی خوارکننده به دست اهریمنان فرا رسیده است.

در این هنگام، سپهدار کابل نیز به دروغ و ریا ظاهر شد و اظهار همدردی کرد و نوید آوردن پزشکان را داد. رستم فریب تزویر او را نخورد و گفت که دفتر زندگی‌اش به پایان آمده و هیچ تندرستی در گیتی جاودان نمی‌ماند؛ چنان‌که جمشید با آن‌همه فرّه به اره‌ی بیورِ ماردوش دو نیم شد و فرخ‌نژادانی چون فریدون، کیقباد و سیاوش پاک‌دامن نیز همگی خاک‌نشین گشتند.

آنگاه رستم برای گرفتن آخرین انتقام، حیله‌ای پهلوانانه اندیشید؛ به شغاد گفت تا کمان و دو تیر از ترکش برآورد و زه‌کرده در برابرش نهد تا مگر درندگان بیشه به تنِ زخم‌خورده‌اش تاخت نیاورند. شغاد که پنداشت رستم ناتوان و بی‌رمق گشته، کمان را زه‌ کرد و پیش او نهاد و بر مرگ برادر شادمانی کرد. اما رستم با وجود جراحت‌های مهلک، کمان را برکشید. شغاد از بیم تیر جان‌شکار او گریخت و پشت درخت چناری کهنسال و کاواک پنهان شد. رستم دیدگان تیز کرد، دست بفراخت و تیری آتشین رها ساخت. تیرِ رستم، تنه سنگین چنار و پیکر شغاد خیانت‌پیشه را یکباره شکافت و او را به درخت دوخت.

شغاد آهی برکشید و دردمندانه جان داد. رستم چون دید که پیش از شامگاه کین خویش را ستانده، سر به درگاه دادار بی‌چون برداشت و یزدان پاک را سپاس گفت که او را توانی بخشید تا بدخواه خویش را کیفر دهد. پس از این نیایش، جانِ تابناک جهان‌پهلوان از تن برآمد. در همان دم، زواره نیز در چاهی دیگر جان سپرد و دشت کابل غرق در سوگ و عزا گشت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: