🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

فریدون

❖
111 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۶ - کینهٔ سلم و تور ایرج را
روزگارانی دراز بر سرای سپنجی گذشت و رازهای نهفتهٔ زمانه آشکار گشت. فریدون فرزانه، شهریار دادگر پیشدادی، به خزان سالخوردگی رسید و گرد پیری بر بهار زندگی‌اش نشست. با گذشت سالیان و سرآغاز تیرگی در تدبیرها، آتش رشک و حسد در دل سلم، فرزند مهتر فریدون که فرمانروایی روم و خاور به او سپرده شده بود، زبانه کشید. آز و طمع بر روان سلم چیره شد و او بخشش خردمندانهٔ پدر را نپسندید؛ چرا که فریدون دل ایرانزمین، دشت یلان و پادشاهی یمن را به ایرج، فرزند کوچک‌تر و پاک‌نهاد خویش داده بود.

سلم که چهره‌اش از کینه درهم کشیده و دلش از حسادت پرخون بود، فرستاده‌ای بادپا به نزد برادر میانی خود، تور، شهریار توران و چین گسیل داشت. او در پیامی فریبکارانه تور را سرزنش کرد که چرا در برابر ستم پدر خاموش نشسته و اجازه داده است ایرج که از نظر سال و تجربه از آنان خردتر است، بر تارک پادشاهی جهان بنشیند. چون فرستاده پیام سلم را به تور رسانید، سر بی‌مغز تور نیز از باد غرور و خشم لبریز گشت و چون شیری ژیان برآشفت. تور خشمگینانه پاسخ داد که پدر در جوانی آنان را فریفته و درختی کاشته است که میوه‌اش خون و برگش تلخی است. او پیشنهاد کرد که هر دو برادر باید تن به تن با یکدیگر دیدار کنند و سپاهی از گردان روم و چین گرد آورند.

دو برادر کینه‌توز در مکانی دور از چشم بیگانگان به هم رسیدند و شهد برادری را به زهر خشم و کینه آمیختند. آنان موبدی تیزویر، سخن‌ور و بینادل را برگزیدند و او را مامور ساختند تا پیامی تند و بی‌شرمانه به درگاه شاه فریدون ببرد. سلم به فرستاده دستور داد که چون باد شتاب کند و به کاخ فریدون درآید و پس از درود، پدر پیر را به ستمگری و انحراف از راه خدا متهم سازد. پیام دو پسر چنین بود که فریدون در تقسیم جهان راستی را رعایت نکرده، یکی را به اوج برکشیده و دیگری را خوار داشته است؛ پس اگر تاج و تخت ایران از ایرج بازگرفته نشود و به گوشه‌ای خوار فرستاده نشود، لشکری بیکران از سواران روم و چین بر ایران خواهند تاخت و ایرج و فریدون را به خاک و خون خواهند کشید.

موبد فرستاده راه سپرد تا به آستان باشکوه فریدون رسید؛ ایوانی که سر بر آسمان می‌سایید و بر درگاهش پیلان جنگی و شیران و پلنگان به بند کشیده شده بودند و آواز پهلوانان چون خروش شیران در آن می‌پیچید. موبد چون بر آستان شهریار فرزانه درآمد، فریدون را دید با چهره‌ای چون خورشید و مویی چون کافور که با زبان کیانی او را نواخت و بر جایگاهی شایسته بنشاند. فرستاده با بیم و آزرم پیام درشت دو پسر ناهوشیار را بازگفت. چون فریدون سخنان پرخشم و بی‌شرمانهٔ سلم و تور را شنید، مغزش به جوش آمد و دریافت که اهریمن روان فرزندانش را تسخیر کرده است.

فریدون به فرستاده پاسخ داد که از آنان که گوهر بد دارند انتظاری جز این نمی‌رفت؛ زیرا آز و دیو بر تخت خردشان نشسته است. او گواه گرفت که در بخشش جهان جز راستی و ترس از خدا را نجسته و اندیشهٔ ستاره‌شناسان و موبدان را به کار بسته است. فریدون هشدار داد که جهان فانی است و کسی که برادر فروشد به خاک، از گوهر پاک نیست و کاشتن تخم کینه در پایان جز درو کردن رنج و کیفر الهی ثمری نخواهد داشت. فرستاده، شگفت‌زده از هیبت و خرد فریدون، سر بر آستان بوسید و شتابان بازگشت تا پاسخ شاه پیر را به برادران پیمان‌شکن برساند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: