🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

فریدون

❖
13 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۵ - بخشیدن روم سلم را و تور توران را و ایرج ایران را
چون روزگار آزمون و آشکار ساختن گهرِ فرزندان به سر آمد، فریدون‌شاه رازِ درون خویش برآفتاب افکند و تصمیم بزرگ خویش را آشکار ساخت. او پهنهٔ گیتی را به سه بخش والامقام قسمت نمود: گسترهٔ نخست، دیار روم و اقلیم خاور بود؛ بخش دوم، سرزمین توران، ترک و چین؛ و بخش سوم، قلب دلاوران و خاک مقدس ایران‌زمین.

شاه پیشدادی نخست بر فرزند مهتر خویش، سلم، بنگرید و ملک روم و پهنهٔ خاور را شایستهٔ او دید. پس فرمان داد تا سپاهی گران و آراسته برای وی برگزینند و سلم با غرور و شوکت تمام لشکر خویش را به سوی خاور روانه ساخت. او بر تخت کیانی آن دیار قدم نهاد و مردمان آن بوم و بر وی را «خاورخدای» نامیدند و فرمانش را گردن نهادند.

سپس فریدون پادشاهی توران‌زمین را به فرزند میانی، تور، بخشید و او را سالار و شهریارِ ترکان و فغفور چین گردانید. لشکری آراسته به همراهش کرد و تور با کلاه گوشوار و سپاهی رزم‌آور به دیار خویش تاخت. چون بر تخت کیانی توران برنشست، بزرگان و سروران بر سر و روی او گوهر افشاندند و وی را به پاکی و والایی، «توران‌شاه» خواندند.

چون نوبت به خردسال‌ترین و گرامی‌ترین فرزند، ایرج، رسید، فریدون تاج و تختِ تاج‌بخش ایران را بر قامت او آراسته دید. او شاهیِ ایران‌زمین، دشتِ نیزه‌وران و افسرِ سروران جهان را به ایرج واگذار کرد؛ چرا که این فرزند فرخنده پاداش و شایستگیِ آن تاج، مهرِ شاهی و تختِ عاج را دارا بود. بدین‌سان، هر سه برادر با شادمانی و کامروایی بر قلمروهای خویش قرار یافتند و روزگاری از آرامش و دادگری بر زمین سایه افکند.
#1
نهفته چو بیرون کشید از نهان
✦
به سه بخش کرد آفریدون جهان
#2
یکی روم و خاور دگر ترک و چین
✦
سیم دشت گردان و ایران‌زمین
#3
نخستین به سلم اندرون بنگرید
✦
همه روم و خاور مراو را سزید
#4
بفرمود تا لشکری برگزید
✦
گرازان سوی خاور اندرکشید
#5
به تخت کیان اندر آورد پای
✦
همی خواندندیش خاور خدای
#6
دگر تور را داد توران زمین
✦
ورا کرد سالار ترکان و چین
#7
یکی لشکری نامزد کرد شاه
✦
کشید آنگهی تور لشکر به راه
#8
بیامد به تخت کئی برنشست
✦
کمر بر میان بست و بگشاد دست
#9
بزرگان برو گوهر افشاندند
✦
همی پاک توران شهش خواندند
#10
از ایشان چو نوبت به ایرج رسید
✦
مر او را پدر شاه ایران گزید
#11
هم ایران و هم دشت نیزه‌وران
✦
هم آن تخت شاهی و تاج سران
#12
بدو داد کورا سزا بود تاج
✦
همان کرسی و مهر و آن تخت عاج
#13
نشستند هر سه به آرام و شاد
✦
چنان مرزبانان فرخ نژاد

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: