🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان هفتخوان اسفندیار

❖
83 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۹ - چارهٔ اسفندیار: درآمدن به رویین‌دژ در جامهٔ خرادِ بازارگان و فریفتن ارجاسپ
چون اسفندیار پس از گذر از پرخطرترین رنج‌های هفت‌خوان به نزدیکی رویین‌دژ رسید، دریافت که سرنگون ساختن باروی آن دژ پولادین با نبرد رویاروی، سال‌ها زمان خواهد برد و جان بسیار از ایرانیان به باد خواهد رفت. پس در پرده‌سرای خویش جایگاه را از بیگانگان بپرداخت و پشوتن را به نزد خود خواند تا راز چاره‌جویی خویش را با او در میان نهد. او به برادر گفت که شاهی و تخت بلند آن‌گاه سزاوار پهلوان گردد که در نبرد از پلنگ کوهستان و نهنگ ژرفای دریا هراسی به دل راه ندهد و هر کجا نیرنگ و چاره لازم آید دست به فریب زند و هر کجا بیم و هیبت بایستد شمشیر کشد. اسفندیار بر آن شد تا جامه رزم از تن برکشد و در هیبت بازرگانی متمول وارد دژ گردد.

وی سپه را به پشوتن سپرد و او را فرمان داد تا شب و روز دیده‌بانان را بر برج‌ها بگمارد؛ اگر به روز دودی برآید یا به شب آتشی چون خورشیدِ گیتی‌فروز زبانه کشد، بداند که چاره‌گری اسفندیار به ثمر رسیده است. در آن هنگام پشوتن باید سپاه را بیاراید، درفش شاهی را برافرازد و با گرز گاوسار بر پیل و باره تاخته، دم دژ را به آتش کشد. اسفندیار سپس ساربانان را پیش خواند و دستور داد صد شتر سرخ‌موی بارکش بیاورند؛ ده شتر را از دینار زر، پنج شتر را از دیبای چین، پنج شتر را از گوهرها و تاج و تخت زرین و هشتاد جفت صندوق با بندهای پنهان بار کنند. درون این صندوق‌ها، صد و شست تن از یلان و خنجرگزاران زبده سپاه ایران با جامه‌های ساده ساربانان پنهان گشتند تا در زمان موعود به یاری او بشتابند.

اسفندیار شتابان به سوی رویین‌دژ شتافت و با طنین زنگ کاروان، بزرگان توران به استقبال بازرگانی آمدند که کالاهای بی‌نظیر به همراه داشت. او به پیشگاه ارجاسپ شاه بار یافت و خویشتن را بازرگانی خراد نام، با پدری ترک و مادری از آزادگان معرفی کرد که میان ایران و توران دادوستد می‌کند. او پیشکشی گرانبها از گوهر و دیبای چین به پای ارجاسپ فرو ریخت و درخواست کرد تا کاروانش در درون دژ امان یابد. ارجاسپ که فریفته منش، زبان‌آوری و هدایای بازرگانی فرزانه شده بود، وی را نواخت و کلبه‌ای بزرگ در برابر کاخ شاهی به او سپرد تا بازارگاه خویش را برپا سازد. اسفندیار با فروتنی و زیرکی، دل تورانیان و شاه آنان را به دست آورد، در حالی که آتشی سهمگین برای سوزاندن بنیاد ارجاسپ در دل رویین‌دژ افروخته بود.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: