🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

ضحاک

❖
26 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴ - زاده شدن فریدون، کشته شدن پدرش و پرورش او با شیر گاو برمایه
روزگاران دراز بگذشت و سایهٔ سنگین و اژدهاوش ضحاک بر گیتی تیرگی و تنگی افکند. در این میان، فریدونِ خجسته از مادر بزاد و جهانی افسرده را نوید امیدی دگر بخشید. آن نوزاد خجسته چون سروی بلندبالا ببالید و فرّهٔ ایزدی و شکوه شهریاری از چهره‌اش تابیدن گرفت؛ جهان‌جویی که فرّهٔ جمشید را با خود داشت و رخشندگی‌اش به خورشید تابان می‌مانست. او برای جهان چون باران بهنگام مایهٔ برکت و حیات بود و برای جان آدمی چون دانش شایسته و ارزشمند. چرخ گردون بر بالای سرش می‌گشت و گوهرِ زمانه با مهر و دوستی رامِ او گشته بود.

در همان روزگار، گاوی نامدار به نام برمایه به جهان آمد که در والاپایگی و زیبایی بی‌همتا بود؛ چندان که پیروان و دانایان جهان در شگفت ماندند. آن گاو گویی چون طاووس نر زاده شده بود و بر هر موی پیکرش رنگی تازه و شگفت‌انگیز می‌درخشد. ستاره‌شناسان و موبدان و بخردان گرد او انجمن ساختند و همگان معترف بودند که هرگز کسی در جهان گاوی بدین آراستگی ندیده و از پیران کهنسال نیز خَبَری از آن نشنیده است.

اما ضحاکِ ستمگر، گیتی را از بیمِ خروشِ سرنوشت پر از غوغا کرده بود و عمالش در سراسر جهان به دنبال کودکی بودند که فال‌بینان مرگِ شاهِ ماردوش را به دست او پیش‌بینی کرده بودند. در این روزگار سخت، آبتین—پدرِ فریدون—که جهان بر او تنگ و ناامن گشته بود، گریزان و دل‌سیر از جان، به ناگاه در دهانِ مرگ و چنگالِ شیر افتاد. روزبانانِ ناپاک‌نهادِ ضحاک او را بدیدند، چون یوز شکار کرده، به بندش کشیدند و نزد ضحاک بردند تا روزگارش را به پایان رسانند و مغزش را طعمهٔ ماران دوشین کنند.

چون فرانک، مادرِ دانادِل و خردمندِ فریدون، آگاه شد که بر همسرِ گرامی‌اش چه بلا و ستمی آمده، با دلی سوزان و خسته از بیدادِ روزگار، نوزادِ شیرخوارِ خویش را برداشت و شتابان به سوی آن مرغزارِ خرّم رخت بست؛ همان جا که گاوِ نام‌آور برمایه می‌چمید. فرانک بر نگهبانِ آن بیشه و مرغزار وارد شد، خروش برآورد و اشکِ خونین از دیدگان بر دامن افشاند. او به نگهبان گفت: «این کودکِ شیرخوار را مدتی از من به امانت و پناه بپذیر؛ پدروار او را از مادر بازستان و با شیرِ این گاوِ نغز و شگفت‌انگیز او را بپرور. اگر پاداش و تاوانی می‌خواهی، جانِ من از آنِ توست و هر چه بخواهی جانم را به گرو می‌گذارم.»

نگهبانِ پاک‌مغزِ بیشه و گاو برمایه، به آن بانوی فرخنده پاسخ داد: «من همچون بنده‌ای فرمان‌بردار در پیشگاهِ فرزندت خواهم بود و پند و پیمانِ تو را به جان خریدارم.» پس آن مردِ هوشیار و بیدار و امانت‌دار، سه سالِ تمام فریدون را با شیرِ گاوِ برمایه پرورد و او را از چشمِ زهرآگینِ دژخیمانِ ضحاک نهان داشت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: