✦

دوره اساطیری (پیشدادیان)

آغاز کتاب

❖

48 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۱۲ - ستایش سلطان محمود

جهان آفرین تا جهان آفرید

✦

چون او مرزبانی نیامد پدید

چو خورشید بر چرخ بنمود تاج

✦

زمین شد به کردار تابنده عاج

چه گویم که خورشید تابان که بود

✦

کز او در جهان روشنایی فزود

ابوالقاسم آن شاه پیروز بخت

✦

نهاد از بر تاج خورشید تخت

ز خاور بیاراست تا باختر

✦

پدید آمد از فرّ او کان زر

مرا اختر خفته بیدار گشت

✦

به مغز اندر اندیشه بسیار گشت

بدانستم آمد زمان سخن

✦

کنون نو شود روزگار کهن

بر اندیشهٔ شهریار زمین

✦

بخفتم شبی لب پر از آفرین

دل من چو نور اندر آن تیره شب

✦

نخفته گشاده دل و بسته لب

#10

چنان دید روشن روانم به خواب

✦

که رخشنده شمعی بر آمد ز آب

#11

همه روی گیتی شب لاژورد

✦

از آن شمع گشتی چو یاقوت زرد

#12

در و دشت بر سان دیبا شدی

✦

یکی تخت پیروزه پیدا شدی

#13

نشسته بر او شهریاری چو ماه

✦

یکی تاج بر سر به جای کلاه

#14

رده بر کشیده سپاهش دو میل

✦

به دست چپش هفتصد ژنده پیل

#15

یکی پاک دستور پیشش به پای

✦

به داد و به دین شاه را رهنمای

#16

مرا خیره گشتی سر از فرّ شاه

✦

و زان ژنده پیلان و چندان سپاه

#17

چو آن چهرهٔ خسروی دیدمی

✦

از آن نامداران بپرسیدمی

#18

که این چرخ و ماه است یا تاج و گاه

✦

ستاره است پیش اندرش یا سپاه

#19

یکی گفت کاین شاه روم است و هند

✦

ز قنّوج تا پیش دریای سند

#20

به ایران و توران ورا بنده‌اند

✦

به رای و به فرمان او زنده‌اند

#21

بیاراست روی زمین را به داد

✦

بپردخت از آن تاج بر سر نهاد

#22

جهاندار محمود شاه بزرگ

✦

به آبشخور آرد همی میش و گرگ

#23

ز کشمیر تا پیش دریای چین

✦

بر او شهریاران کنند آفرین

#24

چو کودک لب از شیر مادر بشست

✦

ز گهواره محمود گوید نخست

#25

نپیچد کسی سر ز فرمان اوی

✦

نیارد گذشتن ز پیمان اوی

#26

تو نیز آفرین کن که گوینده‌ای

✦

بدو نام جاوید جوینده‌ای

#27

چو بیدار گشتم بجستم ز جای

✦

چه مایه شب تیره بودم به پای

#28

بر آن شهریار آفرین خواندم

✦

نبودم درم جان بر افشاندم

#29

به دل گفتم این خواب را پاسخ است

✦

که آواز او بر جهان فرخ است

#30

بر آن آفرین کو کند آفرین

✦

بر آن بخت بیدار و فرخ زمین

#31

ز فرش جهان شد چو باغ بهار

✦

هوا پر ز ابر و زمین پر نگار

#32

از ابر اندر آمد به هنگام نم

✦

جهان شد به کردار باغ ارم

#33

به ایران همه خوبی از داد اوست

✦

کجا هست مردم همه یاد اوست

#34

به بزم اندرون آسمان سخاست

✦

به رزم اندرون تیز چنگ اژدهاست

#35

به تن ژنده پیل و به جان جبرئیل

✦

به کف ابر بهمن به دل رود نیل

#36

سر بخت بدخواه با خشم اوی

✦

چو دینار خوارست بر چشم اوی

#37

نه کند آوری گیرد از باج و گنج

✦

نه دل تیره دارد ز رزم و ز رنج

#38

هر آن کس که دارد ز پروردگان

✦

از آزاد و از نیک‌دل بردگان

#39

شهنشاه را سر به سر دوست‌وار

✦

به فرمان ببسته کمر استوار

#40

نخستین برادرش که‌تر به سال

✦

که در مردمی کس ندارد همال

#41

ز گیتی پرستندهٔ فر و نصر

✦

زیَد شاد در سایهٔ شاه عصر

#42

کسی کش پدر ناصرالدین بود

✦

سر تخت او تاج پروین بود

#43

و دیگر دلاور سپهدار طوس

✦

که در جنگ بر شیر دارد فسوس

#44

ببخشد درم هر چه یابد ز دهر

✦

همی آفرین یابد از دهر بهر

#45

به یزدان بود خلق را رهنمای

✦

سر شاه خواهد که باشد به جای

#46

جهان بی‌سر و تاج خسرو مباد

✦

همیشه بماناد جاوید و شاد

#47

همیشه تن آباد با تاج و تخت

✦

ز درد و غم آزاد و پیروز بخت

#48

کنون باز گردم به آغاز کار

✦

سوی نامهٔ نامور شهریار

آغاز کتاب

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما