✦

دوره اساطیری (پیشدادیان)

کیومرث

❖

51 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود

سخن‌گوی دهقان چه گوید نخست

✦

که نام بزرگی به گیتی که جست

که بود آن که دیهیم بر سر نهاد

✦

ندارد کس آن روزگاران به یاد

مگر کز پدر یاد دارد پسر

✦

بگوید تو را یک به یک در به در

که نام بزرگی که آورد پیش

✦

که را بود از آن برتران پایه بیش

پژوهندهٔ نامهٔ باستان

✦

که از پهلوانان زند داستان

چنین گفت کآیین تخت و کلاه

✦

کیومرث آورد و او بود شاه

چو آمد به برج حَمَل آفتاب

✦

جهان گشت با فرَ و آیین و آب

بتابید از آن سان ز برج بره

✦

که گیتی جوان گشت از آن یک‌سره

کیومرث شد بر جهان کدخدای

✦

نخستین به کوه اندرون ساخت جای

#10

سر بخت و تختش بر آمد به کوه

✦

پلنگینه پوشید خود با گروه

#11

از او اندر آمد همی پرورش

✦

که پوشیدنی نو بُد و نو خورش

#12

به گیتی درون سال سی شاه بود

✦

به خوبی چو خورشید بر گاه بود

#13

همی تافت زو فرّ شاهنشهی

✦

چو ماه دو هفته ز سرو سهی

#14

دد و دام و هر جانور کش بدید

✦

ز گیتی به نزدیک او آرمید

#15

دوتا می‌شدندی بر تخت او

✦

از آن بر شده فرّه و بخت او

#16

به رسم نماز آمدندیش پیش

✦

و ز او برگرفتند آیین خویش

#17

پسر بد مر او را یکی خوب‌روی

✦

هنرمند و همچون پدر نامجوی

#18

سیامک بُدش نام و فرخنده بود

✦

کیومرث را دل بدو زنده بود

#19

به جانش بر از مهر گریان بدی

✦

ز بیم جداییش بریان بدی

#20

بر آمد بر این کار یک روزگار

✦

فروزنده شد دولت شهریار

#21

به گیتی نبودش کسی دشمنا

✦

مگر بدکنش ریمن آهرمنا

#22

به رشک اندر آهرمن بدسگال

✦

همی رای زد تا ببالید بال

#23

یکی بچه بودش چو گرگ سترگ

✦

دلاور شده با سپاه بزرگ

#24

جهان شد بر آن دیو بچّه سیاه

✦

ز بخت سیامک و زان پایگاه

#25

سپه کرد و نزدیک او راه جست

✦

همی تخت و دیهیم کی شاه جست

#26

همی گفت با هر کسی رای خویش

✦

جهان کرد یک‌سر پر آوای خویش

#27

کیومرث زین خود کی آگاه بود

✦

که تخت مهی را جز او شاه بود

#28

یکایک بیامد خجسته سروش

✦

به سان پری پلنگینه پوش

#29

بگفتش ورا زین سخن در به در

✦

که دشمن چه سازد همی با پدر

#30

سخن چون به گوش سیامک رسید

✦

ز کردار بدخواه دیو پلید

#31

دل شاه بچّه بر آمد به جوش

✦

سپاه انجمن کرد و بگشاد گوش

#32

بپوشید تن را به چرم پلنگ

✦

که جوشن نبود و نه آیین جنگ

#33

پذیره شدش دیو را جنگجوی

✦

سپه را چو روی اندر آمد به روی

#34

سیامک بیامد برهنه تنا

✦

بر آویخت با پور آهرمنا

#35

بزد چنگ وارونه دیو سیاه

✦

دوتا اندر آورد بالای شاه

#36

فکند آن تن شاهزاده به خاک

✦

به چنگال کردش کمرگاه چاک

#37

سیامک به دست خروزان دیو

✦

تبه گشت و ماند انجمن بی‌خدیو

#38

چو آگه شد از مرگ فرزند شاه

✦

ز تیمار گیتی بر او شد سیاه

#39

فرود آمد از تخت ویله کنان

✦

زنان بر سر و موی و رخ را کَنان

#40

دو رخساره پر خون و دل سوگوار

✦

دو دیده پر از نم چو ابر بهار

#41

خروشی بر آمد ز لشکر به زار

✦

کشیدند صف بر در شهریار

#42

همه جامه‌ها کرده پیروزه رنگ

✦

دو چشم ابر خونین و رخ بادرنگ

#43

دد و مرغ و نخچیر گشته گروه

✦

برفتند ویله کنان سوی کوه

#44

برفتند با سوگواری و درد

✦

ز درگاه کی شاه برخاست گرد

#45

نشستند سالی چنین سوگوار

✦

پیام آمد از داور کردگار

#46

درود آوریدش خجسته سروش

✦

کز این بیش مخروش و باز آر هوش

#47

سپه ساز و برکش به فرمان من

✦

بر آور یکی گرد از آن انجمن

#48

از آن بد کنش دیو روی زمین

✦

بپرداز و پردخته کن دل ز کین

#49

کی نامور سر سوی آسمان

✦

بر آورد و بدخواست بر بدگمان

#50

بر آن برترین نام یزدانش را

✦

بخواند و بپالود مژگانش را

#51

و زان پس به کین سیامک شتافت

✦

شب و روز آرام و خفتن نیافت

کیومرث

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما