✦

دوره پهلوانی (کیانیان)

کیقباد

❖

60 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۴ - آشتی پشنگ و کیقباد و بازگشت تورانیان از جنگ و خلعت دادن کیقباد به زال و پهلوانان

سپهدار ترکان دو دیده پرآب

✦

شگفتی فرو ماند ز افراسیاب

یکی مرد با هوش را برگزید

✦

فرسته به ایران چنان چون سزید

یکی نامه بنوشت ارتنگ‌وار

✦

برو کرده صد گونه رنگ و نگار

به نام خداوند خورشید و ماه

✦

که او داد بر آفرین دستگاه

وزو بر روان فریدون درود

✦

کزو دارد این تخم ما تار و پود

گر از تور بر ایرج نیک‌بخت

✦

بد آمد پدید از پی تاج و تخت

بران بر همی راند باید سخن

✦

بباید که پیوند ماند به بن

گر این کینه از ایرج آمد پدید

✦

منوچهر سرتاسر آن کین کشید

بران هم که کرد آفریدون نخست

✦

کجا راستی را به بخشش بجست

#10

سزد گر برانیم دل هم بران

✦

نگردیم از آیین و راه سران

#11

ز جیحون و تا ماورالنهر بر

✦

که جیحون میانچیست اندر گذر

#12

بر و بوم ما بود هنگام شاه

✦

نکردی بران مرز ایرج نگاه

#13

همان بخش ایرج ز ایران زمین

✦

بداد آفریدون و کرد آفرین

#14

ازان گر بگردیم و جنگ آوریم

✦

جهان بر دل خویش تنگ آوریم

#15

بود زخم شمشیر و خشم خدای

✦

نیابیم بهره به هر دو سرای

#16

و گر همچنان چون فریدون گرد

✦

به تور و به سلم و به ایرج سپرد

#17

ببخشیم و زان پس نجوییم کین

✦

که چندین بلا خود نیرزد زمین

#18

سراینده از سال چون برف گشت

✦

ز خون کیان خاک شنگرف گشت

#19

سرانجام هم جز به بالای خویش

✦

نیابد کسی بهره از جای خویش

#20

بمانیم روز پسین زیر خاک

✦

سراپای کرباس و جای مغاک

#21

و گر آزمندیست و اندوه و رنج

✦

شدن تنگ‌دل در سرای سپنج

#22

مگر رام گردد برین کیقباد

✦

سر مرد بخرد نگردد ز داد

#23

کس از ما نبینند جیحون بخواب

✦

وز ایران نیایند ازین روی آب

#24

مگر با درود و سلام و پیام

✦

دو کشور شود زین سخن شادکام

#25

چو نامه به مهر اندر آورد شاه

✦

فرستاد نزدیک ایران سپاه

#26

ببردند نامه بر کیقباد

✦

سخن نیز ازین گونه کردند یاد

#27

چنین داد پاسخ که دانی درست

✦

که از ما نبد پیشدستی نخست

#28

ز تور اندر آمد نخستین ستم

✦

که شاهی چو ایرج شد از تخت کم

#29

بدین روزگار اندر افراسیاب

✦

بیامد به تیزی و بگذاشت آب

#30

شنیدی که با شاه نوذر چه کرد

✦

دل دام و دد شد پر از داغ و درد

#31

ز کینه به اغریرث پرخرد

✦

نه آن کرد کز مردمی در خورد

#32

ز کردار بد گر پشیمان شوید

✦

بنوی ز سر باز پیمان شوید

#33

مرا نیست از کینه و آز رنج

✦

بسیچیده‌ام در سرای سپنج

#34

شما را سپردم ازان روی آب

✦

مگر یابد آرامش افراسیاب

#35

بنوی یکی باز پیمان نوشت

✦

به باغ بزرگی درختی بکشت

#36

فرستاده آمد بسان پلنگ

✦

رسانید نامه به نزد پشنگ

#37

بنه برنهاد و سپه را براند

✦

همی گرد بر آسمان برفشاند

#38

ز جیحون گذر کرد مانند باد

✦

وزان آگهی شد بر کیقباد

#39

که دشمن شد از پیش بی‌کارزار

✦

بدان گشت شادان دل شهریار

#40

بدو گفت رستم که ای شهریار

✦

مجو آشتی درگه کارزار

#41

نبد پیشتر آشتی را نشان

✦

بدین روز گرز من آوردشان

#42

چنین گفت با نامور کیقباد

✦

که چیزی ندیدم نکوتر ز داد

#43

نبیره فریدون فرخ پشنگ

✦

به سیری همی سر بپیچد ز جنگ

#44

سزد گر هر آنکس که دارد خرد

✦

بکژی و ناراستی ننگرد

#45

ز زاولستان تا بدریای سند

✦

نوشتیم عهدی ترا بر پرند

#46

سر تخت با افسر نیمروز

✦

بدار و همی باش گیتی فروز

#47

وزین روی کابل به مهراب ده

✦

سراسر سنانت به زهر آب ده

#48

کجا پادشاهیست بی‌جنگ نیست

✦

وگر چند روی زمین تنگ نیست

#49

سرش را بیاراست با تاج زر

✦

همان گردگاهش به زرین کمر

#50

ز یک روی گیتی مرو را سپرد

✦

ببوسید روی زمین مرد گرد

#51

ازان پس چنین گفت فرخ قباد

✦

که بی‌زال تخت بزرگی مباد

#52

به یک موی دستان نیرزد جهان

✦

که او ماندمان یادگار از مهان

#53

یکی جامهٔ شهریاری به زر

✦

ز یاقوت و پیروزه تاج و کمر

#54

نهادند مهد از بر پنج پیل

✦

ز پیروزه رخشان بکردار نیل

#55

بگسترد زر بفت بر مهد بر

✦

یکی گنج کش کس ندانست مر

#56

فرستاد نزدیک دستان سام

✦

که خلعت مرا زین فزون بود کام

#57

اگر باشدم زندگانی دراز

✦

ترا دارم اندر جهان بی‌نیاز

#58

همان قارن نیو و کشواد را

✦

چو برزین و خراد پولاد را

#59

برافگند خلعت چنان چون سزید

✦

کسی را که خلعت سزاوار دید

#60

درم داد و دینار و تیغ و سپر

✦

کرا در خور آمد کلاه و کمر

کیقباد

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما