سرگذشت و جایگاه در حماسه

ریونیز، پهلوان دلاور ایرانی و از نبیرگان شاهان یا بزرگان گودرزی که در برپایی تخت پادشاهی گشتاسپ حضور داشت.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (20)

درفشی پلنگست پیکر گراز / پس ریونیزست با کام و ناز

معنی: «درفشی با نقش پلنگ و گراز در پیِ ریونیز با ناز و شکوه حرکت می‌کند.»

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۵ - رسیدن سپاه زرین ایران بر تیغ کوه، شناساندن درفش پهلوانان به فرود و شادمانی او بیت #11490

میان را ببست اندران ریونیز / همی زان نبردش سرآمد قفیز

معنی: ریونیز برای نبرد کمر بست، در حالی که پیمانهٔ زندگانی‌اش لبریز شده بود.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۸ - پند نافرجام بهرام و بازگشت گردان، تاختن ریونیز و کشته شدنش به تیر فرود بیت #11597

بیامد دگرباره داماد طوس / همی کرد گردون برو بر فسوس

معنی: بار دیگر داماد طوس پیش آمد، در حالی که روزگار و گردون او را به ریشخند گرفته بود.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۸ - پند نافرجام بهرام و بازگشت گردان، تاختن ریونیز و کشته شدنش به تیر فرود بیت #11610

ز راه چرم بر سپدکوه شد / دلش پرجفا بود نستوه شد

معنی: او از راه گذرگاه چرم به سوی سپیدکوه بالا رفت؛ دلش پر از کینه بود و بی‌باکانه پیش می‌تاخت.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۸ - پند نافرجام بهرام و بازگشت گردان، تاختن ریونیز و کشته شدنش به تیر فرود بیت #11611

چنین داد پاسخ مر او را تخوار / که این ریونیزست گرد و سوار

معنی: تخوار این‌چنین به او پاسخ داد: این سوار، ریونیز گرد و دلاور است.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۸ - پند نافرجام بهرام و بازگشت گردان، تاختن ریونیز و کشته شدنش به تیر فرود بیت #11616

چهل خواهرستش چو خرم بهار / پسر خود جزین نیست اندر تبار

معنی: او چهل sister چون بهار خرم دارد و تنها پسر این نژاد و دودمان است.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۸ - پند نافرجام بهرام و بازگشت گردان، تاختن ریونیز و کشته شدنش به تیر فرود بیت #11617

فریبنده و ریمن و چاپلوس / دلیر و جوانست و داماد طوس

معنی: فریبکار و نیرنگ‌باز و چاپلوس است، اما دلاور و جوان و داماد طوس است.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۸ - پند نافرجام بهرام و بازگشت گردان، تاختن ریونیز و کشته شدنش به تیر فرود بیت #11618

چو از دور نزدیک شد ریونیز / بزه برکشید آن خمانیده شیز

معنی: چون ریونیز از دور نزدیک شد، فرود زهی بر کمان چوبین کشید.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۸ - پند نافرجام بهرام و بازگشت گردان، تاختن ریونیز و کشته شدنش به تیر فرود بیت #11626

بیفتاد و برگشت زو اسپ تیز / بخاک اندر آمد سر ریو نیز

معنی: او فرو افتاد و اسب تیزروی او بازگشت، در حالی که سر ریونیز در خاک کشیده شد.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۸ - پند نافرجام بهرام و بازگشت گردان، تاختن ریونیز و کشته شدنش به تیر فرود بیت #11628

که جفتست با خواهر ریونیز / بکین آمدست این جهانجوی نیز

معنی: او شوهر خواهر ریونیز است و این جوینده کین نیز به خون‌خواهی آمده است.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۹ - تاختن زرسپ پسر طوس، کشته شدنش به تیر فرود و خیزش طوس به کین بیت #11640

بخونست غرقه تن ریونیز / ازین بیش خواری چه بینیم نیز

معنی: پیکر ریونیز در خون غوطه‌ور است؛ بیش از این چه خواری و پستی را باید تحمل کنیم؟

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۱۱ - تیر فرود بر اسب طوس، بازگشت پیادهٔ سپهبد و خشم و سوگ ایرانیان بیت #11693

زرسپ سپهدار چون ریونیز / سپهبد که گیتی ندارد بچیز

معنی: زرسپ سپهدار و ریونیز کشته شدند؛ همان سپهبدی که گیتی در چشمش ناچیز بود.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۱۲ - تیر فرود بر سینهٔ اسپ گیو، تازیانهٔ پدر بر بیژن و رهسپار شدنش به سپیدکوه بیت #11736

تن ریونیز اندران خون و خاک / شده غرق و خفتان برو چاک چاک

معنی: پیکر ریونیز در میان خاک و خون غرق شده و زره‌اش تکه‌تکه گشته بود.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۳ - بازگشت بهرام از پی تازیانهٔ گم‌شده، نبرد پیاده و قطع دست به تیغ تژاو بیت #12423

همان نیز داماد او ریونیز / نبود از بد بخت مانند چیز

معنی: همچنین داماد او ریونیز نیز دچار بدبختی گشت و در نبرد کشته شد.

داستان کاموس کشانی • بخش ۲ - شرمساری لشکر از کشتن فرود، خشم کیخسرو و پوزش طوس به خواهش رستم بیت #12664

نه فرزند کاوس‌کی ریونیز / به جنگ اندرون کشته شد زار نیز

معنی: مگر ریونیز، فرزند کی‌کاووس، در جنگ به زاری کشته نشد؟

داستان کاموس کشانی • بخش ۲ - شرمساری لشکر از کشتن فرود، خشم کیخسرو و پوزش طوس به خواهش رستم بیت #12667

چو در پیش او کشته شد ریونیز / زرسپ آن جوان سرافراز نیز

معنی: چون در برابر چشمان او ریونیز و زرسپ، آن جوان سرافراز و جوانمرد کشته شدند،

داستان کاموس کشانی • بخش ۲ - شرمساری لشکر از کشتن فرود، خشم کیخسرو و پوزش طوس به خواهش رستم بیت #12677

به ویژه ز بهرام وز ریونیز / همی جان خویشم نیاید بچیز

معنی: به‌ویژه برای اندوه جان باختن بهرام و ریونیز، دیگر جان خودم در نظرم هیچ ارزشی ندارد.

داستان کاموس کشانی • بخش ۲ - شرمساری لشکر از کشتن فرود، خشم کیخسرو و پوزش طوس به خواهش رستم بیت #12688

ز بهرام گودرز وز ریونیز / دلم تیر تر گشت برسان شیز

معنی: از غم شهادت بهرامِ گودرز و ریونیز، دلم چون چوب شیز (آبنوس) تیره و غمگین شد.

داستان خاقان چین • بخش ۱۰ - بند خاقان چین به کمند رستم، گریز پیران و سپردن بستگان و غنایم به فریبرز بیت #14822

ز تخم زرسپ آنک بودند نیز / چو بهرام شیراوژن و ریونیز

معنی: و نیز از نژاد زرسپ، کسانی چون بهرام شیرگیر و ریونیز دلاور.

پادشاهی لهراسپ • بخش ۱۶ - فرستادن لهراسپ زریر را با تاج و درفش کاویانی به حلب، پیام جنگ و پذیرش قیصر بیت #23437

چو بهرام و چون ساوه و ریونیز / کسی کو سرافراز بودند نیز

معنی: مانند بهرام و ساوه و ریونیز و دیگر سرآمدانی که سرافراز بودند،

پادشاهی لهراسپ • بخش ۱۷ - تاج‌گذاری گشتاسپ نزد زریر، آمدن قیصر و کتایون، و سپردن تخت از لهراسپ بیت #23487