🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

پادشاهی نوذر

❖
27 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۹ - حملهٔ شماساس و خزروان به زابلستان و چاره‌جویی مهراب برای فریب ترکان و هشدار به زال
توران‌سپاهیان از خاک آرمان بگذشتند و با دلی پرکین روی به زابلستان نهادند. شماساس که از فرارودان و کرانه‌های جیحون با شتاب تاخته بود، همراه با خزروان و سی هزار تیغ‌زن نامدار از بزرگان خنجرگزار ترکان، بیدار و سرکش تا کرانه‌های رود هیرمند پیش راندند. در آن هنگام، زال زر زاری‌کنان و با دلی آکنده از سوگ پدر، در شهر گوراب بر سرِ دخمه‌ی سام سوار سوگواری می‌کرد.

در درون شهر، مهراب کابلی فرمان می‌راند؛ شهریاری روشن‌روان و بیدار که خواب از چشمانش رخت بربسته بود. او چو از هجوم لشکر بیگانگان آگاه شد، فرستاده‌ای هوشمند به سوی شماساس گسیل داشت. پیام‌آور بر درگاه سراپرده‌ی سالار توران فرود آمد و درود فراوان مهراب را ابلاغ کرد. مهراب پیام فرستاده بود که نژاد ما از ضحاک تازی است و دلخوش به این پادشاهی در ایران نیستیم؛ چرا که تنها برای رهایی جان و با وصلت با زال چاره‌ای جز شکیبایی نداشتیم. اکنون که دستان سوگوارِ ستودانِ سام گشته و دل من از اندوه او شاد گردیده است، خواهان آنم که هرگز رویش را نبینم!

مهراب مهلت خواست تا قاصدی تندرو نزد افراسیاب فرستد و او را از حقیقت نیت خویش آگاه سازد تا زبانِ یاوه‌گویان کوتاه گردد و نثارها و باج‌های شایسته‌ی شهریاری به آستان توران پیشکش کند. او نوید داد که اگر افراسیاب او را به حضور خواند، با جان و دل شتابد و سرسپردگی آرد.

بدین تدبیر، مهراب دل سالار پهلوانان توران را خوش ساخت و چنگ در چاره‌جویی زد. همان دم، پیکی بادپا برانگیخت و به سوی زال فرستاد که ای پرنده‌وار بال بفرسای و بی‌نگاه به پشت سر بتاز! دو پهلوان تورانی با لشکری پلنگ‌گون بر هیرمند فرود آمده‌اند و من تنها به سیم و زر پایشان را دربند کرده‌ام؛ اگر لحظه‌ای در آمدن درنگ کنی، آرزوی دشمنِ بدگمان برآورده خواهد شد و خاک زابل به باد خواهد رفت!
#1
و دیگر که از شهر ارمان شدند
✦
به کینه سوی زابلستان شدند
#2
شماساس کز پیش جیحون برفت
✦
سوی سیستان روی بنهاد و تفت
#3
خزروان ابا تیغ‌زن سی هزار
✦
ز ترکان بزرگان خنجرگزار
#4
برفتند بیدار تا هیرمند
✦
ابا تیغ و با گرز و بخت بلند
#5
ز بهر پدر زال با سوگ و درد
✦
به گوراب اندر همی دخمه کرد
#6
به شهر اندرون گرد مهراب بود
✦
که روشن روان بود و بی‌خواب بود
#7
فرستاده‌ای آمد از نزد اوی
✦
به سوی شماساس بنهاد روی
#8
به پیش سراپرده آمد فرود
✦
ز مهراب دادش فراوان درود
#9
که بیداردل شاه توران سپاه
✦
بماناد تا جاودان با کلاه
#10
ز ضحاک تازیست ما را نژاد
✦
بدین پادشاهی نیم سخت شاد
#11
به پیوستگی جان خریدم همی
✦
جز این نیز چاره ندیدم همی
#12
کنون این سرای و نشست منست
✦
همان زاولستان به دست منست
#13
ازایدر چو دستان بشد سوگوار
✦
ز بهر ستودان سام سوار
#14
دلم شادمان شد به تیمار اوی
✦
برآنم که هرگز نبینمش روی
#15
زمان خواهم از نامور پهلوان
✦
بدان تا فرستم هیونی دوان
#16
یکی مرد بینادل و پرشتاب
✦
فرستم به نزدیک افراسیاب
#17
مگر کز نهان من آگه شود
✦
سخنهای گوینده کوته شود
#18
نثاری فرستم چنان چون سزاست
✦
جز این نیز هرچ از در پادشاست
#19
گر ایدونک گوید به نزد من آی
✦
جز از پیش تختش نباشم به پای
#20
همه پادشاهی سپارم بدوی
✦
همیشه دلی شاد دارم بدوی
#21
تن پهلوان را نیارم به رنج
✦
فرستمش هرگونه آگنده گنج
#22
ازین سو دل پهلوان را ببست
✦
وزان در سوی چاره یازید دست
#23
نوندی برافگند نزدیک زال
✦
که پرنده شو باز کن پر و بال
#24
به دستان بگو آنچ دیدی ز کار
✦
بگویش که از آمدن سر مخار
#25
که دو پهلوان آمد ایدر بجنگ
✦
ز ترکان سپاهی چو دشتی پلنگ
#26
دو لشکر کشیدند بر هیرمند
✦
به دینارشان پای کردم به بند
#27
گر از آمدن دم زنی یک زمان
✦
برآید همی کامهٔ بدگمان

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: