بخش ۱۶ - گرفتاری ماهوی به دست برسام، بریدن دست و پا و سوزاندن او با سه پسر
#1
چو بیژن سپه را همه راست کرد
✦
به ایرانیان بر کمین خواست کرد
#2
بدانست ماهوی و از قلبگاه
✦
خروشان برفت از میان سپاه
#3
نگه کرد بیژن درفشش بدید
✦
بدانست کو جست خواهد گزید
#4
به برسام فرمود کز قلبگاه
✦
به یکسو گذار آنک داری سپاه
#5
نباید که ماهوی سوری ز جنگ
✦
بترسد به جیحون کشد بی‌درنگ
#6
به تیزی ازو چشم خود برمدار
✦
که با او دگرگونه سازیم کار
#7
چو برسام چینی درفشش بدید
✦
سپه را ز لشکر به یکسو کشید
#8
همی‌تاخت تا پیش ریگ فرب
✦
پرآژنگ رخ پر ز دشنام لب
#9
مر او را بریگ فرب دربیافت
✦
رکابش گران کرد و اندر شتافت
#10
چو نزدیک ماهو برابر ببود
✦
نزد خنجر او را دلیری نمود
#11
کمربند بگرفت و او را ز زین
✦
برآورد و آسان بزد بر زمین
#12
فرود آمد و دست او را ببست
✦
به پیش اندر افگند و خود برنشست
#13
همانگه رسیدند یاران اوی
✦
همه دشت ازو شد پر از گفت‌وگوی
#14
ببرسام گفتند کاین را مبر
✦
بباید زدن گردنش را تبر
#15
چنین داد پاسخ که این راه نیست
✦
نه زین تاختن بیژن آگاه نیست
#16
همانگه به بیژن رسید آگهی
✦
که آمد بدست آن نهانی رهی
#17
جهانجوی ماهوی شوریده‌هُش
✦
پرآزار و بی‌دین خداوندکش
#18
چو بشنید بیژن از آن شاد شد
✦
ببالید و ز اندیشه آزاد شد
#19
شِراعی زدند از بر ریگ نرم
✦
همی‌رفت ماهوی چون باد گرم
#20
گنهکار چون روی بیژن بدید
✦
خرد شد ز مغز سرش ناپدید
#21
شد از بیم همچون تن بی‌روان
✦
به سر بر پراگند ریگ روان
#22
بدو گفت بیژن که ای بدنژاد
✦
که چون تو پرستار کس را مباد
#23
چرا کشتی آن دادگر شاه را
✦
خداوند پیروزی و گاه را
#24
پدر بر پدر شاه و خود شهریار
✦
ز نوشین‌روان در جهان یادگار
#25
چنین داد پاسخ که از بدکنش
✦
نیاید مگر کشتن و سرزنش
#26
بدین بد کنون گردن من بزن
✦
بینداز در پیش این انجمن
#27
بترسید کش پوست بیرون کشد
✦
تنش را بدان کینه در خون کشد
#28
نهانش بدانست مرد دلیر
✦
به پاسخ زمانی همی‌بود دیر
#29
چنین داد پاسخ که ایدون کنم
✦
که کین از دل خویش بیرون کنم
#30
بدین مردی و دانش و رای و خوی
✦
همی تاج و تخت آمدت آرزوی
#31
به شمشیر دستش ببرید و گفت
✦
که این دست را در بدی نیست جفت
#32
چو دستش ببرید گفتا دو پا
✦
ببرید تا ماند ایدر بجا
#33
بفرمود تا گوش و بینیش پست
✦
بریدند و خود بارگی برنشست
#34
بفرمود کاین را برین ریگ گرم
✦
بدارید تا خوابش آید ز شرم
#35
منادیگری گرد لشکر بگشت
✦
به درگاه هر خیمه‌ای برگذشت
#36
که ای بندگان خداوندکش
✦
مشورید بیهوده هر جای هش
#37
چو ماهوی باد آنکه بر جان شاه
✦
نبخشود هرگز مبیناد گاه
#38
سه پور جوانش به لشکر بدند
✦
همان هر سه با تخت و افسر بدند
#39
همان جایگه آتشی بر فروخت
✦
پدر را و هر سه پسر را بسوخت
#40
از آن تخمه کس در زمانه نماند
✦
و گر ماند هرکو بدیدش براند
#41
بزرگان بر آن دوده نفرین کنند
✦
سر از کشتن شاه پرکین کنند
#42
که نفرین برو باد و هرگز مباد
✦
که او را نه نفرین فرستد بداد
#43
کنون زین سپس دور عمّر بود
✦
چو دین آورد تخت منبر بود
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.