#1
ستاره شمر گفت بهرام را
✦
که در چارشنبه مزن گام را
“The astrologer advised Bahram, saying: 'Set no foot upon a journey on Wednesday.'”
#2
اگر زین به پیچی گزند آیدت
✦
همه کار ناسودمند آیدت
“'If you turn away from this counsel, harm shall befall you, and all your endeavors will prove fruitless.'”
#3
یکی باغ بد در میان سپاه
✦
ازین روی و زان روی بد رزمگاه
“There was a garden in the midst of the army camp, flanked on both sides by the field of battle.”
#4
بشد چارشنبه هم از بامداد
✦
بدان باغ کامروز باشیم شاد
“Early on Wednesday morning, he went to that garden, saying: 'Today let us be joyful here.'”
#5
ببردند پرمایه گستردنی
✦
می و رود و رامشگر و خوردنی
“They brought rich carpets, wine, lutes, musicians, and fine foods.”
#6
بیامد بدان باغ و می درکشید
✦
چوپاسی ز تیره شب اندر کشید
“He arrived in the garden and drank wine until a watch of the dark night had passed.”
#7
طلایه بیامد بپرموده گفت
✦
که بهرام را جام و باغست جفت
“The vanguard came and reported to Parmudah: 'Bahram is now engrossed in wine and the garden.'”
#8
سپهدار ازان جنگیان شش هزار
✦
زلشکر گزین کرد گرد و سوار
“The commander chose six thousand warriors from his army—select heroes and horsemen.”
#9
فرستاد تا گرد بر گرد باغ
✦
بگیرند گردنکشان بی‌چراغ
“He sent them to encircle the garden without lights, to trap those proud warriors in darkness.”
#10
چو بهرام آگه شد از کارشان
✦
ز رای جهانجوی و بازارشان
“When Bahram became aware of their plot, their warlike intent, and their movement,”
#11
یلان سینه را گفت کای سرافراز
✦
بدیوار باغ اندرون رخنه ساز
“He said to Yalan-Sina: 'O noble champion! Make a breach in the wall of this garden!'”
#12
پس آنگاه بهرام و ایزد گشسب
✦
نشستند با جنگجویان بر اسب
“Then Bahram and Izad-Gushasp mounted their horses alongside their warriors.”
#13
ازان رخنه باغ بیرون شدند
✦
که دانست کان سرکشان چون شدند
“They charged out through that breach in the garden; who could know how fiercely those proud ones rushed forth?”
#14
برآمد ز در نالهٔ کرنای
✦
سپهبد باسب اندر آورد پای
“The wail of the clarion rose from the gate as the commander put his foot in the stirrup.”
#15
سبک رخنهٔ دیگر اندر زدند
✦
سپه را یکایک بهم بر زدند
“Swiftly they made another breach and threw the enemy forces into complete disarray.”
#16
همی تاخت بهرام خشتی بدست
✦
چناچون بود مردم نیم مست
“Bahram charged forward with javelin in hand, like one who is pleasantly half-intoxicated.”
#17
نجستند گردان کس از دست اوی
✦
به خون گشت یازان سر شست اوی
“None of the warriors escaped his grip; the ring upon his thumb reached out through bloodshed.”
#18
برآمد چکاچاک و بانگ سران
✦
چو پولاد را پتک آهنگران
“The clash of blades and the shouts of leaders echoed like blacksmiths' hammers striking steel.”
#19
ازان باغ تا جای پرموده شاه
✦
تن بی‌سران بد فگنده به راه
“From that garden all the way to King Parmudah's camp, headless bodies lay scattered along the path.”
#20
چوآمد بلشکر گه خویش باز
✦
شبیخون سگالید گردن فراز
“When the proud chief returned to his camp, he contemplated launching a night attack.”
#21
چو نیمی زتیره شب اندر گذشت
✦
سپهدار جنگی برون شد به دشت
“When half of the dark night had elapsed, the warlike commander went out into the open plain.”
#22
سپهبد بران سوی لشکر کشید
✦
زترکان طلایه کس او را ندید
“The commander marched his troops toward that side, and none of the Turkish vanguards spotted him.”
#23
چو آمد به نزدیک‌ی رزمگاه
✦
دم نای رویین برآمد ز راه
“As he neared the battlefield, the blast of brass trumpets resounded along the way.”
#24
چو آواز کوس آمد و کرنای
✦
بجستند ترکان جنگی ز جای
“When the sound of drums and clarions erupted, the Turkish warriors leaped up from their places.”
#25
زلشکر بران سان برآمد خروش
✦
که شیر ژیان را بدرید گوش
“A roar arose from the army so fierce that it tore the ears of the raging lion.”
#26
به تاریکی اندر دهاده بخاست
✦
ز دست چپ لشکر و دست راست
“In the gloom, shouting and turmoil erupted from both the left and right wings of the host.”
#27
یکی مر دگر را ندانست باز
✦
شب تیره و نیزه‌های دراز
“None could distinguish friend from foe amidst the deep night and long spears.”
#28
بخنجر همی آتش افروختند
✦
زمین و هوا را همی‌سوختند
“With their daggers they struck sparks of fire, setting both earth and air ablaze.”
#29
ز ترکان جنگی فراوان نماند
✦
ز خون سنگها جز به مرجان نماند
“Few of the Turkish warriors survived; through the shed blood, stones looked like coral.”
#30
گریزان همی‌رفت مهتر چو گرد
✦
دهن خشک و لبها شده لاجورد
“The prince fled like dust, his mouth parched and his lips turned dark blue with shock.”
#31
چنین تا سپیده‌دمان بردمید
✦
شب تیره گون دامن اندر کشید
“Thus it went on until dawn broke and the dark night drew back its skirts.”
#32
سپهدار ایران بترکان رسید
✦
خروشی چوشیر ژیان برکشید
“The commander of Iran reached the fleeing Turks and let out a roar like a raging lion.”
#33
بپرموده گفت ای گریزنده مرد
✦
تو گرد دلیران جنگی مگرد
“He called out to Parmudah: 'O fleeing coward! Do not hover around brave battle-tested heroes!'”
#34
نه مردی هنوز ای پسر کودکی
✦
روا باشد ار شیرمادر مکی
“'You are no real man yet, boy; you are still a child! It were proper if you were still sucking your mother's milk!'”
#35
بدو گفت شاه ای گراینده شیر
✦
به خون ریختن چند باشی دلیر
“The king replied to him: 'O aggressive lion! How long will you be so eager to shed blood?'”
#36
زخون سران سیر شد روز جنگ
✦
بخشکی پلنگ و بدریا نهنگ
“On the day of battle, the blood of nobles sated the land's leopards and the sea's crocodiles.”
#37
نخواهی شد از خون مردم تو سیر
✦
برآنم که هستی تو درنده شیر
“You will never grow sated with the blood of men; I believe you are indeed a ravenous lion.”
#38
بریده سر ساوه شاه آنک مهر
✦
برو داشت تا بود گردان سپهر
“You severed the head of King Sawa, whom the turning sky held dear so long as it revolved.”
#39
سپاهی بران گونه کردی تباه
✦
که بخشایش آورد خورشید و ماه
“You destroyed an army in such a manner that the sun and moon took pity upon them.”
#40
ازان شاه جنگی منم یادگار
✦
مراهم چنان دان که کشتی بزار
“I am the remnant of that warlike king; consider me too as one whom you have wretchedly slain.”
#41
ز مادر همه مرگ را زاده‌ایم
✦
ار ایدون که ترکیم ار آزاده‌ایم
“We are all born of our mothers only for death, whether we be Turks or noble Persians.”
#42
گریزانم و تو پس اندر دمان
✦
نیابی مرا تا نیاید زمان
“I flee while you charge furiously behind me, yet you shall not catch me until my appointed time arrives.”
#43
اگر باز گردم سلیحی بچنگ
✦
مگر من شوم کشته گر تو به جنگ
“If I turn back with weapons in hand, either I shall be slain in battle or you will.”
#44
مکن تیز مغزی و آتش سری
✦
نه زین سان بود مهتر لشکری
“Be not so quick-tempered and fiery-headed, for such is not the way of a great commander.”
#45
من ایدون شوم سوی خرگاه خویش
✦
یکی بازجویم سر راه خویش
“I shall now depart toward my own royal pavilion to reflect upon my future path.”
#46
نویسم یکی نامه زی شهریار
✦
مگر زو شوم ایمن از روزگار
“I will write a letter to the Shah, hoping through him to find safety from fate.”
#47
گر ایدون که اندر پذیرد مرا
✦
ازین ساختن پس گزیرد مرا
“If he accepts my submission, I shall then be relieved of preparing for war.”
#48
من آن بارگه رایکی بنده‌ام
✦
دل از مهتری پاک برکنده‌ام
“I am but a humble servant to that court, having completely cleansed my heart of the desire for supremacy.”
#49
ز سرکینه وجنگ را دورکن
✦
بخوبی منش بریکی سورکن
“Banish malice and warfare from your heart, and pleasantly turn his spirit toward celebration.”
#50
چوبشنید بهرام زو بازگشت
✦
که برساز شاهی خوش آواز گشت
“When Bahram heard this speech, he turned back, while Parmudah's voice sounded relieved in regal accord.”
#51
چو از جنگ آن لشکر آسوده شد
✦
بلشکر گه شاه پرموده شد
“When he was rested from battling that army, he made his way to the campsite of King Parmudah.”
#52
همی‌گشت بر گرد دشت نبرد
✦
سرسرکشان را زتن دورکرد
“He rode across the battlefield, severing the heads of the rebellious fighters from their bodies.”
#53
چوبرهم نهاده بد انبوه گشت
✦
ببالا و پهنا یکی کوه گشت
“As the corpses piled upon each other in immense heaps, they formed a mountain in height and breadth.”
#54
مرآن جای را نامداران یل
✦
همی هرکسی خواند بهرام تل
“Henceforth every valiant champion called that place 'The Mound of Bahram'.”
#55
سلیح سواران وچیزی که دید
✦
بجایی که بد سوی آن تل کشید
“Whatever weapons and wealth of the horsemen he found, he dragged toward that mound.”
#56
یکی نامه بنوشت زی شهریار
✦
ز پر موده و لشکر بی‌شمار
“He wrote a letter to the King, reporting on Parmudah and his countless army.”
#57
بگفت آنک ما را چه آمد بروی
✦
ز ترکان و آن شاه پرخاشجوی
“He recounted all that had befallen them at the hands of the Turks and their pugnacious king,”
#58
که از بیم تیغ او سوی چاره شد
✦
وزان جایگه شد خوار و آواره شد
“And how, for fear of the sword, Parmudah sought refuge, becoming disgraced and a wanderer.”
#59
وزین روی خاقان در دز ببست
✦
بانبوه و اندیشه اندر نشست
“Meanwhile, the Khagan locked the fortress gate, sitting amid his crowd in deep anxiety.”
#60
بگشتند گرد در دز بسی
✦
ندانست سامان جنگش کسی
“They circled around the fortress gates for long, yet no one knew how best to breach it.”
#61
چنین گفت زان پس که سامان جنگ
✦
کنون نیست در کارکردن درنگ
“He then said, 'Now is not the time to hesitate in planning our tactical assault.'”
#62
یلان سینه راگفت تا سه هزار
✦
ازان جنگیان برگزیند سوار
“He commanded Yalan-e Sina to select three thousand horsemen from among those warriors.”
#63
چهار از یلان نیز آذرگشسب
✦
ازان جنگیان برنشاند بر اسب
“He also placed four of the heroes, including Azargashasp, upon their steeds with those fighters.”
#64
بفرمود تا هر که را یافتند
✦
بگردن زدن تیز بشتافتند
“He ordered them to behead swiftly anyone they found outside.”
#65
مگر نامدار از دز آید برون
✦
چوبیند همه دشت را رود خون
“Hoping that the renowned prince might emerge from the fort when he saw the whole plain turned to a river of blood.”
#66
ببد بر در دز ازین سان سه روز
✦
چهارم چو بفروخت گیتی فروز
“They remained at the fortress gate in this manner for three days; on the fourth, when the sun brightened the world,”
#67
پیامی فرستاد پرموده را
✦
مر آن مهتر کشور و دوده را
“He dispatched a message to Parmudah, the ruler of that country and noble house,”
#68
که‌ای مهتر و شاه ترکان چین
✦
زگیتی چرا کردی این دز گزین
“Saying, 'O lord and king of the Turks of Chin, why have you chosen this fortress out of all the world?”
#69
کجا آن جهان جستن ساوه شاه
✦
کجا آن همه گنج و آن دستگاه
“Where is King Sawa's world-conquering ambition now? Where is all that treasure and regal majesty?”
#70
کجا آن همه پیل و برگستوان
✦
کجا آن بزرگان روشن روان
“Where are all those armored war-elephants? Where are those noble, bright-souled chieftains?'”
#71
کجا آن همه تنبل و جادوی
✦
که اکنون از ایشان تو بر یکسوی
“Where are all those tricks and sorceries now, that you are now set apart from them all?”
#72
همی شهر ترکان تو را بس نبود
✦
چو باب تو اندر جهان کس نبود
“Was the realm of the Turks not enough for you, when no father like yours existed in the world?”
#73
نشستی برین باره بر چون زنان
✦
پرازخون دل ودست بر سر زنان
“You sit upon this fortress wall like weeping women, your heart filled with blood, beating your head with your hands.”
#74
درباره بگشای و زنهار خواه
✦
برشاه کشور مرا یارخواه
“Open the gate of the castle and ask for quarter; seek my help to intercede for you before the King of the realm.”
#75
ز دز گنج دینار بیرون فرست
✦
بگیتی نخورد آنک برپای بست
“Send forth the treasure of gold from the fortress; no one in this world has ever consumed what he tightly hoarded.”
#76
اگرگنج داری ز کشور بیار
✦
که دینار خوارست برشهریار
“If you possess treasure in your land, bring it forth, for gold is cheap and lightly regarded in the eyes of the sovereign.”
#77
به درگاه شاهت میانجی منم
✦
که بر شهر ایران گوانجی منم
“I shall be your mediator at the King's court, for I am the champion and ruler over the land of Iran.”
#78
تو را بر همه مهتران مه کنم
✦
از اندیشه و رای تو به کنم
“I will exalt you above all the chieftains, and I will improve your thoughts and counsel.”
#79
ور ایدون که رازی‌ست نزدیک تو
✦
که روشن کند جان تاریک تو
“And if there be a secret within your heart that might enlighten your darkened soul,”
#80
گشاده کن آن راز و با من بگوی
✦
چوکارت چنین گشت دوری مجوی
“Reveal that secret and speak it to me; now that your affair has come to this, seek not distance.”
#81
وگر جنگ را یار داری کسی
✦
همان گنج و دینار داری بسی
“And if you still have an ally for battle, as well as vast treasures and gold,”
#82
بزن کوس و این کینها بازخواه
✦
بود خواسته تنگ ناید سپاه
“Sound the war-drums and exact your vengeance! When wealth is plentiful, army standard-bearers will not be lacking.”
#83
چوآمد فرستاده داد این پیام
✦
چوبشنید زو مرد جوینده کام
“When the envoy arrived and delivered this message, and the seeker of desire heard it from him,”
#84
چنین داد پاسخ که او را بگوی
✦
که راز جهان تا توانی مجوی
“He gave answer, saying: 'Tell him: Seek not the secret of the world so long as you are able.”
#85
تو گستاخ گشتی بگیتی مگر
✦
که رنج نخستینت آمد ببر
“You have become overly proud in the world, perhaps because your very first trial brought you success.”
#86
به پیروزی اندر تو کشی مکن
✦
اگر تو نوی هست گیتی کهن
“Do not act with arrogance in victory; though you are young and new, the world is ancient.”
#87
نداند کسی راز گردان سپهر
✦
نه هرگز نماید بما نیز چهر
“No man knows the secret of the turning sphere, nor does it ever reveal its true face to us.”
#88
زمهتر نه خوبست کردن فسوس
✦
مرا هم سپه بود و هم پیل وکوس
“It is not fitting for a noble to mock others; I too once possessed armies, elephants, and drums.”
#89
دروغ آزمایست چرخ بلند
✦
تودل را بگستاخی اندر مبند
“The lofty heaven tests men with deceit; do not rashly bind your heart in overconfidence.”
#90
پدرم آن دلیر جهاندیده مرد
✦
که دیدی ورا روزگار نبرد
“My father was that brave and world-tested hero whom you saw on the day of battle.”
#91
زمین سم اسب ورا بنده بود
✦
برایش فلک نیز پوینده بود
“The earth beneath his horse's hoof was as a servant, and even the heavens seemed to move at his command.”
#92
بجست آنک اورا نبایست جست
✦
بپیچید ز اندیشه نادرست
“He sought what he ought not to have sought, turning away through flawed counsel.”
#93
هنر زیرافسوس پنهان شود
✦
همان دشمن از دوست خندان شود
“True merit becomes hidden beneath mockery, and the enemy ends up laughing at a friend.”
#94
دگر آنک گفتی شمار سپهر
✦
فزونست از تابش هور ومهر
“As for what you said—that the heavens' count exceeds the shining radiance of the sun...”
#95
ستوران و پیلان چوتخم گیا
✦
شد اندر دم پرهٔ آسیا
“Beasts and war-elephants became like tiny seeds of grass before the turning blade of the mill.”
#96
بران کو چنین بود برگشت روز
✦
نمانی توهم شاد و گیتی فروز
“For him whose fortune turned thus dark, you too shall not remain forever joyous and world-illuminating.”
#97
همی ترس ازین برگراینده دهر
✦
مگر زهر سازد بدین پای زهر
“Be fearful of this heavy-turning fate, lest it mix poison with this antidote.”
#98
کسی را که خون ریختن پیشه گشت
✦
دل دشمنان پر ز اندیشه گشت
“Whoever makes blood-spilling his trade, the hearts of his enemies become filled with anxious thought.”
#99
بریزند خونش بران هم نشان
✦
که او ریخت خون سر سرکشان
“Men will spill his blood in the selfsame manner as he spilled the blood of noble leaders.”
#100
گر از شهر ترکان برآری دمار
✦
همی کین بخواهند فرجام کار
“Even if you bring destruction upon the land of the Turks, in the end they will demand revenge.”
#101
نیایم همان پیش تو ناگهان
✦
بترسم که برمن سرآید زمان
“I will not come before you unbidden and unawares; I fear my appointed time may arrive.”
#102
یکی بنده‌ای من یکی شهریار
✦
بربنده من کی شوم زار وخوار
“I am a servant and he is a monarch; how should I become wretched and abject before a servant?”
#103
به جنگ‌ت نیایم همان بی‌سپاه
✦
که دیوانه خواند مرا نیکخواه
“I shall not come to fight you without an army either, lest my well-wishers deem me mad.”
#104
اگر خواهم از شاه تو زینهار
✦
چوتنگی بروی آیدم نیست عار
“If I seek quarter directly from your King, when distress touches me, it brings no disgrace.”
#105
وزان پس در گنج و دز مر تو راست
✦
بدین نامور بوم کامت رواست
“And after that, the gate of treasure and fortress shall be yours; in this famed land your desire shall be granted.”
#106
فرستاده آمد بگفت این پیام
✦
زپیغام بهرام شد شادکام
“The envoy arrived and delivered the message, and from Bahram's words, the king's heart was filled with joy.”
#107
نبشتند پس نامه سودمند
✦
به نزدیک پیروز شاه بلند
“Then they wrote an advantageous letter to the exalted King Hormozd.”
#108
که خاقان چین زینهاری شدست
✦
ز جنگ درازم حصاری شدست
“Saying that the Khaqan of China has sought quarter, fleeing my prolonged warfare into a fortress.”
#109
یکی مهر و منشور باید همی
✦
بدین مژده بر سور باید همی
“A sealed royal charter is now required, and upon this joyful news, a grand feast should be celebrated.”
#110
که خاقان زما زینهاری شود
✦
ازان برتری سوی خواری شود
“For the Khaqan seeks refuge from us, falling from his former grandeur into humiliation.”
#111
چونامه بیامد به نزدیک شاه
✦
بابر اندر آورد فرخ کلاه
“When the letter reached the monarch, he raised his glorious crown to the clouds in pride.”
#112
فرستاد و ایرانیان رابخواند
✦
برنامور تخت شاهی نشاند
“He summoned the nobles of Iran and seated them around his renowned royal throne.”
#113
بفرمود تا نامه برخواندند
✦
بخواننده بر گوهر افشاندند
“He ordered the dispatch to be read aloud, and showered jewels upon the reader.”
#114
به آزادگان گفت یزدان سپاس
✦
نیاش کنم من بپیشش سه پاس
“He said to the noble-born, 'Praise be to God; I offer three prayers of Thanksgiving before Him.'”
#115
که خاقان چین کهتر ما بود
✦
سپهر بلند افسر ما بود
“'That the Khaqan of China has become our vassal, and high heaven itself serves as our crown.'”
#116
همی سر به چرخ فلک بر فراخت
✦
همی خویشتن شاه گیتی شناخت
“'He used to exalt his head unto the heavens and deem himself the supreme king of the world.'”
#117
کنون پیش برترمنش بنده‌ای
✦
سپهبد سری گرد و جوینده‌ای
“'Now he stands humbled before a lofty servant of ours—a noble general and seeker of glory.'”
#118
چنان شد که بر ما کند آفرین
✦
سپهدار سالار ترکان چین
“'It has come to pass that the supreme commander of the Turks of China now sings praises unto us.'”
#119
سپاس از خداوند خورشید وماه
✦
کجا داد بر بهتری دستگاه
“'Praise be to the Creator of the sun and moon, Who granted us supreme power and triumph.'”
#120
بدرویش بخشیم گنج کهن
✦
چو پیدا شود راستی زین سخن
“'We shall bestow our ancient treasures upon the poor, once the truth of these words is fully verified.'”
#121
شما هم به یزدان نیایش کنید
✦
همه نیکویی در فزایش کنید
“'You too must offer prayers to God, and strive to increase goodness in all things.'”
#122
فرستادهٔ پهلوان را بخواند
✦
بچربی سخنها فراوان براند
“He summoned the champion's messenger and addressed him with many gracious and gentle words.”
#123
کمر خواست پرگوهر شاهوار
✦
یکی باره و جامه زرنگار
“He ordered a belt encrusted with royal gems, a noble steed, and a robe woven with gold.”
#124
ستامی بران بارگی پر ز زر
✦
به هر مهره‌ای بر نشانده گهر
“The harness upon that horse was rich with gold, with jewels set into every stud.”
#125
فرستاده را نیز دینار داد
✦
یکی بدره و چیز بسیار داد
“He also bestowed gold coins upon the messenger, giving him a purse of money and abundant gifts.”
#126
چو خلعت بدان مرد دانا سپرد
✦
ورا مهتر پهلوانان شمرد
“Having presented these royal robes to that wise envoy, he counted him among the chief paladins.”
#127
بفرمود پس تا بیامد دبیر
✦
نبشتند زو نامه‌ای بر حریر
“He then commanded the royal scribe to appear, and they wrote a letter on fine silk.”
#128
که پرموده خاقان چویار منست
✦
بهرمزد در زینهار منست
“Stating: 'Parmudah, the Khaqan's son, is like a companion to me; he rests under Hormozd's protection.'”
#129
برین مهر و منشور یزدان گواست
✦
که ما بندگانیم و او پادشاست
“'God is witness to this sealed decree, that we are all His servants and He alone is Sovereign.'”
#130
جهانجوی را نیز پاسخ نبشت
✦
پر از آرزو نامه‌ای چون بهشت
“He also wrote a reply to the world-conquering hero, a letter filled with good wishes, lovely as paradise.”
#131
بدو گفت پرموده را با سپاه
✦
گسی کن بخوبی بدین بارگاه
“He bade him: 'Dispatch Parmudah with his host, with all honor and courtly grace, unto this palace.'”
#132
غنیمت که ازلشکرش یافتی
✦
بدان بندگی تیز بشتافتی
“'The spoils of war which thou didst capture from his army, which thou didst swiftly offer in loyal service,'”
#133
بدرگه فرست آنچ اندر خورست
✦
تو را کردگار جهان یاورست
“'Send to our court whatever is fitting; may the Creator of the world be thy constant helper.'”
#134
نگه کن بجایی که دشمن بود
✦
وگر دشمنی را نشیمن بود
“'Look well wherever any enemy remains, or wherever a foe maintains a stronghold,'”
#135
بگیر ونگه دار وخانش بسوز
✦
به فرخ پی وفال گیتی فروز
“'Seize it, guard it, and burn down his abode, blessed by fortune that illuminates the world.'”
#136
گر ایدون که لشکر فزون بایدت
✦
فزونتر بود رنج بگزایدت
“'If thou shouldst require additional troops, or if greater toil and hardship should afflict thee,'”
#137
بدین نامهٔ دیگر از من بخواه
✦
فرستیم چندانک باید سپاه
“'Request it from me in another letter, and we shall send as many forces as thou needest.'”
#138
وز ایرانیان هرکه نزدیک تست
✦
که کردی همه راستی را درست
“'And of the Iranians who are by thy side, who have faithfully fulfilled all righteousness,'”
#139
بدین نامه در نام ایشان ببر
✦
ز رنجی که بردند یابند بر
“'Inscribe their names within this letter, so that they may reap the rewards of their toil.'”
#140
سپاه تو را مرزبانی دهم
✦
تو را افسر و پهلوانی دهم
“'I shall grant march-governorships to thy army, and bestow upon thee the crown and supreme status of champion.'”
#141
چو نامه بیامد بر پهلوان
✦
دل پهلو نامور شد جوان
“When the royal letter reached the chieftain, the heart of the renowned hero grew young again with joy.”
#142
ازان نامه اندر شگفتی بماند
✦
فرستاده و ایرانیان را بخواند
“He stood amazed at the contents of the letter; he summoned the envoy and the Iranian nobles to his presence.”
#143
همان خلعت شاه پیش آورید
✦
برو آفرین کرد هرکس که دید
“He brought forth the King's robe of honor, and all who beheld it sang praises to the monarch.”
#144
سخنهای ایرانیان هرچ بود
✦
بران نامه اندر بدیشان نمود
“Whatever words the King had written concerning the Iranian warriors, Bahram displayed to them in that letter.”
#145
ز گردان برآمد یکی آفرین
✦
که گفتی بجنبید روی زمین
“A roar of acclamation arose from the warriors, so great that you would say the face of the earth quaked.”
#146
همان نامور نامهٔ زینهار
✦
که پرموده را آمد از شهریار
“Likewise, the famous letter of safe-conduct that had arrived from the Sovereign for Parmudah,”
#147
بدان دز فرستاد نزدیک اوی
✦
درخشنده شد جان تاریک اوی
“He dispatched to that fortress to Parmudah; and his dark, hopeless soul grew bright with relief.”
#148
فرود آمد از بارهٔ نامدار
✦
بسی آفرین خواند برشهریار
“He descended from the walls of the famed fortress and showered abundant blessings upon the King.”
#149
همه خواسته هرچ بد در حصار
✦
نبشتند چیزی که آید به کار
“They cataloged all the wealth and treasure within the citadel, recording everything that might be of use.”
#150
فرود آمد از دز سرافراز مرد
✦
باسب نبرد اندر آمد چوگرد
“That proud prince descended from the stronghold and mounted his charger like a swirling cloud of dust.”
#151
همی‌رفت با لشکر از دز به راه
✦
نکرد ایچ بهرام یل را نگاه
“He rode away from the fortress alongside his troops, casting not a single glance at the valiant Bahram.”
#152
چوآن دید بهرام ننگ آمدش
✦
وگر چند شاهی بچنگ آمدش
“When Bahram observed this arrogance, he felt disgraced, though a whole kingdom was now in his grasp.”
#153
فرستاد و او را همانگه ز راه
✦
پیاده بیاورد پیش سپاه
“He dispatched riders forthwith, who brought Parmudah back on foot from the road before the entire army.”
#154
چنین گفت پرموده او را که من
✦
سرافراز بودم بهر انجمن
“Parmudah addressed him thus: "I was once a exalted sovereign in every council and assembly;”
#155
کنون بی‌منش زینهاری شدم
✦
ز ارج بلندی بخواری شدم
“Now I am rendered a spiritless suppliant, fallen from high dignity into utter humiliation.”
#156
بدین روز خود نیستی خوش منش
✦
که پیش آمدم ای بد بد کنش
“On such a day, even you would not be joyful of spirit, having to face a hostile foe, O evil-doer!"”
#157
کنون یافتم نامهٔ زینهار
✦
همی‌رفت خواهم بر شهریار
“"Now that I have obtained the document of amnesty, I intend to go straight to the Sovereign.”
#158
مگر با من او چون برادر شود
✦
ازو رنج بر من سبکتر شود
“Perchance he will deal with me like a brother, so that my distress under his hands may grow lighter.”
#159
تو را با من اکنون چه کارست نیز
✦
سپردم تو را تخت شاهی و چیز
“What further business have you with me now? I have surrendered to you the throne of royalty and all its possessions."”