🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی هرمزد دوازده سال بود

❖
217 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۵ - گفت‌وگوی درشت بهرام و ساوه شاه، تنگنای هری و نیایش بهرام پیش از رزم
پس از آنکه فریب‌کاریِ خراد برزین در بارگاه ساوه شاه کارگر افتاد و فغفور چین برای ارزیابی سالار ایران روانه شد، خراد برزین از بیم کشف راز، شبانه راه گریز در پیش گرفت. فغفور چین به نزدیکی سپاه ایران آمد و چون با بهرام چوبینه روبرو شد، پنداشت که پهلوان ایرانی از بیم هرمز شاه گریخته است. اما بهرام با بانگی استوار و غروری کیانی هرگونه خیانت به شهریار ایران را انکارهای ناممکن دانست و اعلام کرد که تنها به فرمان شاه برای برچیدن تبار متجاوزان آمده است. ساوه شاه چون پاسخ‌های دندان‌شکن بهرام را شنید و از فرار خراد برزین آگاه شد، دیگ کینه‌اش به جوش آمد و پیک‌هایی دیگر با وعدهٔ تاج، گنج، دختر خویش و فرمانروایی روم و پارس به نزد بهرام فرستاد تا او را از جنگ بازدارد؛ اما بهرام با سخنانی تند چون تیغ کشیده، پاسخ داد که پیوستن به دریا برای نبرد با نهنگ، سرانجامی جز نابودی برای ساوه نخواهد داشت.

با بن‌بست رسیدن گفت‌وگوها، کوس جنگ نواخته شد و دو سپاه در دشت هری در برابر یکدیگر صف کشیدند. ساوه شاه با سپاهی بی‌شمار و دیواری از پیلان جنگی پیش آمد، اما بهرام چوبینه با هوشمندی جنگی، پشت به شارستان هری داد و تنگنایی برگزید که لشکریان انبوه توران توانِ مانور و بهره‌گیری از فزونی عددی خود را از دست دادند. بهرام برای بستن هرگونه راه عقب‌نشینی، خندق‌هایی گِل‌آلود در دو سوی خروجی سپاه برکند و سوگند یاد کرد که هر فراری را به آتش سوزی محکوم خواهد ساخت. با وجود بیم و هراس دبیران از دیدن انبوهیِ لشکر ساوه، بهرام دل ناپیدای دشمن را به چیزی نشمرد، از اسب فرود آمد، رو به درگاه دادار پاک نهاد و با چشمانی اشک‌بار به نیایش ایستاد تا پیروزی داد بر ستم را از یزدان پاک درخواست کند، سپس گرز گاوسار خویش را در دست گرفت و آمادهٔ فرود آوردن خشم بر تورانیان شد.
#1
ز گفتار او شاد شد ساوه شاه
✦
بدو گفت مانا که اینست راه
#2
چو خراد برزین سوی خانه رفت
✦
برآمد شب تیره از کوه تفت
#3
بسیجید و برساخت راه گریز
✦
بدان تا نیاید بدو رستخیز
#4
بدانگه که شب تیره‌تر گشت شاه
✦
به فغفور فرمود تا بی‌سپاه
#5
ز پیش پدر تا در پهلوان
✦
بیامد خردمند مرد جوان
#6
چو آمد به نزدیک ایران سپاه
✦
سواری برافگند فرزند شاه
#7
که پرسد که این جنگجویان کیند
✦
ازین تاختن ساخته بر چیند
#8
ز ترکان سواری بیامد چو گرد
✦
خروشید کای نامداران مرد
#9
سپهبد کدامست و سالار کیست
✦
به رزم اندرون نامبُردار کیست
#10
که فغفور چشم و دل ساوه شاه
✦
ورا دید خواهد همی بی‌سپاه
#11
ز لشکر بیامد یکی رزمجوی
✦
به بهرام گفت آنچ بشنید زوی
#12
سپهدار آمد ز پرده سرای
✦
درفشی دُرفشان به سر بر به پای
#13
چو فغفور چینی بدیدش بتاخت
✦
سمند جهان را به خوی درنشاخت
#14
بپرسید و گفت از کجا رانده‌ای
✦
کنون ایستاده چرا مانده‌ای
#15
شنیدم که از پارس بگریختی
✦
که آزرده گشتی وخون ریختی
#16
چنین گفت بهرام کین خود مباد
✦
که با شاه ایران کنم کینه یاد
#17
من ایدون به رزم آمدم با سپاه
✦
ز بغداد رفتم به فرمان شاه
#18
چو از لشکر ساوه‌شاه آگهی
✦
بیامد بدان بارگاه مهی
#19
مرا گفت رو راه ایشان بگیر
✦
به گُرز و سنان و به شمشیر و تیر
#20
چو بشنید فغفور برگشت زود
✦
به پیش پدر شد بگفت آنچه بود
#21
شنید آن سخن شاه شد بدگمان
✦
فرستاده را جست هم در زمان
#22
یکی گفت خراد برزین گریخت
✦
همی ز آمدن خون ز مژگان بریخت
#23
چنین گفت پس با پسر ساوه شاه
✦
که این بدگمان مرد چون یافت راه
#24
شب تیره و لشکری بی‌شمار
✦
طلایه چرا شد چنین سست و خوار
#25
وزان پس فرستاد مرد کهن
✦
به نزدیک بهرام چیره سخن
#26
بدو گفت رو پارسی را بگوی
✦
که ایدر به خیره مریز آب روی
#27
همانا که این مایه دانی درست
✦
کزین پادشاه تو مرگ تو جست
#28
به جنگت فرستاد نزد کسی
✦
که همتا ندارد به گیتی بسی
#29
تو را گفت رو راه بر من بگیر
✦
شنیدی تو گفتار نادلپذیر
#30
اگر کوه نزد من آید به راه
✦
به پای اندر آرم به پیل و سپاه
#31
چو بشنید بهرام گفتار اوی
✦
بخندید زان تیز بازار اوی
#32
چنین داد پاسخ که شاه جهان
✦
اگر مرگ من جوید اندر نهان
#33
چو خشنود باشد ز من شایدم
✦
اگر خاک بالا بپیمایدم
#34
فرستاده آمد بر ساوه شاه
✦
بگفت آنچ بشنید زان رزمخواه
#35
بدو گفت رو پارسی را بگوی
✦
که چندین چرا بایدت گفت و گوی
#36
چرا آمده‌ستی بدین بارگاه
✦
ز ما آرزو هرچ باید بخواه
#37
فرستاده آمد به بهرام گفت
✦
که رازی که داری بر آر از نهفت
#38
که این شهریاریست نیک اختری
✦
بجوید همی چون تو فرمانبری
#39
بدو گفت بهرام کو را بگوی
✦
که گر رزمجویی بهانه مجوی
#40
گر ایدون که‌ با شهریار جهان
✦
همی آشتی جویی اندر نهان
#41
تو را اندرین مرز مهمان کنم
✦
به چیزی که گویی تو فرمان کنم
#42
ببخشم سپاه تو را سیم و زر
✦
کرا درخور آید کلاه و کمر
#43
سواری فرستیم نزدیک شاه
✦
بدان تا به راه آیدت نیم راه
#44
بسان همالان علف سازدت
✦
اگر دوستی شاه بنوازدت
#45
ور ایدون که ایدر به جنگ آمدی
✦
به دریا به جنگ نهنگ آمدی
#46
چنان بازگردی ز دشت هری
✦
که بر تو بگریند هر مهتری
#47
به برگشتنت پیش در چاه باد
✦
پست باد و بارانت همراه باد
#48
نیاوردت ایدر مگر بخت بد
✦
همی‌ خواست تا بر سرت بد رسد
#49
فرستاده برگشت و آمد چو باد
✦
پیام جهان جوی یک یک بداد
#50
چو بشنید پیغام او ساوه شاه
✦
برآشفت زان نامور رزمخواه
#51
ازان سرد گفتن دلش تنگ شد
✦
رخانش ز اندیشه بی‌رنگ شد
#52
فرستاده را گفت رو باز گرد
✦
پیامی ببر نزد آن دیومرد
#53
بگویش که در جنگ تو نیست نام
✦
نه از کشتنت نیز یابیم کام
#54
چو شاه تو بر در مرا کهترند
✦
تو را کمترین چاکران مهترند
#55
گر ایدون که‌ زنهار خواهی ز من
✦
سرت برگذارم ازین انجمن
#56
فراوان بیابی زمن خواسته
✦
شود لشکرت یکسر آراسته
#57
به گفتار بی سود و دیوانگی
✦
نجوید جهانجوی مردانگی
#58
فرستادهٔ مرد گردنفراز
✦
بیامد به نزدیک بهرام باز
#59
بگفت آن گزاینده پیغام اوی
✦
همانا که بد زان سخن کام اوی
#60
چو بشنید با مرد گوینده گفت
✦
که پاسخ ز مهتر نباید نهفت
#61
بگویش که گر من چنین کهترم
✦
نه ننگ آید از کهتری بر سرم
#62
شهنشاه و آن لشکر از ننگ تو
✦
به تندی نجوید همی جنگ تو
#63
من از خردگی رانده‌ام با سپاه
✦
که ویران کنم لشکر ساوه شاه
#64
ببرم سرت را برم نزد شاه
✦
نیرزد که بر نیزه سازم به راه
#65
چو من زینهاری بود ننگ تو
✦
بدین خردگی کردم آهنگ تو
#66
نبینی مرا جز به روز نبرد
✦
درفشی پس پشت من لاژورد
#67
که دیدار آن اژدها مرگ‌ تست
✦
نیام سنانم سر و ترگ تست
#68
چو بشنید گفتارهای درشت
✦
فرستادهٔ ساوه بنمود پشت
#69
بیامد بگفت آنچ دید و شنید
✦
سر شاه ترکان ز کین بردمید
#70
بفرمود تا کوس بیرون برند
✦
سرافراز پیلان به هامون برند
#71
سیه شد همه کشور از گرد سم
✦
برآمد خروشیدن گاودم
#72
چو بشنید بهرام کآمد سپاه
✦
در و دشت شد سرخ و زرد و سیاه
#73
سپه را بفرمود تا برنشست
✦
بیامد زره دار و گهُرزی به دست
#74
پس پشت بد شارستان هری
✦
به پیش اندرون تیغ زن لشکری
#75
بیاراست با میمنه میسره
✦
سپاهی همه کینه کش یکسره
#76
تو گفتی جهان یکسر از آهنست
✦
ستاره ز نوک سنان روشنست
#77
نگه کرد زان رزمگاه ساوه شاه
✦
به آرایش و ساز آن رزمگاه
#78
هری از پس پشت بهرام بود
✦
همه جای خود تنگ و ناکام بود
#79
چنین گفت پس باسواران خویش
✦
جهاندیده و غمگساران خویش
#80
که آمد فریبنده‌ای نزد من
✦
ازان پارسی مهتر انجمن
#81
همی‌بود تا آن سپه شارستان
✦
گرفتند و شد جای من خارستان
#82
بدان جای تنگی صفی برکشید
✦
هوا نیلگون شد زمین ناپدید
#83
سپه بود بر میمنه چل هزار
✦
که تنگ آمدش جای خنجرگزار
#84
همان چل هزار از دلیران مرد
✦
پس پشت لشکرش بر پای کرد
#85
ز لشکر بسی نیز بیکار بود
✦
بدان تنگی اندر گرفتار بود
#86
چو دیوار پیلان به پیش سپاه
✦
فراز آوریدند و بستند راه
#87
پس اندر غمی شد دل ساوه شاه
✦
که تنگ آمدش جایگاه سپاه
#88
تو گفتی بگرید همی بخت اوی
✦
که بیکار خواهد بدن تخت اوی
#89
دگر باره گردی زبان آوری
✦
فریبنده مردی ز دشت هری
#90
فرستاد نزدیک بهرام و گفت
✦
که بخت سپهری تو را نیست جفت
#91
همی‌ بشنوی چند پند و سخن
✦
خرد یار کن چشم دل بازکن
#92
دو تن یافته‌ستی که اندر جهان
✦
چو ایشان نبود از نژاد مهان
#93
چو خورشید بر آسمان روشنند
✦
ز مردی همه ساله در جوشنند
#94
یکی من که شاهم جهان را به داد
✦
دگر نیز فرزند فرخ نژاد
#95
سپاهم فزونتر ز برگ درخت
✦
اگر بشمرد مردم نیکبخت
#96
گراز پیل و لشکر بگیرم شمار
✦
بخندی ز باران ابر بهار
#97
سلیحست و خرگاه و پرده سرای
✦
فزون زانک اندیشه آرد به جای
#98
ز اسبان و مردان بیابان و کوه
✦
اگر بشمرد نیز گردد ستوه
#99
همه شهریاران مرا کهترند
✦
اگر کهتری را خود اندر خورند
#100
اگر گرددی آب دریا روان
✦
وگر کوه را پای باشد دوان
#101
نبردارد از جای گنج مرا
✦
سلیح مرا ساز رنج مرا
#102
جز از پارسی مهترت در جهان
✦
مرا شاه خوانند فرخ مهان
#103
تو را هم زمانه به دست منست
✦
به پیش روان من این روشنست
#104
اگر من ز جای اندر آرم سپاه
✦
ببندند بر مور و بر پشه راه
#105
همان پیل بر گستوان‌ور هزار
✦
که بگریزد از بوی ایشان سوار
#106
به ایران زمین هرک پیش آیدم
✦
ازان آمدن رنج نفزایدم
#107
از ایدر مرا تا در طیسفون
✦
سپاهست مانا که باشد فزون
#108
تو را ای بد اختر که بفریفته‌ست
✦
فریبندهٔ تو مگر شیفته‌ست
#109
تو را بر تن خویشتن مهر نیست
✦
وگر هست مهر تو را چهر نیست
#110
که نشناسدی چشم او نیک و بد
✦
گزاف از خرد یافته کی سزد
#111
بپرهیز زین جنگ و پیش من آی
✦
نمانم که مانی زمانی به پای
#112
تو را کدخدایی و دختر دهم
✦
همان ارجمندی و اختر دهم
#113
بیابی به نزدیک من مهتری
✦
شوی بی‌نیاز از بد کهتری
#114
چوکشته شود شاه ایران به جنگ
✦
تو را آید آن تاج و تختش به چنگ
#115
وزان جایگه من شوم سوی روم
✦
تو را مانم این لشکر و گنج و بوم
#116
ازان گفتم این کم پسند آمدی
✦
بدین کارها فرمند آمدی
#117
سپه تاختن دانی و کیمیا
✦
سپهبد بُدستت پدر گر نیا
#118
ز ما این نه گفتار آرایشست
✦
مرا بر تو بر، جای بخشایشست
#119
بدین روز با خوارمایه سپاه
✦
برابر یکی ساختی رزمگاه
#120
نیابی جز این نیز پیغام من
✦
اگر سربپیچانی از کام من
#121
فرستاده گفت و سپهبد شنید
✦
به پاسخ سخن تیره آمد پدید
#122
چنین داد پاسخ که ای بدنشان
✦
میان بزرگان و گردنکشان
#123
جهاندار بی‌سود و بسیارگوی
✦
نماندش نزد کسی آبروی
#124
به پیشین سخن وآنچ گفتی ز پس
✦
به گفتار دیدم تو را دسترس
#125
کسی را که آید زمانه به سر
✦
ز مردم به گفتار جوید هنر
#126
شنیدم سخنهای ناسودمند
✦
دلی گشته ترسان ز بیم گزند
#127
یکی آنک گفتی کشم شاه را
✦
سپارم به تو لشکر و گاه را
#128
یکی داستان زد برین مرد مه
✦
که درویش را چون برانی ز ده
#129
نگوید که جز مهتر ده بدم
✦
همه بنده بودند و من مه بدم
#130
بدین کار ما برنیاید دو روز
✦
که بفروزد از چرخ گیتی فروز
#131
که بر نیزه‌ها بر سرت خون فشان
✦
فرستم بر شاه گردنکشان
#132
دگر آنک گفتی تو از دخترت
✦
هم از گنج وز لشکر و کشورت
#133
مرا از تو آنگاه بودی سپاس
✦
تو را خواندمی شاه و نیکی شناس
#134
که دختر به من داده‌ای آن زمان
✦
که از تخت ایران نبردی گمان
#135
فرستاده‌ای گنج آراسته
✦
به نزدیک من دختر و خواسته
#136
چو من دوست بودی به ایران تو را
✦
نه رزم آمدی با دلیران تو را
#137
کنون نیزهٔ من به گوشَت رسید
✦
سرت را به خنجر بخواهم برید
#138
چو رفتی سر و تاج و گنجت مراست
✦
همان دختر و برده رنجت مراست
#139
دگر آنک گفتی فزون از شمار
✦
مرا تاج و تختست و پیل و سوار
#140
برین داستان زد یکی نامدار
✦
که پیچان شد اندر صف کارزار
#141
که چندان کند سگ به تیزی شتاب
✦
که از کام او دورتر باشد آب
#142
ببردند دیوان دلت را ز راه
✦
که نزدیک شاه آمدی رزمخواه
#143
بپیچی ز باد افره ایزدی
✦
هم از کرده و کارهای بدی
#144
دگر آنک گفتی مرا کهترند
✦
بزرگان که با طوق و با افسرند
#145
همه شارستانهای گیتی مراست
✦
زمانه برین بر که گفتم گواست
#146
سوی شارستانها گشادست راه
✦
چه کهتر بدان مرز پوید چه شاه
#147
اگر تو بکوبی در شارستان
✦
به شاهی نیابی مگر خارستان
#148
دگر آنک بخشیدنی خواستی
✦
ز مردی مرا دوری آراستی
#149
چو بینی سنانم ببخشاییم
✦
همان زیردستی نفرماییم
#150
سپاه تو را کام و راه تو را
✦
همان زنده پیلان و گاه تو را
#151
چو صف برکشیدم ندارم به چیز
✦
نیندیشم از لشکرت یک پشیز
#152
اگر شهریاری تو چندین دروغ
✦
بگویی نگیری به گیتی فروغ
#153
زمان داده‌ام شاه را تا سه روز
✦
که پیدا شود فر گیتی فروز
#154
بریده سرت را بدان بارگاه
✦
ببینند بر نیزه در پیش شاه
#155
فرستاده آمد دو رخ چون زریر
✦
شده بارور بخت برناش پیر
#156
همی‌داد پیغام با ساوه شاه
✦
چو بشنید شد روی مهتر سیاه
#157
بدو گفت فغفور کین لابه چیست
✦
بران مایه لشکر بباید گریست
#158
بیامد به دهلیز پرده سرای
✦
بفرمود تا سنج و هندی درای
#159
بیارند با زنده پیلان و کوس
✦
کنند آسمان را به رنگ آبنوس
#160
چو این نامور جنگ را کرد ساز
✦
پر اندیشه شد شاه گردن فراز
#161
به فرزند گفت ای گزین سپاه
✦
مکن جنگ تا بامداد پگاه
#162
شدند از دو رویه سپه باز جای
✦
طلایه بیامد ز پرده سرای
#163
بر افراختند آتش از هر دو روی
✦
جهان شد ز لشکر پر از گفت و گوی
#164
چو بهرام در خیمه تنها بماند
✦
فرستاد و ایرانیان را بخواند
#165
همی رای زد جنگ را با سپاه
✦
برینگونه تا گشت گیتی سیاه
#166
بخفتند ترکان و پر مایگان
✦
جهان شد جهانجوی را رایگان
#167
چو بهرام جنگی به خیمه بخفت
✦
همه شب دلش بود با جنگ جفت
#168
چنان دید در خواب بهرام شیر
✦
که ترکان شدندی به جنگ‌ش دلیر
#169
سپاهش سراسر شکسته شدی
✦
برو راه بی‌راه و بسته شدی
#170
همی‌خواسته از یلان زینهار
✦
پیاده بماندی نبودیش یار
#171
غمی شد چو از خواب بیدار شد
✦
سر پر هنر پر ز تیمار شد
#172
شب تیره با درد و غم بود جفت
✦
بپوشید آن خواب و با کس نگفت
#173
همانگاه خراد برزین ز راه
✦
بیامد که بگریخت از ساوه شاه
#174
همی‌ گفت ازان چاره اندر گریز
✦
ازان لشکر گشن و آن رستخیز
#175
که کس درجهان زان فزونتر سپاه
✦
نبیند که هستند با ساوه شاه
#176
به بهرام گفت ازچه سخت ایمنی
✦
نگه کن بدین دام آهرمنی
#177
مده جان ایرانیان را به باد
✦
نگه کن بدین نامداران به داد
#178
ز مردی ببخشای برجان خویش
✦
که هرگز نیامد چنین کار پیش
#179
بدو گفت بهرام کز شهر تو
✦
ز گیتی نیامد جزین بهر تو
#180
که ماهی فروشند یکسر همه
✦
به تموز تا روزگار دمه
#181
تو را پیشه دامست بر آبگیر
✦
نه مردی به گوپال و شمشیر و تیر
#182
چو خور برزند سر ز کوه سیاه
✦
نمایم تو را جنگ با ساوه شاه
#183
چو بر زد سر از چشمه شیر شید
✦
جهان گشت چون روی رومی سپید
#184
بزد نای رویین و برشد خروش
✦
زمین آمد از نعل اسبان به جوش
#185
سپه را بیاراست و خود برنشست
✦
یکی گُرز پرخاش دیده به دست
#186
شمردند بر میمنه سه هزار
✦
زره دار و کارآزموده سوار
#187
فرستاده بر میسره همچنین
✦
سواران جنگی و مردان کین
#188
به یک دست بر بود آذر گشسب
✦
پرستنده فرخ ایزد گشسب
#189
به دست چپش بود پیدا گشسب
✦
که بگذاشتی آب دریا براسب
#190
پس پشت ایشان یلان سینه بود
✦
که با جوشن و گُرز دیرینه بود
#191
به پیش اندرون بود همدان گشسب
✦
که در نی زدی آتش از سم اسب
#192
ابا هر یکی سه هزار از یلان
✦
سواران جنگی و جنگ آوران
#193
خروشی برآمد ز پیش سپاه
✦
که ای گُرزداران زرین کلاه
#194
ز لشکر کسی کو گریزد ز جنگ
✦
اگر شیر پیش آیدش گر پلنگ
#195
به یزدان که از تن ببرم سرش
✦
به آتش بسوزم تن و پیکرش
#196
ز دو سوی لشکرش دو راه بود
✦
که بگریختن راه کوتاه بود
#197
برآورد ده رش به گل هر دو راه
✦
همی‌بود خود در میان سپاه
#198
دبیر بزرگ جهاندار شاه
✦
بیامد بر پهلوان سپاه
#199
بدو گفت کاین را خود اندازه نیست
✦
گزاف زبان تو را تازه نیست
#200
ز لشکر نگه کن برین رزمگاه
✦
چو موی سپیدیم و گاو سیاه
#201
بدین جنگ تنگی به ایران شود
✦
برو بوم ما پاک ویران شود
#202
نه خاکست پیدا نه دریا نه کوه
✦
ز بس تیغ داران توران گروه
#203
یکی برخروشید بهرام سخت
✦
ورا گفت کای بد دل شوربخت
#204
تو را از دواتست و قرطاس بر
✦
ز لشکر که گفتت که مردم شمر
#205
بیامد به خراد برزین بگفت
✦
که بهرام را نیست جز دیو جفت
#206
دبیران بجستند راه گریز
✦
بدان تا نبیند کسی رستخیز
#207
ز بیم شهنشاه و بهرام شیر
✦
تلی برگزیدند هر دو دبیر
#208
یکی تند بالا بد از رزم دور
✦
به یک سو ز راه سواران تور
#209
برفتند هر دو بران برز راه
✦
که شاییست کردن به لشکر نگاه
#210
نهادند بر ترگ بهرام چشم
✦
که تا چون کند جنگ هنگام خشم
#211
چو بهرام جنگی سپه راست کرد
✦
خروشان بیامد ز جای نبرد
#212
بغلتید در پیش یزدان به خاک
✦
همی‌ گفت کای داور داد و پاک
#213
گرین جنگ بیداد بینی همی
✦
ز من ساوه را برگزینی همی
#214
دلم را به رزم اندر آرام ده
✦
به ایرانیان بر، ورا کام ده
#215
اگر من ز بهر تو کوشم همی
✦
به رزم اندرون سر فروشم همی
#216
مرا و سپاه مرا شاد کن
✦
وزین جنگ ما گیتی آباد کن
#217
خروشان ازان جایگه برنشست
✦
یکی گُرزهٔ گاو پیکر به دست

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: