🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

فریدون

❖
23 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۸ - فرستادن منوچهر سر تور فریدون را
چون رزمگاه از خون تور رنگین گشت و منوچهر کین‌خواه سر از تنِ آن برادرکُش برکند، قلمی آغشته به مشک و عنبر بربست و نامه‌ای نغز و پیروزمندانه به نزد نیای خویش، فریدون شاه بنوشت. نامه با ثنا و نیایشِ جهان‌آفرینِ فریادرس آغاز گشت؛ یگانه‌ای که در تنگناها دستگیرِ بندگان است و فرّه و تاج و دادگری را به فریدون ارزانی داشته. منوچهر در نامه بازگفت که چگونه به خاک توران‌زمین درآمده و سه شبانه‌روز نبردی سهمگین در زیر نور خورشید و تاریکی شب برپا کرده است. او شرح داد که تور چون درمانده گشت، دست به شبیخون و فسوس و افسون زد، اما هوشیاری منوچهر دام کمینی در پشت سپاهش گسترد و باد اندر مشت وی نهاد. هنگامی که تور راه گریز پیش گرفت، منوچهر او را تعقیب نمود، نیزه‌اش را بر خفتانش فرو برد و او را از زین برکند و چون اژدهایی سر بی‌بهایش را از تن جدا ساخت؛ چنان‌که او روزگاری سر پاکِ ایرج را بی‌رحمانه در تابوت زر نهاده بود. منوچهر این سر را با پیکِ بادپا روانهٔ ایران کرد و وعده داد که به‌زودی چاره‌ای همانند برای سلم نیز خواهد ساخت.

فرستاده با سری آکنده از آزرم و دیدگانی پرخون به پایتخت ایران‌زمین رسید. سنگینیِ امانت دشوار بود: چگونه سرِ بریدهٔ فرزندی را نزد پدر ببرد؟ زیرا پدر، هرچند فرزندش از دین و داد سر پیچیده باشد، مهرش بر کینه می‌چربد. با این همه، گناهِ تور چنان گران بود که راهی برای بخشایش نمانده بود و کین‌خواه نیز پهلوانی دلیر و دادگر بود. فرستاده سر بریدهٔ تور را در پیشگاه فریدون نهاد. فریدون با دیدن سر فرزند، اشکبار گشت، اما دست به درگاه دادگر جهان برداشت و بر نوهٔ دلاور و کین‌خواهش، منوچهر، آفرین و درود فرستاد.
#1
به شاه آفریدون یکی نامه کرد
✦
ز مشک و ز عنبر سر خامه کرد
#2
نخست از جهان آفرین کرد یاد
✦
خداوند خوبی و پاکی و داد
#3
سپاس از جهاندار فریادرس
✦
نگیرد به سختی جز او دست کس
#4
دگر آفرین بر فریدون برز
✦
خداوند تاج و خداوند گرز
#5
همش داد و هم دین و هم فرهی
✦
همش تاج و هم تخت شاهنشهی
#6
همه راستی راست از بخت اوست
✦
همه فر و زیبایی از تخت اوست
#7
رسیدم به خوبی بتوران زمین
✦
سپه برکشیدیم و جستیم کین
#8
سه جنگ گران کرده شد در سه روز
✦
چه در شب چه در هور گیتی فروز
#9
از ایشان شبیخون و از ماکمین
✦
کشیدیم و جستیم هر گونه کین
#10
شنیدم که ساز شبیخون گرفت
✦
ز بیچارگی بند افسون گرفت
#11
کمین ساختم از پس پشت اوی
✦
نماندم به جز باد در مشت اوی
#12
یکایک چو از جنگ برگاشت روی
✦
پی اندر گرفتم رسیدم بدوی
#13
بخفتانش بر نیزه بگذاشتم
✦
به نیرو ازان زینش برداشتم
#14
بینداختم چون یکی اژدها
✦
بریدم سرش از تن بی‌بها
#15
فرستادم اینک به نزد نیا
✦
بسازم کنون سلم را کیمیا
#16
چنان چون سر ایرج شهریار
✦
به تابوت زر اندر افگند خوار
#17
به نامه درون این سخن کرد یاد
✦
هیونی برافگند برسان باد
#18
فرستاده آمد رخی پر ز شرم
✦
دو چشم از فریدون پر از آب گرم
#19
که چون برد خواهد سر شاه چین
✦
بریده بر شاه ایران زمین
#20
که فرزند گر سر بپیچید ز دین
✦
پدر را بدو مهر افزون ز کین
#21
گنه بس گران بود و پوزش نبرد
✦
و دیگر که کین خواه او بود گرد
#22
بیامد فرستادهٔ شوخ روی
✦
سر تور بنهاد در پیش اوی
#23
فریدون همی بر منوچهر بر
✦
یکی آفرین خواست از دادگر

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: