آغاز کتاب

چون آفرینش گیتی از پله‌های پست‌تر بگذشت و نوبت به والاترین گوهر رسید، انسانیت پا به عرصه وجود نهاد تا کلید گشایش تمام گره‌ها و رازهای پنهان آفرینش گردد. او با قامتی برافراخته چون سروی سرسبز برخاست، زبانش به زیباترین گفتارها آراسته شد و خرد را رهنمای هر کار خویش ساخت. هوش، رای و اندیشه والای او چنان شکوهمند بود که رام‌کننده همه دد و دام گردید و جانوران رام فرمانش گشتند. حقیقتِ خرد حکم می‌کند که آدمی در ماهیت والای خویش ژرف بنگرد و تنها تن و ظاهر را نشانه انسانیت نپندارد. انسان گوهری است پدیدآمده از پیوند دو جهان مینو و گیتی که از میانجی‌گری نیروهای آسمانی پرورده شده است؛ اگرچه در شمارش آخرین پدیده آفرینش است، اما در مقصود و حکمت الهی، نخستین گوهر و غایت هستی به‌شمار می‌رود. پس خردمند آن است که خویشتن را به بازی نگیرد، عاقبت کار خویش را ببیند و در راه کسب دانش و فضیلت تن به رنج دردهد، چرا که رنجی که در مسیر آگاهی کشیده شود سزاوار و والا است. آدمی با پناه گرفتن در حصن خرد از هر دامی رها می‌شود و با نگریستن به گنبد تیزگرد آسمان—که سرچشمه همزمان درد و درمان، و گردش بی‌امان آن نشان از استواری گردون دارد—درمی‌یابد که نیک و بد گیتی و سرنوشت آدمیان در بستر این فلک گردان رقم می‌خورد.