در نخستین روزگاران، پیش از آنکه زمانی سپری شود یا رنجی پدید آید، دادار جهان‌آفرین گیتی را از نیستی به هستی آورد تا نیروی بی‌کران و توانایی بی‌همتای خویش را بر همگان آشکار سازد. از خواستِ پروردگار، چهار گوهر بنیادین پدید آمدند: آتشی درخشان و سوزان که به بالا گرایید، در میان باد و آب، و بر فراز خاکی تیره و گران. نخست آتش به جنبش درآمد و از گرمای آن خششکی زاده شد؛ سپس با سکون و آرامش، سرما چهره نمود و از سرما، تری و رطوبت پدیدار گشت. چون این چهار گوهر با یکدیگر درآمیختند، بنیاد سرای سپنجی و گذرانِ گیتی نهاده شد.
از پی آن، گنبد گردان و تیزروی آسمان پدید آمد که دَم‌به‌دَم شگفتی‌های تازه می‌نمود. دوازده برج و هفت سیاره در جایگاه شایسته خویش قرار گرفتند و گردونه افلاک به گردش درآمد. با گشوده شدن درهای بخششِ الهی، چشمه‌های آب بر زمین جوشیدند، کوه‌های استوار سر به فلک کشیدند و دشت‌ها و راغ‌ها همچون چراغی روشن به درخشش درآمدند. نتابیدنِ نور ستارگان، خاک تیره زمین را روشنی بخشید و خورشید تابناک گرد زمین به چرخش درآمد. سپس گیاهان و درختانِ گونه‌گون بر خاک رستند، هرچند که جز رشد کردن نیرویی نداشتند و توان پوییدن در آنان نبود. در پیِ گیاهان، جنبندگان و جانوران پدیدار گشتند؛ موجوداتی که اگرچه گیاهان را زیر پرچم بهره‌برداری خویش گرفتند و به خور و خواب و آسایش پرداختند، اما از نعمتِ زبانِ گویا و خردِ جویا بی‌بهره بودند و تکلیفی از بندگی بر دوش نداشتند. چنین است راز و فرجامِ آفرینشِ گیتی از سوی آفریننده‌ای توانا و دادگر که هیچ هنری را از خلق پنهان نداشت.