🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی همای چهرزاد سی و دو سال بود

❖
41 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴ - تندباد و پناه داراب در طاق ویران، خروش نهانی و شناختن رشنواد و خواندن گازر
روزگار چهره در کشید و تندبادی سهمگین آسمان دشت را به تیرگی کشاند. غریو رعد و سوز برقان زمین را دریایی از آب ساخت و خرگاه سپاهیان سپهبد رشنواد در میان طوفان خروشان قرار گرفت. داراب، جوانِ دلاور و ناشناخته که به کاروان رزم پیوسته بود، از هجوم باران بی‌امان پناهگاهی می‌جست. در میان دشت، طاقی ویرانه و کهنسال برپای بود؛ یادگاری آزرده‌روزگار از کاخ‌های شوکتمند خسروان گذشته. داراب که نه خیمه‌ای داشت و نه سراپرده‌ای، به زیر آن رواق فرسوده درآمد تا تن خسته خویش را بآراماند.

در همان هنگام، سپهبد رشنواد گرد سپاه می‌گشت تا احوال لشکر را در آن طوفان بازشناسد. چون از کنار آن ویرانه گذشت، ناگهان خروشی سهمگین و غیبی از درون طاق به گوشش رسید که فریاد می‌زد: «ای طاق آزرده! هشیار باش و این شهریار ایران را پاس دار! که او نه یاری دارد و نه خیمه‌ای، و زیر سقف تو به خواب رفته است.» رشنواد حیرت‌زده درنگ کرد و با خود گفت که آیا این آواز رعد است یا بانگ سروش غیبی؟ بار دوم خروش بلندتر پیچید که: «ای طاق، چشم خرد مپوش! که فرزند شاه اردشیر در پناه توست.» و برای بار سوم این غریو پرشکوه در دل طوفان طنین‌انداز شد.

رشنواد که دلش از بیم و شگفتی مالامال گشته بود، فرزانه‌ای را فرستاد تا نهانگاه طاق را بکاود. آنان جوانی را یافتند با سیمای پهلوانان و شکوهِ شاهان، که جامه بر تنش خیس و خاک سیاه بسترش شده بود. خبر به رشنواد رسید و او فرمان داد تا جوان را زودی از زیر طاق بیرون خوانند. چون داراب پای بر رکاب اسب نهاد و قدم از زیر طاق بیرون گذاشت، در یک لحظه آن رواق کهنسال فروپاشید و بر خاک یکسان شد.

رشنواد چون این معجزه آشکار و فرّه ایزدی را دید، بر آستان یکتا خدای دادگر سر به سجود نهاد. او داراب را با حرمت فراوان به پرده‌سرای خویش برد، جامه‌های فاخر بر او پوشاند، آتشی چون کوه برپا کرد و عود و مشک بسوخت. با برآمدن آفتاب، سپهبد اسبی با لگام زرین، کمند، تیغ و خلعت شاهوار به داراب بخشید و از نژاد و زادگاهش پرسید. داراب راز نهفته خویش را برگشاد و داستان صندوق چوبی، گوهر یاقوت، بازوبند گرانبها و سکه‌های زرین را همان‌گونه که زن گازر برایش بازگفته بود، روایت نمود. رشنواد با درک راستینیِ ماجرا، بی‌درنگ پیکی چون باد روانه ساخت تا گازر، همسرش، گوهر یاقوت و گواهان یعنی بهرام و زهره را به پیشگاه سپاه بیاورند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: