#1
کتایون چو بشنید شد پر ز خشم
✦
به پیش پسر شد پر از آب چشم
“When Katayoun heard this, she was filled with wrath; she went before her son with eyes brimmed with tears.”
#2
چنین گفت با فرخ اسفندیار
✦
که ای از کیان جهان یادگار
“She spoke thus to the auspicious Esfandiyar: 'O glorious remembrance of the Kianian monarchs!'”
#3
ز بهمن شنیدم که از گلستان
✦
همی رفت خواهی به زابلستان
“'I heard from Bahman that from this flower-garden, you intend to march unto Zabulistan,'”
#4
ببندی همی رستم زال را
✦
خداوند شمشیر و گوپال را
“'To bind Rostam, son of Zal—the master of the sword and heavy mace!'”
#5
ز گیتی همی پند مادر نیوش
✦
به بد تیز مشتاب و چندین مکوش
“'Heed your mother's counsel in this world; do not hasten toward evil nor strive so fiercely.'”
#6
سواری که باشد به نیروی پیل
✦
ز خون راند اندر زمین جوی نیل
“'He is a knight who possesses the strength of an elephant, driving rivers of blood like the Nile across the earth.'”
#7
بدرد جگرگاه دیو سپید
✦
ز شمشیر او گم کند راه شید
“'He tore open the liver of the White Demon, and by his sword the sun itself loses its way.'”
#8
همان ماه هاماوران را بکشت
✦
نیارست گفتن کس او را درشت
“'He likewise vanquished the King of Hamavaran, so that no one dared address him harshly.'”
#9
همانا چو سهراب دیگر سوار
✦
نبودست جنگی گه کارزار
“'Truly, there was never a warrior like Sohrab on the day of battle,'”
#10
به چنگ پدر در به هنگام جنگ
✦
به آوردگه کشته شد بی‌درنگ
“'Yet in the clutches of his father on the battlefield, he was slain without delay.'”
#11
به کین سیاوش ز افراسیاب
✦
ز خون کرد گیتی چو دریای آب
“'In vengeance for Siyavash against Afrasiab, he turned the whole earth into an ocean of blood.'”
#12
که نفرین بر این تخت و این تاج باد
✦
بر این کشتن و شور و تاراج باد
“'Curse be upon this throne and this crown! Curse upon this slaying, turmoil, and pillage!'”
#13
مده از پی تاج سر را به باد
✦
که با تاج شاهی ز مادر نزاد
“'Do not give your head to the wind for the sake of a crown, for no one was born from a mother wearing a royal crown.'”
#14
پدر پیر سر گشت و برنا توی
✦
به زور و به مردی توانا توی
“'Your father has grown old, while you are young, mighty in strength and valor.'”
#15
سپه یکسره بر تو دارند چشم
✦
میفگن تن اندر بلایی به خشم
“'The entire army has its eyes upon you; do not hurl yourself into calamity out of anger.'”
#16
جز از سیستان در جهان جای هست
✦
دلیری مکن تیز منمای دست
“'There are other realms in the world besides Zabulistan; do not be overly bold nor stretch forth your hand so fiercely.'”
#17
مرا خاکسار دو گیتی مکن
✦
ازین مهربان مام بشنو سخن
“'Do not make me wretched in both worlds; hear the counsel of this loving mother!'”
#18
چنین پاسخ آوردش اسفندیار
✦
که ای مهربان این سخن یاددار
“Esfandiyar answered her thus: 'O affectionate mother, remember well these words:'”
#19
همانست رستم که دانی همی
✦
هنرهاش چون زند خوانی همی
“'Rostam is indeed as you know him; his noble deeds are recited like holy scriptures.'”
#20
نکوکارتر زو به ایران کسی
✦
نیابی و گر چند پویی بسی
“'You will find no one more righteous than him in all Iran, no matter how hard you search.'”
#21
چو او را به بستن نباشد روا
✦
چنین بد نه خوب آید از پادشا
“'It is not proper to place him in chains; such an ill act ill becomes a sovereign king.'”
#22
ولیکن نباید شکستن دلم
✦
که چون بشکنی دل ز جان بگسلم
“'Yet I must not break my father's heart, for if I break his heart, I sever my connection to life.'”
#23
چگونه کشم سر ز فرمان شاه
✦
چگونه گذارم چنین دستگاه
“'How can I turn my head from the King's command? How can I abandon such imperial authority?'”
#24
مرا گر به زاول سرآید زمان
✦
بدان سو کشد اخترم بی‌گمان
“'If my destiny comes to its end in Zabul, my star will undoubtedly draw me to that direction.'”
#25
چو رستم بیاید به فرمان من
✦
ز من نشنود سرد هرگز سخن
“'Yet if Rostam comes obeying my command, he shall never hear a harsh word from me.'”
#26
ببارید خون از مژه مادرش
✦
همه پاک بر کند موی از سرش
“His mother wept blood from her eyelashes and pulled the hair cleanly from her head.”
#27
بدو گفت کای ژنده پیل ژیان
✦
همی خوار گیری ز نیرو روان
“She said to him: 'O fierce raging elephant! Why do you hold your life and spirit so cheap?'”
#28
نباشی بسنده تو با پیلتن
✦
از ایدر مرو بی یکی انجمن
“'You are no match for that elephant-bodied hero; do not depart from here without a great host!'”
#29
مبر پیش پیل ژیان هوش خویش
✦
نهاده بدین گونه بر دوش خویش
“'Do not carry your wisdom and doom before a raging elephant, bearing your life thus upon your shoulders.'”
#30
اگر زین نشان رای تو رفتنست
✦
همه کام بدگوهر آهرمنست
“'If this is the path of your resolve, it fulfills entirely the desire of evil-natured Ahriman.'”
#31
به دوزخ مبر کودکان را به پای
✦
که دانا بخواند ترا پاک رای
“'Do not drag your children on foot to hell, so that wise men may call you pure of judgment.'”
#32
به مادر چنین گفت پس جنگجوی
✦
که نابردن کودکان نیست روی
“Then the warrior prince said to his mother: 'Leaving the children behind is not proper.'”
#33
چو با زن پس پرده باشد جوان
✦
بماند منش پست و تیره‌روان
“'If a youth remains behind the curtain with women, his mind remains low and his spirit turns dark.'”
#34
به هر رزمگه باید او را نگاه
✦
گذارد بهر زخم گوپال شاه
“'He must look upon every battlefield and endure the blows of a kingly mace.'”
#35
مرا لشکری خود نیاید به کار
✦
جز از خویش و پیوند و چندی سوار
“'I myself need no massive army, save for my kin, relatives, and a few horsemen.'”
#36
ز پیش پسر مادر مهربان
✦
بیامد پر از درد و تیره‌روان
“Full of grief and with a darkened spirit, the affectionate mother departed from her son's presence.”
#37
همه شب ز مهر پسر مادرش
✦
ز دیده همی ریخت خون بر برش
“All night long, out of motherly love, she poured tears of blood from her eyes onto her breast.”