داستان هفتخوان اسفندیار

اکنون که چرخ گردون چهره خورشید جهان‌آرا را آشکار ساخته و شهریارِ رزم‌آزمای بهار تاج خدیوی خویش را بر فراز برج حمل برافراشته است، سراسر گیتی از خاور تا باختر خرم و شادمان می‌گردد. کوهسار از خروش صاعقه و غرش رعد در جوش است و کرانه جویبارها جامه زمردین بر تن کرده، آراسته به سرخی لاله و سپیدی نرگس گشته است. لاله دلفریبی می‌نماید و نرگس با شکوه نگاه می‌افکند؛ سنبل ناز و عتاب می‌فروشد و گلنار بر زیبایی گیتی می‌افزاید. ابر بهاری با دلی پر از آتش صاعقه و چشمی پرباران، همچون مغان خروش برمی‌آورد و چنان بر زمین می‌بارد که سراسر جهان چون نگارخانه مانی در چین گوناگون و پرنقش‌ونگار می‌گردد. در این هنگام، زمین به خنده به ابر نیسان می‌گوید که گریه تو از سر عشق است نه رنج؛ و چهره گل‌ها از قطره‌های شبنم رخشنده می‌شود. اما باران بهاری تنها در فصلی کوتاه می‌بارد و هرگز به بخشندگی و همت والای پادشاه گیتی نمی‌رسد. دست شاه ابوالقاسم محمود همانند خورشیدی است که چون در حمل جا گیرد، پرتوی جود و بخشش خویش را از هیچ‌کس—خواه درویش و خواه پادشاه—دریغ نمی‌دارد. او شهریاری است رزم‌جو و گنج‌بخش که در روز نبرد سر سرکشان را به چنگ می‌آورد و اطاعت‌کنندگان را غرق در نعمت می‌سازد. حال، به فرموده آن دهقانِ دانای جهان‌دیده، داستان پرفرازونشيبِ دژ رویین و هفتخوان اسفندیار پهلوان آغاز می‌شود تا یادگارِ سخنهای نغز و جوان در جهان باقی بماند.