در سياهی تاريك شب، طوس به همراه گیو، گودرز و تنی چند از سركردگان نامدار سپاه ایران، گرزهای گران بر دوش نهادند و سينه شب را شكافتند. آنان بی‌باکانه به سوی سراپرده سپهدار توران، پیران ويسه، بتاختند و همچون آتشی سهمگین در قلب لشکر دشمن افتادند. میدان نبرد دمی چند به دریایی از خون مبدل شد و بانگ غریو و ناله از میان سپاهیان توران برآمد. در آن میان، درفش سپهدار توران بر اثر ضربات سهمگین دو نیم گشت و دلهای رزم‌آوران تورانی را ترسی گران فراگرفت.
چون هومان خروش سراسیمه سپاه را شنید، خشمگین بر اسب تازی سیاه‌رنگ خویش نشست و به میان لشکر آمد. او پیکرهای بی‌جان فراوانی را خفته در خاک و خون دید و رزم‌آوران بسیار را نالان و بی‌هوش یافت. اشک خونین از دیدگان هومان بر جامه رزمش فروریخت و با بانگی تند و رعدآسا بر لشکریان خویش خروشید که: «مگر در این جایگاه دیده‌بانی و طلایه نبود؟ چرا شما را ذره‌ای کینه و خشم در دل نیست؟ در برابر هر یک از این ایرانیان، سیصد سوار از ما ایستاده است، اما شما رزمگاه را به خوابگاه بدل ساخته‌اید! تیغ‌ها و گرزها برکشید، سپرهای چینی بر سر بدارید و راه بر آنان ببندید. اکنون که ماه تیغ تابناک خویش را از پرده تاریکی برکشیده، نگذارید هیچ‌یک از آنان جان سالم به در برد!»
با خروش کرنای، سواران توران پیرامون پهلوانان ایران را همچون حلقه محاصره گرفتند. آذرخش آتش از برخورد تیغ بر ترگ و کلاه‌خود چنان برمی‌خواست که گویی از ابرهای شمرده شب، گرز می‌بارد. آسمان چون قیر سیاه بود و زمین چون آبنوس تیره، و ستاره و ماه در میان غبار سنگین نبرد پنهان گشته بودند. هومان به لشکریان خود فرمان داد تا پهلوانان برجسته ایران را نکشند، بلکه آنان را زنده به بند کشند. اما لشکر توران پاسخ دادند که در برابر چنین شیرانی نباید سستی کرد و تنها با ژوپین و گرز باید سرشان را به خاک انداخت.
در میان آن تنگنای مرگبار، طوس به گیو و رهام گفت: «گویی جان ما در دست رنج و فسوس افتاده است؛ مگر آنکه کردگار جهان ما را از این هلاکت برهاند، وگرنه چون صیدی در چنگال عقاب یا غرقه‌شدگان در قعر دريا گشته‌ایم.» پس هر سه پهلوان، همچون شیران ژیان، حمله‌ای هولناک آغاز کردند. شب چنان تیره و نبرد چنان نزدیک بود که کس یال اسب را ندید و تنها نوک سنان‌ها در چشم رزم‌آوران می‌نشست.
ایرانیان سخت در فشار بودند و با حسرت فراوان از جهان‌پهلوان رستم یاد می‌کردند که همواره در دشوارترین رزمگاه‌ها دادِ مردی می‌داد. آنان از شیدوش، بیژن و گستهم نیز یاد کردند و دریغ خوردند که چرا دیگر پهلوانان در کنارشان نیستند. در این میان، آوای گرزها و کوس رزم در دشت پیچید. شیدوش، گستهم، بیژن و گرازه با شنیدن بانگ کارزار دریافتند که سپهسالار در تنگنا افتاده است. آنان بی‌درنگ سوار بر باره‌ها به سوی صدا تاختند و به قلب محاصره زدند. با آمدن این پهلوانان، نبردی بس سهمگین‌تر درگرفت و تا چاک خوردن سپیده صبح ادامه یافت.
چون خورشید گیتی‌فروز بر آسمان پدیدار گشت، دو سپاه از نبرد دست کشیدند و به سوی کوهسار پناه بردند. طوس پهلوانان خود را ستود و گفت: «چنان دلاوری و پایداری که دیشب از شما دیدم، از هیچ نامداری نشنیده بودم. اکنون زمان آن است که نامه‌ای شایسته به نزد شهریار کیخسرو فرستیم و او را از حقیقت کارزار آگاه سازیم تا رستم پیلتن و شیراوژنان زابل را به یاری ما فرستد.» پس پیکی تندرو روانه دربار شاه کردند و دو لشکر در خیمه‌ها به آسایش پرداختند، در حالی که طلایه‌داران بر پهنه دشت گشت می‌زدند و هومان با دیدن پشته‌های کشته‌شدگان، خود را برای نبردی سهمگین‌تر در روزهای آینده آماده می‌ساخت.