#1
ز ترکان طلایه بسی بد براه
✦
رسید اندر ایشان یل صف پناه
“Many were the Turanian outposts along the road, when the warrior guard of the vanguard arrived among them.”
#2
برآویخت با نامداران جنگ
✦
یکی گُرزهٔ گاو پیکر به چنگ
“He clashed with their renowned battle-warriors, gripping his bull-headed mace firmly in hand.”
#3
دلیران توران برآویختند
✦
سرانجام از رزم بگریختند
“The brave champions of Turan joined the fray, yet in the end, they fled from the battlefield.”
#4
نهادند سر سوی افراسیاب
✦
همه دل پر از خون و دیده پر آب
“They turned their faces toward Afrasiab, their hearts filled with blood and their eyes overflowing with tears.”
#5
بگفتند وی را همه بیش و کم
✦
سپهبد شد از کار ایشان دژم
“They recounted to him all that had transpired, both great and small, and the commander grew dark and troubled in spirit.”
#6
بفرمود تا نزد او شد قلون
✦
ز ترکان دلیری گوی پرفسون
“He commanded that Qalun be brought before him—a bold warrior of the Turks, full of sorcery and craft.”
#7
بدو گفت بگزین ز لشکر سوار
✦
وز ایدر برو تا در کوهسار
“He said to him: 'Select horsemen from the army, and ride forth from here unto the mountain passes.”
#8
دلیر و خردمند و هشیار باش
✦
به پاس اندرون نیز بیدار باش
“Be brave, wise, and vigilant; remain watchful on your guard,”
#9
که ایرانیان مردمی ریمنند
✦
همی ناگهان بر طلایه زنند
“For the Iranians are a deceitful folk, who may suddenly strike upon our vanguard.'”
#10
برون آمد از نزد خسرو قلون
✦
به پیش اندرون مردم رهنمون
“Qalun went forth from the King's presence, with expert pathfinders marching before him.”
#11
سر راه بر نامداران ببست
✦
به مردان جنگی و پیلان مست
“He blocked the passage against the renowned heroes, deploying armored warriors and maddened elephants.”
#12
وزان روی رستم دلیر و گزین
✦
بپیمود زی شاه ایران زمین
“Meanwhile, the brave and chosen Rostam traversed the miles toward the King of Iran land.”
#13
یکی میل ره تا به البرز کوه
✦
یکی جایگه دید برنا شکوه
“A league's distance toward Mount Alborz, he came upon a scene of splendid grandeur.”
#14
درختان بسیار و آب روان
✦
نشستنگه مردم نوجوان
“An abundance of trees and flowing streams—a dwelling fit for noble youths.”
#15
یکی تخت بنهاده نزدیک آب
✦
برو ریخته مشک ناب و گلاب
“A royal throne was set near the water, sprinkled with pure musk and rosewater.”
#16
جوانی به کردار تابنده ماه
✦
نشسته بران تخت بر سایه‌گاه
“A youth, like unto the radiant moon, sat upon that throne in the pleasant shade.”
#17
رده برکشیده بسی پهلوان
✦
به رسم بزرگان کمر بر میان
“Many champions stood arrayed in ranks, girded according to the custom of the great.”
#18
بیاراسته مجلسی شاهوار
✦
بسان بهشتی به رنگ و نگار
“They had adorned a kingly feast, splendid as paradise in its colors and hues.”
#19
چو دیدند مر پهلوان را به راه
✦
پذیره شدندش ازان سایه‌گاه
“When they beheld the hero on the road, they stepped forth from the shade to welcome him,”
#20
که ما میزبانیم و مهمان ما
✦
فرود آی ایدر به فرمان ما
“Saying: 'We are the hosts and thou art our guest; dismount here at our bidding,”
#21
بدان تا همه دست شادی بریم
✦
به یاد رخ نامور می خوریم
“So that we may all join hands in joy and drink wine in honor of that renowned countenance.'”
#22
تهمتن بدیشان چنین گفت باز
✦
که ای نامداران گردن فراز
“Tahamtan replied to them, saying: 'O exalted and illustrious champions,”
#23
مرا رفت باید به البرز کوه
✦
به کاری که بسیار دارد شکوه
“I must press onward to Mount Alborz upon a task of immense grandeur.”
#24
نباید به بالین سر و دست ناز
✦
که پیشست بسیار رنج دراز
“I cannot rest my head upon a pillow of ease, for long hardship lies before me.”
#25
سر تخت ایران ابی شهریار
✦
مرا باده خوردن نیاید به کار
“While the throne of Iran lacks a king, drinking wine suits not my purpose.”
#26
نشانی دهیدم سوی کیقباد
✦
کسی کز شما دارد او را به یاد
“Give me a sign toward Kay Qobad, if any among you remembers him.'”
#27
سر آن دلیران زبان برگشاد
✦
که دارم نشانی من از کیقباد
“The leader of those warriors spoke out, saying: 'I have tidings of Kay Qobad.”
#28
گر آیی فرود و خوری نان ما
✦
بیفروزی از روی خود جان ما
“If thou wilt dismount and partake of our bread, illuminating our souls with thy presence,”
#29
بگوییم یکسر نشان قباد
✦
که او را چگونست رسم و نهاد
“We shall reveal to thee all signs of Qobad, and what manner of man he is in custom and nature.'”
#30
تهمتن ز رخش اندر آمد چو باد
✦
چو بشنید از وی نشان قباد
“When Tahamtan heard tidings of Qobad, he dismounted from Rakhsh like the wind.”
#31
بیامد دمان تا لب رودبار
✦
نشستند در زیر آن سایه‌دار
“He advanced swiftly to the riverbank, and they sat together beneath that shaded bow.”
#32
جوان از بر تخت خود برنشست
✦
گرفته یکی دست رستم به دست
“The youth sat upon his throne, holding one of Rostam's hands in his own.”
#33
به دست دگر جام پر باده کرد
✦
وزو یاد مردان آزاده کرد
“With his other hand he filled a goblet with wine, praising the memory of noble men.”
#34
دگر جام بر دست رستم سپرد
✦
بدو گفت کای نامبردار و گرد
“He passed another goblet to Rostam, saying: 'O renowned hero,”
#35
بپرسیدی از من نشان قباد
✦
تو این نام را از که داری به یاد
“Thou didst ask me for tidings of Qobad; from whom hast thou remembered this name?'”
#36
بدو گفت رستم که از پهلوان
✦
پیام آوریدم به روشن روان
“Rostam replied to him: 'I bring a message with an enlightened spirit from the champion of champions.”
#37
سر تخت ایران بیاراستند
✦
بزرگان به شاهی ورا خواستند
“They have adorned the throne of Iran, and the grandees have chosen him for kingship.”
#38
پدرم آن گزین یلان سر به سر
✦
که خوانند او را همی زال زر
“My father, the chosen of all warriors, whom men call Zal of the White Hair,”
#39
مرا گفت رو تا به البرز کوه
✦
قباد دلاور ببین با گروه
“Bade me: "Ride unto Mount Alborz and seek out the valiant Qobad among his host.”
#40
به شاهی برو آفرین کن یکی
✦
نباید که سازی درنگ اندکی
“Offer him homage for the kingship, and suffer no delay."”
#41
بگویش که گردان ترا خواستند
✦
به شادی جهانی بیاراستند
“Tell him: "The champions have called for thee, ready to adorn the world in joy.”
#42
نشان ار توانی و دانی مرا
✦
دهی و به شاهی رسانی ورا
“If thou knowest his sign, lead me to him and seat him upon the throne of power."'”
#43
ز گفتار رستم دلیر جوان
✦
بخندید و گفتش که ای پهلوان
“At Rostam's words, the valiant youth laughed and said: 'O glorious paladin,”
#44
ز تخم فریدون منم کیقباد
✦
پدر بر پدر نام دارم به یاد
“I am Kay Qobad, of the seed of Fereydun; generation by generation I remember my royal birth.'”
#45
چو بشنید رستم فرو برد سر
✦
به خدمت فرود آمد از تخت زر
“When Rostam heard this, he bowed his head, stepping down from the golden seat in homage,”
#46
که ای خسرو خسروان جهان
✦
پناه بزرگان و پشت مهان
“O King of kings of the world, shelter of the noble and backbone of the great,”
#47
سر تخت ایران به کام تو باد
✦
تن ژنده پیلان به دام تو باد
“May the throne of Iran be at your command, and may the bodies of war-elephants fall into your trap.”
#48
نشست تو بر تخت شاهنشهی
✦
همت سرکشی باد و هم فرهی
“As you sit upon the royal throne, may you possess both exalted majesty and divine glory.”
#49
درودی رسانم به شاه جهان
✦
ز زال گزین آن یل پهلوان
“I bring greetings to the King of the World from Zal the chosen, that heroic champion.”
#50
اگر شاه فرمان دهد بنده را
✦
که بگشایم از بند گوینده را
“If the King gives command to his servant, I shall unleash the messenger's tongue to speak.”
#51
قباد دلاور برآمد ز جای
✦
ز گفتار رستم دل و هوش و رای
“The courageous Qobad rose from his place, his heart, mind, and intellect enlivened by Rostam's speech.”
#52
تهمتن همانگه زبان برگشاد
✦
پیام سپهدار ایران بداد
“Thereupon Tahamtan opened his lips and delivered the message of Iran's commander.”
#53
سخن چون به گوش سپهبد رسید
✦
ز شادی دل اندر برش برطپید
“When the message reached the prince's ear, his heart throbbed with delight within his chest.”
#54
بیازید جامی لبالب نبید
✦
بیاد تهمتن به دم درکشید
“He reached for a goblet brimming with wine and drank it in a single breath to the honor of Tahamtan.”
#55
تهمتن همیدون یکی جام می
✦
بخورد آفرین کرد بر جان کی
“Likewise, Tahamtan drank a cup of wine and uttered praises upon the soul of the Kai.”
#56
برآمد خروش از دل زیر و بم
✦
فراوان شده شادی اندوه کم
“A clamor arose from the melody of treble and bass; joy overflowed and sorrow diminished.”
#57
شهنشه چنین گفت با پهلوان
✦
که خوابی بدیدم به روشن روان
“The King of kings thus spoke to the hero: 'I beheld a dream with an enlightened soul.'”
#58
که از سوی ایران دو باز سپید
✦
یکی تاج رخشان به کردار شید
“'That from the direction of Iran came two white falcons, bearing a crown as radiant as the sun.'”
#59
خرامان و نازان شدندی برم
✦
نهادندی آن تاج را بر سرم
“'Gliding gracefully, they approached me and placed that shining crown upon my head.'”
#60
چو بیدار گشتم شدم پرامید
✦
ازان تاج رخشان و باز سپید
“'When I awoke, I became full of hope because of that radiant crown and white falcon.'”
#61
بیاراستم مجلسی شاهوار
✦
برین سان که بینی بدین مرغزار
“'I arranged a royal feast, in the manner that you behold in this meadow.'”
#62
تهمتن مرا شد چو باز سپید
✦
ز تاج بزرگان رسیدم نوید
“'Tahamtan has become to me like that white falcon; the tidings of the crown of nobles have arrived.'”
#63
تهمتن چو بشنید از خواب شاه
✦
ز باز و ز تاج فروزان چو ماه
“When Tahamtan heard the King's dream of the white falcon and the moon-bright crown,”
#64
چنین گفت با شاه کنداوران
✦
نشانست خوابت ز پیغمبران
“He spoke thus to the king of heroes: 'Your dream is a divine sign from the prophets.'”
#65
کنون خیز تا سوی ایران شویم
✦
به یاری به نزد دلیران شویم
“'Now arise, let us head toward Iran and go to aid the brave warriors.'”
#66
قباد اندر آمد چو آتش ز جای
✦
ببور نبرد اندر آورد پای
“Qobad leaped up like fire from his place and set his foot upon his war-steed.”
#67
کمر برمیان بست رستم چو باد
✦
بیامد گرازان پس کیقباد
“Rostam girt his loins swift as the wind and rode proudly behind Keiqobad.”
#68
شب و روز از تاختن نغنوید
✦
چنین تا به نزد طلایه رسید
“Night and day they rested not from riding, until they reached the vanguard of the enemy forces.”
#69
قلون دلاور شد آگه ز کار
✦
چو آتش بیامد سوی کارزار
“The brave Qalun became aware of their approach and rode toward the battle line like fire.”
#70
شهنشاه ایران چو زان گونه دید
✦
برابر همی خواست صف برکشید
“When the Shahanshah of Iran saw this, he wished to array his ranks against him.”
#71
تهمتن بدو گفت کای شهریار
✦
ترا رزم جستن نیاید بکار
“Tahamtan said to him: 'O Sovereign, it is not fitting for you to seek personal combat here.'”
#72
من و رخش و کوپال و برگستوان
✦
همانا ندارند با من توان
“'With me, Rakhsh, my heavy mace, and horse-armor, surely the enemy lacks the power to withstand me.'”
#73
بگفت این و از جای برکرد رخش
✦
به زخمی سواری همی کرد پخش
“He spoke this and spurred Rakhsh forward, casting down a horseman with every single blow.”
#74
قلون دید دیوی بجسته ز بند
✦
به دست اندرون گُرز و برزین کمند
“Qalun beheld a demon unchained, holding a mace in hand and a lasso on his saddle.”
#75
برو حمله آورد مانند باد
✦
بزد نیزه و بند جوشن گشاد
“He charged at him like the wind, struck with his spear, and severed the fastenings of his chainmail.”
#76
تهمتن بزد دست و نیزه گرفت
✦
قلون از دلیریش مانده شگفت
“Tahamtan reached out and grabbed the spear shaft; Qalun stood astonished at his fierce valor.”
#77
ستد نیزه از دست او نامدار
✦
بغرید چون تندر از کوهسار
“The renowned hero snatched the spear from his hand and roared like thunder from the mountains.”
#78
بزد نیزه و برگرفتش ز زین
✦
نهاد آن بن نیزه را بر زمین
“He thrust the spear, lifted him off his saddle, and planted the butt of the spear into the ground.”
#79
قلون گشت چون مرغ با بابزن
✦
بدیدند لشکر همه تن به تن
“Qalun hung like a bird upon a roasting spit; all the army witnessed it, man by man.”
#80
هزیمت شد از وی سپاه قلون
✦
به یکبارگی بخت بد را زبون
“Qalun's army fled before him in utter rout, their ill fortune rendered helpless all at once.”
#81
تهمتن گذشت از طلایه سوار
✦
بیامد شتابان سوی کوهسار
“The mighty Rostam passed beyond the vanguard riders, hastening swiftly toward the mountain heights.”
#82
کجا بد علفزار و آب روان
✦
فرود آمد آن جایگه پهلوان
“Wherever a lush meadow and a flowing stream were found, there the hero dismounted to rest.”
#83
چنین تا شب تیره آمد فراز
✦
تهمتن همی کرد هرگونه ساز
“Thus it continued until the dark night descended, while Tahamtan made all manner of preparations.”
#84
از آرایش جامهٔ پهلوی
✦
همان تاج و هم بارهٔ خسروی
“Arranging the noble heroic robes, as well as the imperial crown and the royal steed.”
#85
چو شب تیره شد پهلو پیش‌بین
✦
برآراست باشاه ایران زمین
“When dark night fell, the far-sighted hero set out in secret order with the King of Iran.”
#86
به نزدیک زال آوریدش به شب
✦
به آمد شدن هیچ نگشاد لب
“Under cover of night he brought him unto Zal, opening his lips to none regarding their coming and going.”
#87
نشستند یک هفته با رای زن
✦
شدند اندران موبدان انجمن
“For a full week they sat in high counsel, while the wise Mobads gathered in assembly with them.”
#88
بهشتم بیاراست پس تخت عاج
✦
برآویختند از بر عاج تاج
“On the eighth day they adorned an ivory throne, suspending the royal crown directly above it.”