سرگذشت و جایگاه در حماسه

پهلوان و نگهبان طلیعهٔ سپاه ایران که در جنگ با مکران، پیشاپیش لشکر آمد و با فرمانده طلیعهٔ دشمن درآویخت و او را به یک ضربت تیغ به دو نیم کرد و ترس بر دل شاه مکران افکند.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (25)

بدو گفت ز ایدر برو با تخوار / مدار این سخن بر دل خویش خوار

معنی: جریره به او گفت: از اینجا همراه با تخوار برو و این سخن را خوار و سبك مدار.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۴ - آگاهی فرود از آمدن سپاه طوس، پند جریره به کین‌خواهی و شناسایی سران با تخوار بیت #11441

برفتند پویان تخوار و فرود / جوان را سر بخت بر گرد بود

معنی: تخوار و فرود شتابان به راه افتادند، در حالی که بخت و سرنوشت آن جوان (فرود) رو به تیرگی و پریشانی نهاده بود.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۴ - آگاهی فرود از آمدن سپاه طوس، پند جریره به کین‌خواهی و شناسایی سران با تخوار بیت #11458

جوان با تخوار سرایند گفت / که هر چت بپرسم نباید نهفت

معنی: آن جوان (فرود) به تخوارِ سخنور گفت: «هر چه از تو می‌پرسم، نباید چیزی را از من پنهان کنی.»

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۴ - آگاهی فرود از آمدن سپاه طوس، پند جریره به کین‌خواهی و شناسایی سران با تخوار بیت #11461

چو بشنید گفتار او را تخوار / چنین داد پاسخ که ای شهریار

معنی: چون تخوار سخن او را شنید، چنین پاسخ داد که: «ای شهریار،»

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۵ - رسیدن سپاه زرین ایران بر تیغ کوه، شناساندن درفش پهلوانان به فرود و شادمانی او بیت #11473

چو یک‌یک بگفت از نشان گوان / بپیش فرود آن شه خسروان

معنی: چون تخوار نشانه‌های یکایک پهلوانان را پیش فرود، آن شهریارِ خسروانی بازگفت،

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۵ - رسیدن سپاه زرین ایران بر تیغ کوه، شناساندن درفش پهلوانان به فرود و شادمانی او بیت #11494

چو ایرانیان از بر کوهسار / بدیدند جای فرود و تخوار

معنی: چون سپاهیان ایران از دامنه‌های کوهسار نگریستند و جایگاه فرود و تخوار را بر فراز کوه دیدند،

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۶ - دیدار بهرام و فرود بر تیغ کوه، شناختن نشان سیاوش و هشدار از طوس بیت #11496

چنین گفت پس نامور با تخوار / که این کیست کامد چنین خوارخوار

معنی: سپس فرود نامور به تخوار گفت: «این کیست که این‌گونه تحقیرآمیز و گستاخ پیش می‌آید؟

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۶ - دیدار بهرام و فرود بر تیغ کوه، شناختن نشان سیاوش و هشدار از طوس بیت #11509

چنین گفت با رزم دیده تخوار / که طوس آن سخنها گرفتست خوار

معنی: فرود به تخوار رزم‌دیده گفت: طوس سخنان ما را خوار و بی‌ارزش انگاشته است.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۸ - پند نافرجام بهرام و بازگشت گردان، تاختن ریونیز و کشته شدنش به تیر فرود بیت #11613

چنین داد پاسخ مر او را تخوار / که این ریونیزست گرد و سوار

معنی: تخوار این‌چنین به او پاسخ داد: این سوار، ریونیز گرد و دلاور است.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۸ - پند نافرجام بهرام و بازگشت گردان، تاختن ریونیز و کشته شدنش به تیر فرود بیت #11616

بتیر اسپ بیجان کنم گر سوار / چه گویی تو ای کار دیده تخوار

معنی: آیا با تیر اسب او را بی‌جان کنم یا سوار را؟ تو چه می‌گویی ای تخوار جهان‌دیده؟

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۸ - پند نافرجام بهرام و بازگشت گردان، تاختن ریونیز و کشته شدنش به تیر فرود بیت #11622

بدو گفت بر مرد بگشای بر / مگر طوس را زو بسوزد جگر

معنی: تخوار به او گفت: تیر را بر پیکر خود مرد بنشان تا جگر طوس از داغ او بسوزد.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۸ - پند نافرجام بهرام و بازگشت گردان، تاختن ریونیز و کشته شدنش به تیر فرود بیت #11623

چنین گفت شیر ژیان با تخوار / که آمد دگرگون یکی نامدار

معنی: فرودِ شیرژیان به تخوار گفت: پهلوان نامدار دیگری با هیبتی تازه به میدان آمده است.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۹ - تاختن زرسپ پسر طوس، کشته شدنش به تیر فرود و خیزش طوس به کین بیت #11636

چنین گفت با شاه جنگی تخوار / که آمد گه گردش روزگار

معنی: تخوار به شاهزاده جنگاور گفت: زمان گردش روزگار و نبردی سخت فرا رسیده است.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۹ - تاختن زرسپ پسر طوس، کشته شدنش به تیر فرود و خیزش طوس به کین بیت #11638

تخوار سراینده گفت آن زمان / که آمد بر کوه کوهی دمان

معنی: در آن هنگام، تخوار سخنور گفت، زمانی که پهلوانی همچون کوهی خروشان رو به کوهستان نهاد:

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۱۰ - هشدار تخوار به فرود از آمدن طوس، خشم شاهزاده و پند بازگشت به دژ بیت #11652

سپهدار طوسست کامد بجنگ / نتابی تو با کار دیده نهنگ

معنی: «این سپهدار طوس است که به نبرد آمده؛ تو توان پایداری در برابر این نهنگ کارآزموده را نداری.»

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۱۰ - هشدار تخوار به فرود از آمدن طوس، خشم شاهزاده و پند بازگشت به دژ بیت #11653

فرود جوان تیز شد با تخوار / که چون رزم پیش آید و کارزار

معنی: فرود جوان بر تخوار برآشفت و گفت: «هنگامی که جنگ و کارزار پیش می‌آید،

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۱۰ - هشدار تخوار به فرود از آمدن طوس، خشم شاهزاده و پند بازگشت به دژ بیت #11656

چنین گفت با شاهزاده تخوار / که شاهان سخن را ندارند خوار

معنی: تخوار به شاهزاده چنین گفت: «پادشاهان و شهریاران سخن پندآموز را خوار نمی‌شمارند.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۱۰ - هشدار تخوار به فرود از آمدن طوس، خشم شاهزاده و پند بازگشت به دژ بیت #11659

چنین گفت با شاهزاده تخوار / که گر جست خواهی همی کارزار

معنی: تخوار به شاهزاده فرود چنین گفت که اگر قصد داری به کارزار و نبرد بپردازی...

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۱۱ - تیر فرود بر اسب طوس، بازگشت پیادهٔ سپهبد و خشم و سوگ ایرانیان بیت #11671

فرود از تخوار این سخنها شنید / کمان را بزه کرد و اندر کشید

معنی: فرود چون این سخنان را از تخوار شنید، کمان را به زه کرد و آن را تا گوش کشید.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۱۱ - تیر فرود بر اسب طوس، بازگشت پیادهٔ سپهبد و خشم و سوگ ایرانیان بیت #11676

نگه کرد ز افراز بالا تخوار / ببی دانشی بر چمن رست خار

معنی: تخوار از بالای کوه نگریست و گفت: از بی‌دانشی است که بر چمن، خار می‌روید.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۱۲ - تیر فرود بر سینهٔ اسپ گیو، تازیانهٔ پدر بر بیژن و رهسپار شدنش به سپیدکوه بیت #11704

چنین گفت شاه جوان با تخوار / که آمد بنوی یکی نامدار

معنی: شاهزاده جوان (فرود) به تخوار گفت: «نگاه کن که پهلوان نامدار دیگری به تازگی آمده است.»

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۱۳ - شناساندن بیژن پسر گیو، کشتن اسپ او، رزم پیاده، گریختن فرود به دژ و سوگند طوس بیت #11760

بخسرو تخوار سراینده گفت / که این را ز ایران کسی نیست جفت

معنی: تخوار سخنور به خسرو (فرود) گفت: «در سراسر ایران کسی همتا و جفت این پهلوان نیست.»

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۱۳ - شناساندن بیژن پسر گیو، کشتن اسپ او، رزم پیاده، گریختن فرود به دژ و سوگند طوس بیت #11762

نگهبان لشکر از ایران تخوار / که بودی به نزدیک او رزم خوار

معنی: نگهبان سپاه ایران تخوار بود که نبرد و رزم پیش او آسان و خوار می‌نمود.

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۲۱ - پیروزی کیخسرو بر شاه مکران، خاکسپاری او، گذر از دریا و زاری بر بارهٔ سیاوش بیت #21445

بیامد برآویخت با او به هم / چو پیل سرافراز و شیر دژم

معنی: تخوار پیش آمد و با پهلوان مکرانی درآویخت، همچون پیلی سرافراز و شیری خشمگین.

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۲۱ - پیروزی کیخسرو بر شاه مکران، خاکسپاری او، گذر از دریا و زاری بر بارهٔ سیاوش بیت #21446

بزد تیغ و او را به دو نیم کرد / دل شاه مکران پر از بیم کرد

معنی: شمشیر زد و او را به دو نیم ساخت و دل شاه مکران را لبریز از ترس و بیم نمود.

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۲۱ - پیروزی کیخسرو بر شاه مکران، خاکسپاری او، گذر از دریا و زاری بر بارهٔ سیاوش بیت #21447