سرگذشت و جایگاه در حماسه

شاهزاده و دلاور تورانی، فرزند یا برادر ارجاسپ که در رویین‌دژ به دست اسفندیار به هلاکت رسید.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (39)

چو او خواست با زنگه شاوران / دگر برته با کهرم از یاوران

معنی: اوخواست در برابر زنگه شاوران قرار گرفت و برته با کهرم از دیگر یاوران به نبرد برخاست.

داستان دوازده رخ • بخش ۲۰ - گزینش ده سوار ایران و توران، جفت شدن رزم‌خواهان، سوگند کین و آغاز کارزار خونین بیت #18827

دهم برته با کهرم تیغ‌زن / دو خونی و هر دو سر انجمن

معنی: نبرد دهم میان برته و کهرم شمشیرزن درگرفت؛ دو پهلوان کینه‌جو که هر دو سرکرده انجمن خویش بودند.

داستان دوازده رخ • بخش ۳۰ - نبرد برته با کهرم، دو نیم گشتن او تا سینه و خالی ماندن پهن‌دشت از ترکان بیت #18979

که تا سینه کهرم بدو نیم گشت / ز دشمن دل برته بی‌بیم گشت

معنی: چنان ضربتی که کهرم تا سینه دو نیم شد و دل برته از بیم دشمن آسوده گشت.

داستان دوازده رخ • بخش ۳۰ - نبرد برته با کهرم، دو نیم گشتن او تا سینه و خالی ماندن پهن‌دشت از ترکان بیت #18983

درفش همایون به دست اندرون / فگنده بر آن باره کهرم نگون

معنی: درفش فرخنده را به دست داشت و کالبد سرنگون‌شده‌ی کهرم را بر اسب افکنده بود.

داستان دوازده رخ • بخش ۳۰ - نبرد برته با کهرم، دو نیم گشتن او تا سینه و خالی ماندن پهن‌دشت از ترکان بیت #18986

برادر بد او را دو آهرمنان / یکی کهرم و دیگری اندمان

معنی: او دو برادر چون اهریمن داشت: یکی کهرم نام و دیگری اندمان.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۸ - سخن دقیقی: رسیدن پاسخ گشتاسپ به ارجاسپ و لشکرکشی عظیم توران به ایران بیت #23808

سواری جهاندیده نامش کهرم / رسیده بسی بر سرش سرد و گرم

معنی: سواری جهان‌دیده به نام کهرم، که سختی‌ها و دگرگونی‌های بسیار بر سرش گذشته بود.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۱ - سخن دقیقی: آرایش سپاه ایران و توران برای نبرد بزرگ بیت #24000

مران پور خود را سپهدار کرد / بران لشکر گشن سالار کرد

معنی: او فرزند خویش را سپهسالار ساخت و فرمانروای آن سپاه گران و بی‌شمار گردانید.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۱ - سخن دقیقی: آرایش سپاه ایران و توران برای نبرد بزرگ بیت #24001

کدامست گفتا کهرم سترگ / کجا پیکرش پیکر پیر گرگ

معنی: بانگ برآورد: «کدام‌یک کهرمِ زورمند است که هیبتش همچون گرگ کهنسال است؟»

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۲ - سخن دقیقی: آغاز نبرد بزرگ و کشته شدن اردشیر و شیدسپ و هرمزد بیت #24030

بفرمود تا کهرم تیغ‌زن / بود پیش سالار آن انجمن

معنی: ارجاسپ فرمان داد تا کهرمِ شمشیرزن پیشاپیش سالاران و بزرگان لشکر حاضر شود.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۲۷ - فرمان ارجاسپ به کهرم، تاختن بر بلخ و کشته شدن لهراسپ و سوختن آتشکده بیت #24593

که ارجاسپ را بود مهتر پسر / به خورشید تابان برآورده سر

معنی: کهرم پسر بزرگ‌تر ارجاسپ بود و از غرور و شکوه، سر بر خورشید تابان می‌سود.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۲۷ - فرمان ارجاسپ به کهرم، تاختن بر بلخ و کشته شدن لهراسپ و سوختن آتشکده بیت #24594

بدو گفت بگزین ز لشکر سوار / ز ترکان شایسته مردی هزار

معنی: ارجاسپ به او گفت: از میان لشکر توران، هزار سوار شایسته و جنگاور برگزین.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۲۷ - فرمان ارجاسپ به کهرم، تاختن بر بلخ و کشته شدن لهراسپ و سوختن آتشکده بیت #24595

بدو گفت کهرم که فرمان کنم / ز فرمان تو رامش جان کنم

معنی: کهرم به پدر گفت: فرمان برمی‌دارم و از اطاعت دستور تو جانم غرق در شادی می‌شود.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۲۷ - فرمان ارجاسپ به کهرم، تاختن بر بلخ و کشته شدن لهراسپ و سوختن آتشکده بیت #24605

بیاورد کهرم ز توران سپاه / جهان گشت چون روی زنگی سیاه

معنی: کهرم سپاه توران را پیش آورد و جهان از غبار و انباشتگی لشکر، چون چهره زنگیان تیره گشت.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۲۷ - فرمان ارجاسپ به کهرم، تاختن بر بلخ و کشته شدن لهراسپ و سوختن آتشکده بیت #24607

ز کهرم چو لهراسپ آگاه شد / غمی گشت و با رنج همراه شد

معنی: چون لهراسپ از تاخت‌وتاز کهرم آگاه شد، اندوهگین گشت و در رنجی گران فرو رفت.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۲۷ - فرمان ارجاسپ به کهرم، تاختن بر بلخ و کشته شدن لهراسپ و سوختن آتشکده بیت #24610

به ترکان چنین گفت کهرم که چنگ / میازید با او یکایک به جنگ

معنی: کهرم به لشکریان توران گفت: تک‌تک با او نبرد نکنید و تن به نبرد تن‌به‌تن ندهید!

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۲۷ - فرمان ارجاسپ به کهرم، تاختن بر بلخ و کشته شدن لهراسپ و سوختن آتشکده بیت #24624

به ترکان چنین گفت کهرم که کار / همین بودمان رنج در کارزار

معنی: کهرم به تورانیان گفت: تمام رنج و تلاش ما در این کارزار برای همین هدف بود!

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۲۷ - فرمان ارجاسپ به کهرم، تاختن بر بلخ و کشته شدن لهراسپ و سوختن آتشکده بیت #24637

سوی میسره کهرم تیغ‌زن / به قلب اندر ارجاسپ با انجمن

معنی: بر جناح چپ تورانیان کهرم تیغ‌زن بود و در قلب سپاه، ارجاسپ همراه با بزرگانش جای داشت.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۲۸ - آگهی مرگ لهراسپ و اسارت دختران، و کشته شدن سی و هشت پسر گشتاسپ در نبرد با ارجاسپ بیت #24684

ابا کهرم تیغ‌زن در نبرد / برآویخت ناگاه فرشیدورد

معنی: ناگهان فرشیدورد در میدان نبرد با کهرمِ شمشیرزن درگیر شد.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۲۸ - آگهی مرگ لهراسپ و اسارت دختران، و کشته شدن سی و هشت پسر گشتاسپ در نبرد با ارجاسپ بیت #24697

ز کهرم مران شاه تن خسته شد / به جان گرچه از دست او رسته شد

معنی: پیکر آن شاهزاده (فرشیدورد) به دست کهرم بسیار مجروح شد، هرچند که توانست جان سالم به در برد و از دست او بگریزد.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۲۸ - آگهی مرگ لهراسپ و اسارت دختران، و کشته شدن سی و هشت پسر گشتاسپ در نبرد با ارجاسپ بیت #24698

نه ارجاسپ مانم نه خاقان چین / نه کهرم نه خلخ نه توران زمین

معنی: «نه ارجاسپ را زنده می‌گذارم و نه خاقان چین، نه کهرم و نه سرزمین توران و خلخ را بر جای می‌نشانم!»

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۳۲ - آزادی اسفندیار، نبرد دوباره با ارجاسپ و گرفتن گرگسار بیت #24909

غمی گشت و پرمایگان را بخواند / بسی پیش کهرم سخنها براند

معنی: ارجاسپ غمگین شد، بزرگان را فراخواند و نزد کهرم سخنان بسیار گفت:

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۳۲ - آزادی اسفندیار، نبرد دوباره با ارجاسپ و گرفتن گرگسار بیت #24923

ز چیزی که از بلخ بامی ببرد / بیاورد یکسر به کهرم سپرد

معنی: هرچه را که از بلخ بامی به غنیمت برده بود، یکسره آوردند و به کهرم سپردند.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۳۲ - آزادی اسفندیار، نبرد دوباره با ارجاسپ و گرفتن گرگسار بیت #24931

ز کهرمش کهتر پسر بد چهار / بنه بر نهادند و شد پیش بار

معنی: ارجاسپ جز کهرم چهار پسر کوچک‌تر داشت؛ آنان بار و بنه را بار کردند و پیشتر روانه ساختند.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۳۲ - آزادی اسفندیار، نبرد دوباره با ارجاسپ و گرفتن گرگسار بیت #24932

بشد قلب ارجاسپ چون آبنوس / سوی راستش کهرم و بوق و کوس

معنی: مرکز سپاه ارجاسپ چون چوب آبنوس تاریک شد و در سمت راست او کهرم با شیپور و کوس جنگی قرار داشت.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۳۲ - آزادی اسفندیار، نبرد دوباره با ارجاسپ و گرفتن گرگسار بیت #24959

صد و شست گرد از دلیران بکشت / چو کهرم چنان دید بنمود پشت

معنی: صد و شصت پهلوان دلاور را به قتل رساند؛ وقتی کهرم این صحنه را دید، از نبرد بگریخت و پشت نمود.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۳۲ - آزادی اسفندیار، نبرد دوباره با ارجاسپ و گرفتن گرگسار بیت #24977

به جنگاوران گفت کهرم کجاست / درفشش نه پیداست بر دست راست

معنی: به جنگجویان گفت: کهرم کجاست؟ پرچمش در سمت راست میدان پیدا نیست.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۳۲ - آزادی اسفندیار، نبرد دوباره با ارجاسپ و گرفتن گرگسار بیت #25002

چو کهرم که از خون فرشیدورد / دل لشکری کرد پر خون و درد

معنی: و همچنین کهرم که با ریختن خونِ فرشیدورد، دل سپاهیان را پر از درد و خون کرد...

داستان هفتخوان اسفندیار • بخش ۸ - گذر شبانهٔ اسفندیار از دریای بی‌بن، کشتن گرگسار و دو ترک و نومیدی از رویین دژ بیت #25478

بفرمود تا کهرم شیرگیر / برد لشکر و کوس و شمشیر وتیر

معنی: فرمان داد تا کهرم شیرگیر، سپاه را همراه با کوس و شمشیر و تیر به میدان ببرد.

داستان هفتخوان اسفندیار • بخش ۱۱ - گزارش آتش به پشوتن، تاختن سپاه بر دژ، کشتن طرخان به دست نوش‌آذر و فرمان ارجاسپ به جنگ بیت #25659

کمرگاه طرخان بدو نیم کرد / دل کهرم از درد پربیم کرد

معنی: کمرگاه طرخان را دو نیم ساخت و دل کهرم را از درد و ترس آکنده کرد.

داستان هفتخوان اسفندیار • بخش ۱۱ - گزارش آتش به پشوتن، تاختن سپاه بر دژ، کشتن طرخان به دست نوش‌آذر و فرمان ارجاسپ به جنگ بیت #25674

سرافراز کهرم سوی دژ برفت / گریزان و لشکر همی راند تفت

معنی: کهرم سرفراز شتابان و گریزان به سوی دژ رفت و سپاهش را به عقب راند.

داستان هفتخوان اسفندیار • بخش ۱۱ - گزارش آتش به پشوتن، تاختن سپاه بر دژ، کشتن طرخان به دست نوش‌آذر و فرمان ارجاسپ به جنگ بیت #25677

چنین گفت کهرم به پیش پدر / که ای نامور شاه خورشیدفر

معنی: کهرم در برابر پدرش گفت: ای شهریار نامدار خورشیدفر!

داستان هفتخوان اسفندیار • بخش ۱۱ - گزارش آتش به پشوتن، تاختن سپاه بر دژ، کشتن طرخان به دست نوش‌آذر و فرمان ارجاسپ به جنگ بیت #25678

دل کهرم از پاسبان خیره شد / روانش ز آواز او تیره شد

معنی: دل کهرم از آواز پاسبان سرگردان و هراسان شد و روانش ز تیره شد.

داستان هفتخوان اسفندیار • بخش ۱۳ - شب خروش پاسبان و نبرد اسفندیار، کشتن ارجاسپ، بر دار کردن اندریمان و سوزاندن توران بیت #25743

چو بشنید با اندریمان بگفت / که تیره شب آواز نتوان نهفت

معنی: چون آن آواز را شنید، به اندریمان گفت که در این شب تاریک نمی‌توان این آواز را پنهان داشت.

داستان هفتخوان اسفندیار • بخش ۱۳ - شب خروش پاسبان و نبرد اسفندیار، کشتن ارجاسپ، بر دار کردن اندریمان و سوزاندن توران بیت #25744

بدین گونه آواز پیوسته شد / دل کهرم از پاسبان خسته شد

معنی: بدین گونه آواز پیوسته ادامه یافت و دل کهرم از بانگ پاسبان آزرده و خسته گشت.

داستان هفتخوان اسفندیار • بخش ۱۳ - شب خروش پاسبان و نبرد اسفندیار، کشتن ارجاسپ، بر دار کردن اندریمان و سوزاندن توران بیت #25751

دل کهرم از پاسبان تنگ شد / بپیچید و رویش پر آژنگ شد

معنی: دل کهرم از پاسبان تنگ و گرفته شد، بپیچید و چهره‌اش پر از چین و آژنگ گشت.

داستان هفتخوان اسفندیار • بخش ۱۳ - شب خروش پاسبان و نبرد اسفندیار، کشتن ارجاسپ، بر دار کردن اندریمان و سوزاندن توران بیت #25755

چو کهرم بر بارهٔ دژ رسید / پس لشکر ایرانیان را بدید

معنی: چون کهرم به دیوار دژ رسید، پشت سر لشکر ایرانیان را دید.

داستان هفتخوان اسفندیار • بخش ۱۳ - شب خروش پاسبان و نبرد اسفندیار، کشتن ارجاسپ، بر دار کردن اندریمان و سوزاندن توران بیت #25760

چو اسفندیار اندر آمد ز جای / سپهدار کهرم بیفشارد پای

معنی: چون اسفندیار به نبرد درآمد، سپهدار کهرم پافشاری کرد و ایستاد.

داستان هفتخوان اسفندیار • بخش ۱۳ - شب خروش پاسبان و نبرد اسفندیار، کشتن ارجاسپ، بر دار کردن اندریمان و سوزاندن توران بیت #25782

تهمتن کمربند کهرم گرفت / مر او را ازان پشت زین برگرفت

معنی: پهلو‌ان تهمتن (اسفندیار) کمربند کهرم را گرفت و او را از پشت زین برکند.

داستان هفتخوان اسفندیار • بخش ۱۳ - شب خروش پاسبان و نبرد اسفندیار، کشتن ارجاسپ، بر دار کردن اندریمان و سوزاندن توران بیت #25784

به رویین دژ ارجاسپ و کهرم نماند / جز از مویه و درد و ماتم نماند

معنی: در رویین‌دژ از ارجاسپ و کهرم چیزی جز ناله و درد و ماتم بر جای نمانده است.

داستان هفتخوان اسفندیار • بخش ۱۴ - نامهٔ اسفندیار به گشتاسپ پس از پیروزی و پاسخ شاه بیت #25820