🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

پادشاهی نوذر

❖
20 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۳ - کشته شدن اغریرث به دست افراسیاب و حرکت زال برای کین‌خواهی
چون اغریرث، همان گوهر خردمند و نیک‌خواه توران، از آمل به سوی ری بازآمد، خبر رهاسازی سپاهیان و بزرگان ایران به گوش افراسیاب رسید. افراسیاب که خشم بر عقلش پرده انداخته بود، برادر را پیش خواند و بانگ برآورد که این چه نادانی و تباهی بود که درپیش گرفتی و شهد پیروزی را با تلخی حنظل درآمیختی؟ مگر نه آنکه فرمان داده بودم تا آن اسیران را از دم تیغ بگذرانی؟ پادشاهی و جنگاور برتابنده خرد و مدارا نیست و کین‌جویی هرگز با اندیشه دادگرانه جمع نگردد.

اغریرث، استوار و سرسپردگی‌ناپذیر در برابر شر، پاسخ داد که آدمی را اندکی شرم و پروا باید؛ هرگاه دستت به بدی رسید، از یزدانِ پاک بیم دار و بر بی‌گناهان ستم مکن، چرا که تاج و تخت کیانی روزگاری بس دراز بر سر ستمگران پایداری نکرده و رامِ هیچ کس نخواهد ماند. اما نیکی و خرد بر دل افراسیاب، که سرشار از آتش کینه و سرشت اهریمنی بود، کارگر نیفتاد. سپهبد توران مانند پیلی مست برآشفت، شمشیر کین از نیام برکشید و برادر خردمند خویش را بر خاک افکند و پیکرش را دو نیم ساخت.

چون ناله دادخواهی اغریرث و آگاهی از فرجام دردناکش به پهلوان سپیدموی، زال زر، رسید، دستانِ چاره‌گر فریاد برآورد که این شومیِ برادرکشی، بخت افراسیاب را تیره و تختش را نگونسار خواهد ساخت. پس، نای رویین به صدا درآمد و کوس‌های نبرد بر پشت پیلان بسته شد. زال سپاهی آراست بسان چشم خروس درخشان و زرق‌وبرق‌دار، و گران‌سنگ و پیل‌پیکر سوی پارس حرکت کرد. غبارِ سمِ باره‌ها رخسار ماه و خورشید را پوشاند و از دریا تا دریا مردانِ جنگی صف کشیدند.

چون افراسیاب از جنبش خروشان زال و کین‌خواهی ایرانیان آگاه شد، لشکر گران خویش را به سوی خوارِ ری کشید و صفوف نبرد را افشرد. طلایه‌داران دو سپاه شب و روز درهم آویختند و عرصه گیتی بر مبارزان تنگ آمد، و پهلوانان و نامداران بی‌شماری از دو سو در آغوش خاک و خون خفتند.
#1
چو اغریرث آمد ز آمل به ری
✦
وزان کارها آگهی یافت کی
#2
بدو گفت کاین چیست کانگیختی
✦
که با شهد حنظل برآمیختی
#3
بفرمودمت کای برادر به کش
✦
که جای خرد نیست و هنگام هش
#4
به دانش نیاید سر جنگجوی
✦
نباید به جنگ اندرون آبروی
#5
سر مرد جنگی خرد نسپرد
✦
که هرگز نیامیخت کین با خرد
#6
چنین داد پاسخ به افراسیاب
✦
که لختی بباید همی شرم و آب
#7
هر آنگه کت آید به بد دسترس
✦
ز یزدان بترس و مکن بد به کس
#8
که تاج و کمر چون تو بیند بسی
✦
نخواهد شدن رام با هر کسی
#9
یکی پر ز آتش یکی پر‌خرد
✦
خرد با سر دیو کی درخورد‌؟
#10
سپهبد برآشفت چون پیل مست
✦
به پاسخ به شمشیر یازید دست
#11
میان برادر به دو‌نیم کرد
✦
چنان سنگدل ناهشیوار مرد
#12
چو از کار اغریرث نامدار
✦
خبر شد به نزدیک زال سوار
#13
چنین گفت که‌اکنون سر بخت اوی
✦
شود تار و ویران‌شود تخت اوی
#14
بزد نای رویین و بربست کوس
✦
بیاراست لشکر چو چشم خروس
#15
سپهبد سوی پارس بنهاد روی
✦
همی‌رفت پر‌خشم و دل کینه‌جوی
#16
ز دریا به دریا همی مرد بود
✦
رخ ماه و خورشید پر گرد بود
#17
چو بشنید افراسیاب این سخن
✦
که دستان جنگی چه افگند بن
#18
بیاورد لشکر سوی خوار ری
✦
بیاراست جنگ و بیفشارد پی
#19
طلایه شب و روز در جنگ بود
✦
تو گفتی که گیتی بر او تنگ بود
#20
مبارز بسی کشته شد بر دو روی
✦
همه نامداران پرخاشجوی

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: