🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

پادشاهی نوذر

❖
23 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۸ - نبرد قارن با ویسه در انتقام بارمان و شکست ویسه
چون خبر کشته شدن بارمان در رزمگاه به گوش ویسه، سالار کینه‌توز توران رسید، آتش انتقام در جانش شعله‌ور گشت و با لشکری گران و نامدار به راه افتاد. اما هنوز به قارن نرسیده بود که بر عرصه نبرد درآمد و پیکر بی‌جان فرزند نازنین خود و گروهی از دلیران و گردان تورانی را افتاده بر خاک دید؛ پرچم‌های دریده، کوس‌های واژگون، چهره‌هایی چون سندروس زرد و جامه رزم به خون آغشته. ویسه از داغ پسر نالید و با دلی پردرد چون باد صرصر روی به سوی ولایت پارس نهاد.

از سوی دیگر، چون قارن از آمدن سپاه ویسه آگاه شد، فرمان داد تا ستوران و غنایم تازی را به جانب نیمروز بفرستند و خود جهان‌افروز و استوار به پیشباز دشمن شتافت. چون قارن از پارس گذر کرد و بر پهنه هامون قدم نهاد، از سمت چپ او گرد و غبار سیاهی برآمد و درفش تیره ترکان از میان گرد پدیدار شد. دو سپاه صفوف نبرد را آراستند و پهلوانان خشمگین رزم را آغاز کردند.

در این هنگام، ویسه از قلب سپاه خروش برآورد و مفاخره‌کنان بانگ زد: «ای قارن! تاج و تخت بزرگی ایران به باد رفت! از قنوج تا کابلستان و از درِ بست تا زابلستان، همه زیر نگین ماست و نقش فتح ما بر ایوان‌ها نگاشته شده. اکنون که شهریار شما نوذر گرفتار گشته، تو در کجای این جهان پناه خواهی یافت؟»

قارن سپهبد بی‌باکانه پاسخ داد: «من قارنم و از غرش طوفان و امواج حوادث باکی ندارم! نه از بیم گریخته‌ام و نه برای گفت‌وگوی بیهوده آمده‌ام. من به کین‌خواهیِ خون پاکان پیش آمدم و حساب پسرت بارمان را بازرساندم، و اکنون آماده‌ام تا طعم کین و کارزار را به تو نیز بچشانم!»

با این سخنان، تاریکی نبرد سراسر هوا را فراگرفت؛ گرد سیاهی برخاست که روشنی خورشید و ماه را پوشاند. دو لشکر بر یکدیگر تاختند و جوی‌های خون در خاک هامون روان شد. قارن رزم‌جو مستقیماً بر ویسه تاخت؛ ویسه که تاب پایداری در برابر ضربت گرز و تیغ قارن را نداشت، در میان معرکه سرگشته شد و روی از کارزار برتافت. چون شکست و تیره‌بختی بر ویسه سایه افکند، قارن پهلوان از سر بزرگواری او را دنبال نکرد. ویسه با دلی شکسته و دیدگانی پر از اشک داغ فرزند، شتابان به پیشگاه افراسیاب گریخت تا خبر این شکست خفت‌بار را بازگوید.
#1
بشد ویسه سالار توران سپاه
✦
ابا لشکری نامور کینه‌خواه
#2
ازان پیشتر تابه قارن رسید
✦
گرامیش را کشته افگنده دید
#3
دلیران و گردان توران سپاه
✦
بسی نیز با او فگنده به راه
#4
دریده درفش و نگونسار کوس
✦
چو لاله کفن روی چون سندروس
#5
ز ویسه به قارن رسید آگهی
✦
که آمد به پیروزی و فرهی
#6
ستوران تازی سوی نیمروز
✦
فرستاد و خود رفت گیتی فروز
#7
ز درد پسر ویسهٔ جنگجوی
✦
سوی پارس چون باد بنهاد روی
#8
چو از پارس قارن به هامون کشید
✦
ز دست چپش لشکر آمد پدید
#9
ز گرد اندر آمد درفش سیاه
✦
سپهدار ترکان به پیش سپاه
#10
رده برکشیدند بر هر دو روی
✦
برفتند گردان پرخاشجوی
#11
ز قلب سپه ویسه آواز داد
✦
که شد تاج و تخت بزرگی به باد
#12
ز قنوج تا مرز کابلستان
✦
همان تا در بست و زابلستان
#13
همه سر به سر پاک در چنگ ماست
✦
بر ایوانها نقش و نیرنگ ماست
#14
کجا یافت خواهی تو آرامگاه
✦
ازان پس کجا شد گرفتار شاه
#15
چنین داد پاسخ که من قارنم
✦
گلیم اندر آب روان افگنم
#16
نه از بیم رفتم نه از گفت‌وگوی
✦
به پیش پسرت آمدم کینه جوی
#17
چو از کین او دل بپرداختم
✦
کنون کین و جنگ ترا ساختم
#18
برآمد چپ و راست گرد سیاه
✦
نه روی هوا ماند روشن نه ماه
#19
سپه یک به دیگر برآویختند
✦
چو رود روان خون همی ریختند
#20
بر ویسه شد قارن رزم جوی
✦
ازو ویسه در جنگ برگاشت روی
#21
فراوان ز جنگ آوران کشته شد
✦
بآورد چون ویسه سرگشته شد
#22
چو بر ویسه آمد ز اختر شکن
✦
نرفت از پسش قارن رزم‌زن
#23
بشد ویسه تا پیش افراسیاب
✦
ز درد پسر مژه کرده پرآب

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: