چون روزگار اردشیر خردمند به سر آمد، خبر درگذشت او در گیتی پیچید و تاج و تخت کیانی به فرزندش شاپور رسید. در این میان، رومیان به سرکشی برخاستند و از پرداخت باژ و ساو سر باز زدند. شاپور شاه چون از نافرمانی رومیان آگاه شد، کوس جنگ بربست و با سپاهی سبک‌بار و دلاور به سوی مرز روم و شهر التوینه شتافت.
از آن سو، سپاهی انبوه از رومیان به فرماندهی پهلوانی نامدار به نام برانوش—که در نزد قیصر ارجمند و در کمندافکنی بی‌همتا بود—به میدان آمد. با طنین‌انداز شدن آواز کوس و شیپور از دو سپاه، زمین لرزید و آتش خشم از سنان‌ها زبانه کشید. از سوی ایرانیان، گردی دلیر به نام گرزسپِ شیر گام به قلبگاه نهاد و نبردی سهمگین درگرفت. در میان غبار جنگ و ناڵه بوق و درای، برانوشِ رومی به دست ایرانیان گرفتار شد و سه هزار از رومیان کشته و یک‌هزار و سیصد تن اسیر گشتند.
قیصر روم که شکست را پیش چشم دید، فرستاده‌ای فرزانه نزد شاپور روانه ساخت و سوگند یاد کرد که خونریزی در پیشگاه پروردگار ناپسند است و روم آماده است تا باژِ دیرین را با افزوده و گروگان‌هایی از بزرگان خویش بفرستد، مشروط بر آنکه شاه ایران از التوینه بازگردد. شاپور پیشنهاد صلح را پذیرفت و هفت روز در التوینه بماند تا ده انبان گاو پر از زر و سیم، هزار غلام و کنیز رومی و جامه‌های دیبای بی‌شمار به دربارش رسید.
پس از آن، شاپور به خوزستان بازگشت و شهر شاپورگرد را بنا نهاد تا اسیران رومی در آن سکنی گزینند. او همچنین در پارس، سیستان و نشاپور دست به آبادانی زد و کهن‌دژ نشاپور را به داد و آبادانی آراست. سپس شاپور، برانوش اسیر را همراه خویش به شوشتر برد؛ جایی که رودی پهناور و خروشان جریان داشت. شاه ایران به برانوش فرمان داد تا با بهره‌گیری از فیلسوفان و مهندسان رومی و هزینه از گنج شاهی، پلی به طول هزار گز بر آن رود بسازد و پیمان بست که چون پل به پایان رسد، او را با ایمنی و شادمانی به دیار خویش بازگرداند. برانوش به تدبیر و استادی دست به کار شد و پل شوشتر را ساخت، و شاپور او را سرافراز به خانه روانه کرد.