بخش ۲ - مرگ اردشیر، جنگ شاپور با روم، گرفتن باژ و ساختن پل شوشتر
#1
وزان پس پراگنده شد آگهی
✦
که بیکار شد تخت شاهنشهی
#2
بمرد اردشیر آن خردمند شاه
✦
به شاپور بسپرد گنج و سپاه
#3
خروشی برآمد ز هر مرز و بوم
✦
ز قیدافه برداشتند باژ روم
#4
چو آگاهی آمد به شاپور شاه
✦
بیاراست کوس و درفش و سپاه
#5
همی راند تا پیش التوینه
✦
سپاهی سبک بی‌نیاز از بنه
#6
سپاهی ز قیدافه آمد برون
✦
که از گرد خورشید شد تیره‌گون
#7
ز التوینه هم‌چنین لشکری
✦
بیامد سپهدارشان مهتری
#8
برانوش بد نام آن پهلوان
✦
سواری سرافراز و روشن‌روان
#9
کجا بود بر قیصران ارجمند
✦
کمند افگنی نامداری بلند
#10
چو برخاست آواز کوس از دو روی
✦
ز قلب اندر آمد گو نامجوی
#11
وزین سو بشد نامداری دلیر
✦
کجا نام او بود گرزسپ شیر
#12
برآمد ز هر دو سپه کوس و غو
✦
بجنبید در قلبگه شاه نو
#13
ز بس نالهٔ بوق و هندی درای
✦
همی چرخ و ماه‌اندر آمد ز جای
#14
تبیره ببستند بر پشت پیل
✦
همی‌بر شد آوازشان بر دو میل
#15
زمین جنب جنبان شد و پر ز گرد
✦
چو آتش درخشان سنان نبرد
#16
روانی کجا با خرد بود جفت
✦
ستاره همی بارد از چرخ گفت
#17
برانوش جنگی به قلب اندرون
✦
گرفتار شد با دلی پر ز خون
#18
وزان رومیان کشته شد سه هزار
✦
بالتوینه در صف کارزار
#19
هزار و دو سیصد گرفتار شد
✦
دل جنگیان پر ز تیمار شد
#20
فرستاد قیصر یکی یادگیر
✦
به نزدیک شاپور شاه اردشیر
#21
که چندین تو از بهر دینار خون
✦
بریزی تو با داور رهنمون
#22
چه گویی چو پرسند روز شمار
✦
چه پوزش کنی پیش پروردگار
#23
فرستیم باژی چنان هم که بود
✦
برین نیز دردی نباید فزود
#24
همان نیز با باژ فرمان کنیم
✦
ز خویشان فراوان گروگان کنیم
#25
ز التوینه بازگردی رواست
✦
فرستیم با باژ هرچت هواست
#26
همی بود شاپور تا باژ و ساو
✦
فرستاد قیصر ده انبان گاو
#27
غلام و پرستار رومی هزار
✦
گرانمایه دیبا نه اندر شمار
#28
بالتوینه در ببد روز هفت
✦
ز روم اندر آمد به اهواز رفت
#29
یکی شارستان نام شاپور گرد
✦
برآورد و پرداخت در روز ارد
#30
همی برد سالار زان شهر رنج
✦
بپردخت بسیار با رنج گنج
#31
یکی شارستان بود آباد بوم
✦
بپردخت بهر اسیران روم
#32
در خوزیان دارد این بوم و بر
✦
که دارند هرکس بروبر گذر
#33
به پارس اندرون شارستان بلند
✦
برآورد پاکیزه و سودمند
#34
یکی شارستان کرد در سیستان
✦
در آنجای بسیار خرماستان
#35
که یک نیم او کرده بود اردشیر
✦
دگر نیم شاپور گرد و دلیر
#36
کهن دژ به شهر نشاپور کرد
✦
که گویند با داد شاپور کرد
#37
همی برد هر سو برانوش را
✦
بدو داشتی در سخن گوش را
#38
یکی رود بد پهن در شوشتر
✦
که ماهی نکردی بروبر گذر
#39
برانوش را گفت گر هندسی
✦
پلی ساز آنجا چنانچون رسی
#40
که ما بازگردیم و آن پل به جای
✦
بماند به دانایی رهنمای
#41
به رش کرده بالای این پل هزار
✦
بخواهی ز گنج آنچ آید به کار
#42
تو از دانشی فیلسوفان روم
✦
فراز آر چندی بران مرز و بوم
#43
چو این پل برآید سوی خان خویش
✦
برو تازیان باش مهمان خویش
#44
ابا شادمانی و با ایمنی
✦
ز بد دور وز دست اهریمنی
#45
به تدبیر آن پل باستاد مرد
✦
فراز آوریدش بران کارکرد
#46
بپردخت شاپور گنجی بران
✦
که زان باشد آسانی مردمان
#47
چو شد شه برانوش کرد آن تمام
✦
پلی کرد بالا هزارانش گام
#48
چو شد پل تمام او ز ششتر برفت
✦
سوی خان خود روی بنهاد تفت
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.