🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

فریدون

❖
17 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۶ - جنگ نخستین سلم و تور با سپاه ایران
سپیده‌دمان، چون تاریکی شب کژ شد و جای خود را به روشنایی روز سپرد، منوچهر از میان قلب سپاه ایران برپای خاست؛ غرق در جوشن رزم، با تیغی آبداده بر کمر و کلاه‌خودی رومی بر سر. سپاهیان ایران یکصدا خروش برآوردند و سنان نیزه‌های خویش را تا ستیغ ابرهای آسمان برافراشتند. با خشم و چهره‌های درهم‌کشیده، پهنه زمین را زیر پای خویش درنوشتند. منوچهر صفوف لشکر را—از چپ و راست تا قلب و جناحین—با تدبیری شاهانه بیاراست. از سنگینی رزم‌آوران و پیلان پیل‌پیکر، زمین چون کشتی بنشسته بر آب لرزان گشت. کوس و مهره بر پشت ژنده‌پیلان نواخته شد و صدای شیپورها و نالیدن کره‌نای‌ها بیابان را چون بزمگاهی پرغوغا ساخت. دو سپاه همچون کوه‌های گران بر یکدیگر تاختند و دشت نبرد به دریایی سرخ‌گون از خون بدل گشت، چنان‌که گویی لاله بر زمین رسته‌است و پاهای پیلان رزم در میان خون چون ستون‌های عقیق می‌درخشید. در این میان، پیروزی و چیرگی مطلق از آنِ منوچهر بود که جهان از مهرش آکنده بود. با فرا رسیدن شب تیره، خورشید درخشان چهره نهان ساخت. چرخ گردون که گاه شهد می‌بخشد و گاه شرنگ، نبرد را فرو نشاند. اما دل‌های پرکینه و جوشان تور و سلم آرام نگرفت؛ آنان گوش به راه شبیخون سپردند تا شکست روز را پنهان سازند، هرچند با طلوع خورشید روز بعد، از بیم رویاپرویی امتناع ورزیده و راه ساز و درنگ پیش گرفتند.
#1
سپیده چو از تیره شب بردمید
✦
میان شب تیره اندر خمید
#2
منوچهر برخاست از قلب‌گاه
✦
ابا جوشن و تیغ و رومی کلاه
#3
سپه یکسره نعره برداشتند
✦
سنان‌ها به ابر اندر افراشتند
#4
پر از خشم سر ابروان پر ز چین
✦
همی بر نوشتند روی زمین
#5
چپ و راست و قلب و جناح سپاه
✦
بیاراست لشکر چو بایست شاه
#6
زمین شد به کردار کشتی بر آب
✦
تو گفتی سوی غرق دارد شتاب
#7
بزد مهره بر کوههٔ ژنده پیل
✦
زمین جنب‌جنبان چو دریای نیل
#8
همان پیش پیلان تبیره زنان
✦
خروشان و جوشان و پیلان دمان
#9
یکی بزمگاه‌ست گفتی به‌جای
✦
ز شیپور و نالیدن کره نای
#10
برفتند از جای یکسر چو کوه
✦
دهاده برآمد ز هر دو گروه
#11
بیابان چو دریای خون شد درست
✦
تو گفتی که روی زمین لاله رست
#12
پی ژنده پیلان به خون اندرون
✦
چنان چون ز بیجاده باشد ستون
#13
همه چیرگی با منوچهر بود
✦
کزو مغز گیتی پر از مهر بود
#14
چنین تا شب تیره سر بر کشید
✦
درخشنده خورشید شد ناپدید
#15
زمانه به یک سان ندارد درنگ
✦
گهی شهد و نوش است و گاهی شرنگ
#16
دل تور و سلم اندر آمد به‌جوش
✦
به راه شبیخون نهادند گوش
#17
چو شب روز شد کس نیامد به جنگ
✦
دو جنگی گرفتند ساز درنگ

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: