🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود

❖
52 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۰ - پیام اسکندر به پوشیده‌رویان و مهان ایران، نامهٔ داد و تاج‌گذاری در اصطخر
از کرمان فرستاده‌ای فرخنده و با تبار روانه اصفهان گشت، بدان‌جا که بزرگان ایران و بانوان پوشیده‌روی شبستان دارا پناه گرفته بودند. فرستاده اسکندر درود شهریار نو را به ایشان رسانید و یادآور شد که دل دوست و دشمن از مرگ دارا غمگین است، اما اینک اسکندر جانشین اوست و ایران همان سرزمین کهن و پرشکوه باقی خواهد ماند. او از آنان خواست تا رخت به شهر اصطخر کِشند و در زیر سایه تاج‌وتخت او به شادمانی و تندرستی بزیند.
سپس اسکندر نامه‌ای فراگیر به سراسر مرزهای جهان و پیشگاه موبدان و کاردانان نوشت. سرنامه را به ستایش پروردگار بی‌چون آراست؛ خدایی که گیتی را از «کاف و نون» پدید آورد و چرخ گردان به فرمان اوست. اسکندر در نامه از درد خویش بر سرنوشت دارا یاد کرد و سوگند خورد که هرگز قصد گزند به او را نداشته و بدخواهان و خائنان خانگی به بادافره ایزدی رسیده‌اند. او فرمان داد تا داد و دهش در جهان بپراکنند، سکه به نام اسکندر زنند، مرزها و بازارها را پاسبانی کنند تا دزدان و ستمگران بر ضعیفان دست نیابند، و به درویشان، پارسایان و مستمندان رسیدگی شود.
پس از گسیل داشتن این منشور دادگری، آرامش بر جهان سایه افکند و اسکندر از کرمان به شهر تاریخی اصطخر درآمد و تاج افتخار کیانی را بر سر نهاد، درحالی‌که جهان را هشداری جاودان داد که راز گردش روزگار را نتوان جست.
#1
ز کرمان کس آمد سوی اصفهان
✦
به جایی که بودند ز ایران مهان
#2
به نزدیک پوشیده‌رویان شاه
✦
بیامد یکی مرد با دستگاه
#3
بدیشان درود سکندر ببرد
✦
همه کار دارا بر ایشان شمرد
#4
چنین گفت کز مرگ شاهان داد
✦
نباشد دل دشمن و دوست شاد
#5
بدانید کامروز دارا منم
✦
گر او شد نهان آشکارا منم
#6
فزونست ازان نیکویها که بود
✦
به تیمار رخ را نشاید شخود
#7
همه مرگ راییم شاه و سپاه
✦
اگر دیر مانیم اگر چند گاه
#8
بنه سوی شهر صطخر آورید
✦
بپیوند ما نیز فخر آورید
#9
همانست ایران که بود از نخست
✦
بباشید شادان‌دل و تن‌درست
#10
نوشتند نامه به هر کشوری
✦
به هر نامداری و هر مهتری
#11
ز اسکندر فیلقوس بزرگ
✦
جهانگیر و با کینه‌جویان سترگ
#12
بداد و دهش دل توانگر کنید
✦
بر آزادگی بر سر افسر کنید
#13
که فرجام هم روزمان بگذرد
✦
زمانه پی ما همی بشمرد
#14
سوی موبدان نامه‌ای همچنین
✦
پرافروزش و پوزش و آفرین
#15
سر نامه از پادشاه کیان
✦
سوی کاردانان ایرانیان
#16
چو عنبر سر خامهٔ چین بشست
✦
سر نامه بود آفرین از نخست
#17
بران دادگر کو جهان آفرید
✦
پس از آشکارا نهان آفرید
#18
دو گیتی پدید آمد از کاف و نون
✦
چرا نی به فرمان او در نه چون
#19
سپهری برین سان که بینی روان
✦
توانا و دانا جز او را مخوان
#20
بباشد به فرمان او هرچ خواست
✦
همه بندگانیم و او پادشاست
#21
ازو باد بر نامداران درود
✦
بر اندازهٔ هر یکی بر فزود
#22
جز از نیک‌نامی و فرهنگ و داد
✦
ز کردار گیتی مگیرید یاد
#23
به پیروزی اندر غم آمد مرا
✦
به سور اندرون ماتم آمد مرا
#24
بدارندهٔ آفتاب بلند
✦
که بر جان دارا نجستم گزند
#25
مر آن شاه را دشمن از خانه بود
✦
یکی بنده بودش نه بیگانه بود
#26
کنون یافت بادافره ایزدی
✦
چو بد ساخت آمد به رویش بدی
#27
شما داد جویید و پیمان کنید
✦
زبان را به پیمان گروگان کنید
#28
چو خواهید کز چرخ یابید بخت
✦
ز من بدره و برده و تاج و تخت
#29
پر از درد داراست روشن دلم
✦
بکوشم کز اندرز او نگسلم
#30
هرانکس که آید بدین بارگاه
✦
درم یابد و ارج و تخت و کلاه
#31
چو خواهد که باشد به ایوان خویش
✦
نگردد گریزان ز پیمان خویش
#32
بیابند چیزی که خواهد ز گنج
✦
ازان پس نبیند کسی درد و رنج
#33
درم را به نام سکندر زنید
✦
بکوشید و پیمان ما مشکنید
#34
نشستنگه شهریاران خویش
✦
بسازید زین پس به آیین پیش
#35
مدارید بازار بی‌پاسبان
✦
که راند همی نام من بر زبان
#36
مدارید بی‌مرزبان مرز خویش
✦
پدید آورید اندرین ارز خویش
#37
بدان تا نباشد ز دزدان گزند
✦
بمانید شادان‌دل و سودمند
#38
ز هر شهر زیبا پرستنده‌ای
✦
پر از شرم بیداردل بنده‌ای
#39
که شاید به مشکوی زرین ما
✦
بداند پرستیدن آیین ما
#40
چنان کو برفتن نباشد دژم
✦
نشاید که بر برده باشد ستم
#41
فرستید سوی شبستان ما
✦
به نزدیک خسروپرستان ما
#42
غریبان که بر شهرها بگذرند
✦
چماننده پای و لبان ناچرند
#43
دل از عیب صافی و صوفی به نام
✦
به دوریشی اندر دلی شادکام
#44
ز خواهندگان نامشان سر کنید
✦
شمار اندر آغاز دفتر کنید
#45
هرآنکس که هست از شما مستمند
✦
کجا یافت از کارداری گزند
#46
دل و پشت بیدادگر بشکنید
✦
همه بیخ و شاخش ز بن برکنید
#47
نهادن بد و کار کردن بدوی
✦
بیابم همان چون کنم جست و جوی
#48
کنم زنده بر دار بدنام را
✦
که گم کرد ز آغاز فرجام را
#49
کسی کو ز فرمان ما بگذرد
✦
به فرجام زان کار کیفر برد
#50
چو نامه فرستاده شد برگرفت
✦
جهانی به آرام در بر گرفت
#51
ز کرمان بیامد به شهر صطخر
✦
به سر بر نهاد آن کیی تاج فخر
#52
تو راز جهان تا توانی مجوی
✦
که او زود پیچد ز جوینده روی

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: