🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود

❖
81 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۹ - رسیدن اسکندر به دارای مجروح، اندرز و مرگ او، دخمهٔ شاهانه و دار کردن خائنان
چون جانوشیار و ماهیار، دو وزیر خائن و دنیاپرست ایران، خنجر خیانت بر پیکر شهریار خویش زدند، شتابان به نزد اسکندر آمدند تا مژده کشته شدن دارا را بدهند و نزد فاتح مقدونی تقرب جویند. اما اسکندر از این جنایت هولناک خشمگین و اندوهگین شد و فرمان داد تا او را بر سر پیکر دارا ببرند. چو اسکندر به پیکر خفته در خاک و خون شاه ایران رسید، دید که سینه و رخسار شهریار کیانی چون شنبلید زرد و غرق در خون است. فاتح رومی، بی‌درنگ از باره درآمد، سرِ شاهِ خسته را بر زانوی خویش نهاد، تاج شاهی را از سرش برداشت و جوشن از پهلویش گشود. اسکندر با دیدگانی پر از اشک، رخسار دارا را نوازش کرد و سوزناکانه گفت که حاضر است پزشکانِ حاذق از روم و هند گرد آورد و تاج و تخت ایران را به او بازگرداند و خائنان را بر دار آویزد، چرا که آنان هر دو از یک ریشه و گهر بودند.

دارا چشمان خون‌پالوده خویش را گشود و با آهی سرد گفت که مرگ به او نزدیک‌تر از هر تاج و تختی است. او جهانِ ناپایدار و بی‌وفایی چرخ گردان را یادآور شد که چگونه با همه سپاه، گنج، بزرگی و خویشان، اکنون در خاک افتاده و بی‌یاور مانده است. دارا اسکندر را اندرز داد تا همواره از یزدانِ پاک بترسد، بر غرور خویش فایق آید و بداند که دادار گیتی سرچشمه همه نیکی‌ها و سختی‌هاست. سپس دارا آخرین وصیت‌های خود را بر زبان آورد: از اسکندر خواست تا با دختر پاک‌دمنش روشنک ازدواج کند و با او به گرامی‌داشت رفتار نماید، باشد که از این پیوند، فرزندی نامدار چون اسفندیار به دنیا آید که آتش زرتشت را افروخته دارد، زند و اوستا برگیرد، آیین‌های کهن چون جشن سده و نوروز و آتشکده‌ها را پاس دارد و دین کیانی گشتاسپ و لهراسب را زنده گرداند.

دارا پس از سپردن این اندرزها و گذاشتن دست اسکندر بر دهان خویش، جان به جان‌آفرین تسلیم کرد. اسکندر جامه بر تن چاک داد و بر خاک تیره گرد ریخت. سپس به آیینِ شهریاران کیانی، پیکر دارا را با گلاب شستند، به دیبای رومی و گوهرها بیاراستند و تنش را زیر کافور ناپدید ساخته، در تابوتی زرین با تاجی مشکین به دخمهٔ شاهانه سپردند. اسکندر خود پیاده پیشاپیش تابوت شاه حرکت می‌کرد و بزرگان ایران و روم اشک می‌باریدند. پس از پایان مراسم خاک‌سپاری، اسکندر دو دارِ بلند برافراشت و جانوشیار و ماهیار خائن را زنده بر دار کرد؛ سپس سپاهیان بر آنان سنگ باریدند تا کیفرِ شاه‌کشی داده شود. ایرانیان با دیدن این دادگری و احترام اسکندر به شاهِ فقید، یک‌صدا بر او آفرین و درود فرستادند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: