🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود

❖
37 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۸ - یاری‌خواهی دارا از فور، رزم‌گریزی ایرانیان و کشته شدن شاه به دست جانوشیار
چون دارا پاسخ نامهٔ پرغرور اسکندر را برخواند، از دگرگونی‌های شگفت‌انگیز روزگار و گردش نامساعد چرخ برین مبهوت ماند. با دلی آکنده از حسرت بانگ برآورد که مرگ و بر خاک ستودان آرمیدن صدبار برین ننگ ترجیح دارد که پادشاه ایران در برابر شهریار روم کمر بندگی بربندد. او که روزگاری در نبردها پناه و یاور دیگران بود، اکنون خود را بی‌کس و بی‌یاور یافت و تنها امیدش را به درگاه ایزد پاک دوخت. چون هیچ یار و هم‌پیمانی در نزدیکی و دوردست نیافت، نامه‌ای آکنده از لابه و شکسته بالی به فور، شهریار خردمند و نامدار هند، نوشت. دارا در آن نامه پس از نیایش پروردگار، سرنوشت تیره‌و‌تار خویش را شرح داد و گفت که چگونه سپاه روم تخت و تاج، گنج و دیهیم و شهر و دیار ایران را به نابودی کشانده است. او به فور وعده داد که اگر سپاهی برای یاری فرستد، گنجینه‌ای بیکران از گوهر گران‌بها به او خواهد بخشید و نامش را در جهان به بلندآوازی خواهد رساند. نامه‌بر چون باد به سوی سرزمین هند تاخت.

اما اسکندر از این چاره‌جویی دارا آگاه گشت و بی‌درنگ فرمان داد تا کوس نبرد را بنوازند و شیپورهای جنگی و درای‌های هندی را به صدا درآورند. لشکر گران روم از اصطخر چنان به راه افتاد که گرد و غبار آنان گردون را تاریک ساخت. دو سپاه در برابر هم صف کشیدند، اما لشکریان ایران دیگر شوق و رمقی برای رزم نداشتند؛ دل‌هایشان شکسته، بختشان واژگون و جانشان از جنگ سیر شده بود. آن شیران گردن‌کش روزگار چون روباهان از برابر تیغ رومیان گریختند و بزرگان ایران زنهارخواستند. چون دارا دید که پیروزی از او برگشته و لشکرش متلاشی شده، با دلی پرخون و های‌وهوی فراوان به همراه سیصد سوار زبده از میدان رزم گریخت.

در میان آن همراهان، دو دستور و گنجور نزدیک شاه حضور داشتند: موبدی به نام ماهیار و دیگری به نام جانوشیار. چون آن دو خائن دیدند که اختر والای دارا غروب کرده و تاج و تخت کیانی از دست رفته است، ابلیس وسوسه بر دل‌هایشان چنگ انداخت. با خود گفتند اگر این شاه بدبخت را از میان برداریم، اسکندر پاداش این خدمت را با بخشیدن ولایت و فرمانروایی خواهد داد. پس در تاریکی شب، هنگامی که بادی سرد بر دشت می‌وزیست، جانوشیار در سمت چپ و ماهیار در سمت راست شاه می‌تاختند. ناگهان جانوشیار خنجری آبدیده برکشید و بر سینه و برِ شهریار فروآورد. سر شاه نامدار سرنگون گشت و آخرین رمق‌های پادشاهی کیانی در خاک و خون غلتید.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: