🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود

❖
46 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۵ - شکست دارا در نبرد سه‌روزه، امان سکندر و برانگیختن ایرانیان در اصطخر
چون دارا از پیش پهلوان رومی عقب کشید، تکاوران خویش را به هر سو فرستاد تا سران و مهان ایران‌زمین را به درگاه فراخوانند. شاه گنج‌ها بگشود، سپاهیان را روزی بخشید و لشکری انبوه چون دریای خروشان آراست. بار دیگر از آب گذشت و در دشت پهناور به انتظار سکندر ایستاد. سکندر نیز چون غوهای جنگ را شنید، لشکریان رومی را به حرکت درآورد و دو سپاه در برابر یکدیگر صف آراستند. سه روز تمام گرد و نبرد برآسمان برشد؛ چنان رزمگاه کینه‌توزی برپا گشت که از کشتگان زمین تنگ آمد. روزگار بر دارا گشت و پروردگار ماه او را یاری نداد، پس فراوان از ایرانیان بر خاک افتادند و دارا با دلی پر از درد و دیده روان از رزمگاه برگشت.

سکندر چون گرد سرکش بر اثر دارا آمد و یزدانِ جهان‌آفرین را سپاس گفت. آنگاه بانگ برآورد و ایرانیان را امان داد تا در سرای خویش به ایمنی بمانند و نوید داد که سپاه روم را با مردم بی‌گناه کاری نیست. ایرانیان که مهربانی فاتح را دیدند، ایمنی یافتند. سکندر غنایم دشت نبرد را میان سپاهیان رومی بخشید و چهار ماه در آن بوم و بر به آسایش نشست.

در این میان، دارا به جهرم، کلیدگاه گنج‌های کیانی رسید. شهر را ماتم فراگرفته بود؛ پدران در عزای پسران و فرزندان در سوگ پدران می‌گریستند. دارا سپس به اصطخر رفت—تختگاه دیرین و افتخار آزادگان. فرستادگان شاه به هر گوشه شتافتند و بزرگان و سران مملکت در ایوان زرین اصطخر گرد آمدند. دارا بر کرسی زرین نشست و با چهره‌ای زرد و لبانی لاژوردین، در حالی که اشک از دیدگانش می‌بارید، بزرگان را گفت: «امروز مردن به نام نیکی، به از زندگانیِ خوار در زیر نگین دشمن است! نیاکان ما سال‌ها از روم باژ می‌ستاندند و اکنون بخت آزادگان تیره گشته است. اگر دست در دست هم ننهید، سکندر بر تمام پارس چیره خواهد شد، همگان اسیر می‌گردند و زمین ما چون دریای خون خواهد شد. روم همچون ضحاک ستمگر شده و ما به سان جمشید نگونسار گشته‌ایم!»

چون سخن شاه به پایان رسید، بزرگان و نامداران ایران برخاستند و خروشی از میان لشکریان برآمد که: «ما گیتی را بی‌شهریار نمی‌خواهیم! دامن به دامن یکدیگر می‌بندیم و تا پای جان و آخرین مشت خاک ایران با دشمن می‌جنگیم.» پس دارا خواسته و سلاح فراوان میان لشکر بخشید تا بار دیگر رزمگاه را به کین‌خواهی برافروزند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: