🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی بهمن اسفندیار صد و دوازده سال بود

❖
40 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴ - پند پشوتن به بهمن، پشیمانی از کین، رهایی زال و بازگشت سپاه به ایران
پشوتن، دستور پاک‌نهاد و خردمند، از کشتار و ویرانی که بهمن در سیستان پدید آورده بود دلتنگ و رنجور گشت. او در برابر شهریار جوان ایستاد و با زبانی پر از داد و حکمت گفت: «ای خسرو راستین، اگر در دل کینه داشتی، اینک انتقام جوییده شد و کاستی به راستی مبدل گشت. اکنون دیگر فرمان تاراج و خون‌ریزی مده. از پروردگار بترس و از گردش شگفت‌انگیز روزگار عبرت گیر؛ روزگاری که گاه یکی را به تارک ابر می‌رساند و گاه دیگر را خوار و نژند بر خاک می‌افکند. آیا پدرت اسفندیار آن‌گونه در تابوت به نیمروز بازنگشت؟ و آیا رستم جهان‌پهلوان در چاه کابل از پای درآمد؟ هیچ‌کس در این گیتی پاینده نیست. تا زنده‌ای، خون تبارمندان و نژادگان را مریز. اگر زال سپیدموی، فرزند سام نریمان، از بند ستم تو دست بر آسمان بردارد و پیشگاه دادار داوری برد، ستاره تو هرچند روشن باشد، رو به افول خواهد نهاد. فراموش مکن که تاج‌وتخت کیانی به شمشیر رستم پابرجا ماند و از کی‌قباد تا کی‌خسرو پاک‌رای، همه پادشاهان شکوه خویش را وام‌دار تیغ او بودند. پس اگر بخردی، بند از پای زال بردار و دل از کینه‌توزی بشوی.»

سخنان پشوتن چون آبی بر آتش کینه بهمن فروریخت و شاه از بیداد خویش سخت پشیمان شد. پس بانگ برآورد تا سپاهیان دست از تاراج بکشند و آماده بازگشت شوند. فرمان داد بند از پاهای زال گشودند و او را حرمت نهادند و پیکرهای کشتگان را در دخمه‌ها به خاک سپردند. زال چون از بند رهایی یافت و به ایوان خویش درآمد، همراه با رودابه بر سوگ رستم اشک بارید. رودابه زار می‌گریست و می‌گفت: «ای رستم دلاور، تا تو زنده بودی چه کسی گمان می‌برد که گشتاسپ بر جهان شهریاری می‌کند؟ اینک گنج ما غارت شده، زال در بند شد و فرزند تهمتنم با تیر کین از پای درآمد. مبادا چشمی چنین روزگاری را ببیند!»

ناله و شیون رودابه به گوش پشوتن رسید و رخسار او از غم زرد شد. پشوتن بار دیگر به نزد بهمن رفت و گفت: «ای شاه نوپا، سپیده‌دم لشکر را از این دیار بیرون بر تا این بار سنگین‌تر نگشته است؛ چرا که شایسته نیست شهریار ایران در خانه ماتم‌زده زال دستان دیر بماند.» با برآمدن آفتاب و زردگون شدن کوهساران، نای و کوس رحیل برپا گشت و بهمن سپاهش را از زابلستان به سوی ایران راند. شاه به دارالملک خویش بازآمد، بر تخت کیانی نشست و درم میان درویشان بخشید و بر رسم دادگری جهاندار شد؛ هرچند جهان همواره با پروردگان خویش ستمکار است و دلهایشان را به داغ سوگ می‌آزارد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: