🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

فریدون

❖
21 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۹ - رفتن ایرج به نزد سلم و تور
چون ایرجِ پاک‌نهاد به نزدیکی اردوگاه برادران رسید، از نیات تیره و کینه‌توزانه آنان آگاه نبود. سلم و تور به ظاهر طبق آیین خویش به استقبالش شتافتند و سپاهیان را به پیش فرستادند. چون سیمای مهرآمیز برادر خردسال را دیدند، خنده بر لب آوردند، اما این مهر دوام نیافت. دو برادرِ پرخاشجو با قلبی آکنده از حسد و کینه و ایرج با دلی یکرنگ و تهی از نیرنگ، قدم به سراپرده نهادند. در این میان، نگاه لشکریان بر ایرج افتاد و او را از جان و دل شایسته تاج و تخت شاهنشاهی دیدند. مهر ایرج چنان در دل سپاهیان نشست که همگان پنهانی نام او را بر زبان می‌آوردند و او را سزاوار شهریاری می‌دانستند. سلم از گوشه‌ای بر سپاه نگریست و سنگینیِ این بی‌مهری و شیفتگی لشکر نسبت به ایرج، خاطرش را بس آشفته و گران ساخت. با دلی پر از کینه و ابروانی درهم‌کشیده به لشکرگاه بازگشت، سراپرده را از بیگانگان خالی نمود و با تور به مشورت نشست. سلم به تور هشدار داد که آیا ندیدی چگونه چشم سپاهیان در راه بازگشت تنها بر ایرج بود؟ او گفت کینه باستانی‌اش از ایران اکنون جدی‌تر شده، زیرا سپاهیانِ هر دو کشور دیگر کسی جز ایرج را شاه نخواهند خواند و اگر ریشه او برکنده نشود، تاج و تخت را از ایشان خواهد ربود. بدین ترتیب، آن دو برادر تمام شب را به چاره‌جویی و تدبیر برای کشیدن ایرج به خاک هلاکت گذراندند.
#1
چو تنگ اندر آمد به نزدیکشان
✦
نبود آگه از رای تاریکشان
#2
پذیره شدندش به آیین خویش
✦
سپه سربسر باز بردند پیش
#3
چو دیدند روی برادر به مهر
✦
یکی تازه‌تر برگشادند چهر
#4
دو پرخاشجوی با یکی نیک خوی
✦
گرفتند پرسش نه بر آرزوی
#5
دو دل پر ز کینه یکی دل به جای
✦
برفتند هر سه به پرده سرای
#6
به ایرج نگه کرد یکسر سپاه
✦
که او بد سزاوار تخت و کلاه
#7
بی‌آرامشان شد دل از مهر او
✦
دل از مهر و دیده پر از چهر او
#8
سپاه پراگنده شد جفت جفت
✦
همه نام ایرج بد اندر نهفت
#9
که هست این سزاوار شاهنشهی
✦
جز این را نزیبد کلاه مهی
#10
به لشکر نگه کرد سلم از کران
✦
سرش گشت از کار لشکر گران
#11
به لشگرگه آمد دلی پر ز کین
✦
جگر پر ز خون ابروان پر ز چین
#12
سراپرده پرداخت از انجمن
✦
خود و تور بنشست با رای زن
#13
سخن شد پژوهنده از هردری
✦
ز شاهی و از تاج هر کشوری
#14
به تور از میان سخن سلم گفت
✦
که یک یک سپاه از چه گشتند جفت
#15
به هنگامهٔ بازگشتن ز راه
✦
نکردی همانا به لشکر نگاه
#16
سپاه دو شاه از پذیره شدن
✦
دگر بود و دیگر به بازآمدن
#17
که چندان کجا راه بگذاشتند
✦
یکی چشم از ایرج نه برداشتند
#18
از ایران دلم خود به دو نیم بود
✦
به اندیشه اندیشگان برفزود
#19
سپاه دو کشور چو کردم نگاه
✦
از این پس جز او را نخوانند شاه
#20
اگر بیخ او نگسلانی ز جای
✦
ز تخت بلندت کشد زیر پای
#21
برین گونه از جای برخاستند
✦
همه شب همی چاره آراستند

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: