بر مرزهای روم، خزر جاره‌ای سرکش و دیرین بود که همواره شامگاهان قیصر را مایه هراس و تاریکی روزگار می‌ساخت. فرمانروای آن دیار الیاس نام داشت، پور مهراس نامدار که بر تخت خویش به خود می‌بالید. قیصر که اینک خردمندی و دلاوری فرخ‌زاد (گشتاسپ) را به چشم دیده و پشت خویش را گرم می‌یافت، نامه‌ای چون تیغ بران به الیاس نگاشت؛ نامه‌ای که گویی به جای مرکب، خون از سر خامه آن می‌چکید. قیصر در نامه او را بیم داد که روزگار آسایش و خنده سپری گشته است و یا باید ساو و باژ و گنج و گروگان‌های گرانمایه پیش کشد، یا آنکه فرخ‌زاد چون پیلی مست مرز و بومش را به خاک یکسان خواهد ساخت.
چون نامه به الیاس رسید، سر خامه را به خشم و زهر آب آلود و پاسخی تند و سرکشان بازفرستاد. او دلاوری رومیان را ریشخند کرد و گفت نباختن باژ به قیصر برای رومیان غنیمت است و شگفت داشت که چگونه رومیان به سواری بیگانه دل خوش کرده‌اند—سواری که شاید دام اهریمن باشد یا کوهی از آهن. الیاس پیام داد که قیصر نباید این سوار را به کشتن دهد.
میرین و اهرن که کینه و حسد در دل داشتند، گفتار الیاس را به گوش قیصر رساندند تا دل او را بلرزانند و گشتاسپ را از نبرد بازدارند. قیصر اندوهگین شد و فرخ‌زاد را به نزد خویش خواند و او را از نبرد با الیاس شیر اوژن و پیل‌پیکر بیم داد، و پیشنهاد کرد که شاید بهتر باشد با بخشش گنج او را بازگردانند. اما گشتاسپ با کلامی آتشین پاسخ داد که از هیچ سالار و لشکری باک ندارد و تنها از حیله و خدعه میرین و اهرن در پشت سر نگران است. او از قیصر خواست که تنها همراه با یک پسر نگهبان پشت او باشد و وعده داد که با نیروی خدای یگانه، الیاس را از پشت زین برگرفته و بر خاک افکند.
سپیده‌دمان، چون خورشید بر آسمان دمید و چون سپری زرین بر آب درخشان گشت، نای رویین از سپاه خزر خروشید. گشتاسپ گرز گاوسار بربست و چون سروی بلند در میان دشت نبرد به جولان درآمد. الیاس چون شکوه و یال و گوپال گشتاسپ را دید، فرستاده‌ای فریبکار روانه کرد تا با وعده گنج و بخشش ملزومات، او را از قیصر جدا سازد. اما گشتاسپ نیرنگ وی را شناخت، سخنان سردش را پس زد و فرستاده را دست‌خالی و سراسیمه بازگرداند تا آماده آویزش و کارزار گردد.